Dữ liệu giúp nhận diện sớm nguy cơ sạt lở

Gần 3 năm sau sự cố sạt lở bờ kè kênh Thanh Đa tại phường Thạnh Mỹ Tây, nhiều hộ dân nơi đây vẫn sống trong tâm trạng bất an. Trước đó, vào tháng 6/2023, đoạn bờ kênh gần cầu Kinh bị sạt lở dài hơn 200m, khiến 15 hộ dân phải di dời khẩn cấp. Tuy nhiên, do khó khăn kinh tế, một số gia đình vẫn tiếp tục bám trụ trong những căn nhà đã xuất hiện nhiều vết nứt.

Không chỉ tại Thanh Đa, tình trạng sạt lở còn diễn ra tại nhiều khu vực ven sông, kênh, rạch khác như Nhà Bè, Tân Uyên hay Thường Tân. Nhiều hộ dân cho biết mỗi năm đất ven sông lại bị “ăn” sâu thêm vài mét, đe dọa trực tiếp đến nhà cửa và sinh hoạt.

Trước thực trạng này, UBND TP.HCM vừa công bố danh mục 43 vị trí sạt lở bờ sông, kênh, rạch nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm trên địa bàn sau khi hợp nhất địa giới hành chính. So với năm 2024, số điểm sạt lở tăng thêm 12 vị trí, tập trung ở những khu vực chịu tác động mạnh của dòng chảy như Nhà Bè, Lái Thiêu, Tân Uyên, Thường Tân và Bà Rịa.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, phần lớn các điểm sạt lở mới được bổ sung thực chất đã tồn tại từ trước nhưng chưa được rà soát, cập nhật đầy đủ. Hiện toàn bộ các vị trí đều đã được kiểm tra thực địa, kết hợp phân tích địa chất, dòng chảy, tác động thủy triều và hoạt động tàu thuyền để đánh giá mức độ rủi ro.

Từ kết quả khảo sát, cơ quan chức năng đã triển khai nhiều biện pháp cảnh báo như cắm biển nguy hiểm, dựng rào chắn, theo dõi diễn biến và tuyên truyền cho người dân. Việc lượng hóa mức độ xói lở theo chiều sâu, chiều ngang và thời gian diễn biến giúp công tác phòng ngừa được thực hiện chủ động hơn.

Đồng bộ giải pháp để hạn chế thiệt hại

Trong tổng số 43 điểm sạt lở được công bố, có 9 vị trí đặc biệt nguy hiểm và 34 vị trí nguy hiểm. Để ứng phó, TP.HCM đang triển khai đồng thời các giải pháp công trình và phi công trình nhằm tạo “lá chắn” bảo vệ khu dân cư ven sông, kênh, rạch.

Những năm gần đây, thành phố đã triển khai hàng chục dự án kè chống sạt lở với tổng chiều dài gần 18km, tổng vốn đầu tư hơn 3.900 tỷ đồng. Trong số 31 vị trí sạt lở được công bố từ năm 2024, hiện đã có 21 vị trí được chấp thuận chủ trương đầu tư, triển khai thành 19 dự án kè chống sạt lở.

Lãnh đạo UBND TP.HCM yêu cầu các sở, ngành và địa phương đẩy nhanh tiến độ tháo gỡ vướng mắc, rút ngắn thời gian thi công để các công trình sớm phát huy hiệu quả bảo vệ người dân.

Đối với những khu vực chưa có dự án kè, các địa phương được giao chủ động khảo sát, lập đề xuất đầu tư và triển khai ngay các biện pháp gia cố tạm thời như đóng cừ, gia cố mái bờ, cắm biển cảnh báo nhằm giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố bất ngờ.

Song song đó, thành phố cũng siết chặt quản lý hành lang bảo vệ sông, kênh, rạch; xử lý tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép và tăng cường kiểm tra hoạt động khai thác cát trên các tuyến sông lớn như sông Sài Gòn, sông Đồng Nai. Công tác di dời, bố trí lại dân cư tại các khu vực nguy cơ cao cũng đang được triển khai đồng bộ.

Theo các chuyên gia thủy lợi, chống sạt lở tại một đô thị lớn như TP.HCM không thể chỉ phụ thuộc vào các tuyến kè bê tông mà cần cách tiếp cận tổng thể, kết hợp giữa công trình, quản lý không gian ven sông, kiểm soát dòng chảy và nâng cao vai trò của cộng đồng.

Trong đó, người dân được xem là “tai mắt” quan trọng trong việc phát hiện sớm các dấu hiệu nứt, lún, xói chân bờ để kịp thời thông báo cho chính quyền, góp phần hạn chế thiệt hại.

Về lâu dài, TP.HCM đang hướng đến mục tiêu chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động kiểm soát rủi ro sạt lở thông qua kế hoạch phòng chống sạt lở bờ sông, bờ biển đến năm 2030, với nhiều giải pháp căn cơ liên quan đến chỉnh trị dòng chảy, theo dõi bùn cát và đánh giá tác động thủy văn – hải văn đến ổn định bờ sông.

Cà Mau kiến nghị công bố khẩn cấp sạt lở

Phúc An