Trước tình trạng hàng chục héc-ta rừng tự nhiên tại xã Bố Trạch, tỉnh Quảng Trị bị xâm hại kéo dài, chính quyền địa phương đang triển khai nhiều biện pháp khẩn cấp nhằm ngăn chặn phá rừng, đồng thời rà soát trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

UBND tỉnh Quảng Trị đã chỉ đạo các lực lượng chức năng khẩn trương kiểm tra, rà soát toàn bộ diện tích rừng bị tác động; tăng cường tuần tra, kiểm soát để ngăn chặn không phát sinh thêm các điểm phá rừng mới. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các giải pháp hiện nay vẫn chủ yếu mang tính tình thế khi nhiều “nút thắt” pháp lý và khó khăn về nguồn lực chưa được tháo gỡ.

Vấn đề được dư luận quan tâm không chỉ là xử lý các hộ dân vi phạm mà còn là trách nhiệm quản lý của các cơ quan chức năng trong suốt quá trình để xảy ra tình trạng phá rừng kéo dài nhiều năm. Trên thực địa, nhiều khu vực đã bị mở đường, phát trắng thực bì, thậm chí đốt rừng để chuyển sang trồng keo, song việc phát hiện, ngăn chặn từ sớm chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Ông Đoàn Văn Ngãi, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Bố Trạch cho biết lực lượng kiểm lâm đã nhiều lần lập hồ sơ, báo cáo và phối hợp xử lý. Tuy nhiên, quá trình xử lý gặp khó do có sự chênh lệch giữa hiện trạng rừng tự nhiên và thông tin trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Có những diện tích trên thực tế là rừng tự nhiên cần bảo vệ nhưng trong giấy tờ lại được xác định là đất rừng sản xuất, dẫn đến vướng mắc trong xử lý vi phạm.

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng những bất cập pháp lý không thể là lý do để buông lỏng quản lý trong thời gian dài. Việc để người dân đưa máy móc mở đường, phát dọn và tác động trên diện rộng cho thấy cần xem xét nghiêm túc trách nhiệm của từng cấp, từng ngành liên quan.

Theo quy định của Luật Lâm nghiệp, khi được giao quản lý rừng, chủ rừng có trách nhiệm bảo vệ diện tích được giao và không được tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc tác động vào rừng tự nhiên. Trong khi đó, nhiều hộ dân thừa nhận từng nhận tiền hỗ trợ bảo vệ rừng và chi trả giảm phát thải khí nhà kính đối với các diện tích này.

Ông Phan Ngọc Lâm, Phó Chủ tịch UBND xã Bố Trạch nhấn mạnh quan điểm của địa phương là phải giữ bằng được diện tích rừng tự nhiên còn lại. Theo ông, sai lệch trong hồ sơ đất đai không xuất phát từ người dân, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc có thể hợp thức hóa các hành vi phá rừng đã xảy ra.

Để tăng cường kiểm soát, UBND xã Bố Trạch đã thành lập tổ công tác liên ngành gồm Công an, Kiểm lâm, Quân sự, cán bộ chuyên môn và chính quyền các thôn nhằm tuần tra, ngăn chặn tình trạng phá rừng và lấn chiếm đất rừng.

Đại diện Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Trị cho biết đơn vị đã chỉ đạo Hạt Kiểm lâm Bố Trạch phối hợp với chính quyền địa phương rà soát toàn bộ diện tích bị tác động, đồng thời tăng cường kiểm tra, kiểm soát nhằm bảo vệ nghiêm diện tích rừng tự nhiên hiện có, không để xảy ra tình trạng bao che hoặc hợp thức hóa diện tích vi phạm.

Liên quan hướng xử lý lâu dài, địa phương đề xuất hai giải pháp chính gồm rà soát, cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo đúng hiện trạng thực tế và xem xét điều chỉnh quy hoạch đối với một số diện tích tồn tại kéo dài nhiều năm. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng cảnh báo việc điều chỉnh cần được thực hiện thận trọng, đúng quy định pháp luật để tránh tạo tiền lệ hợp thức hóa diện tích rừng bị xâm hại.

Theo lãnh đạo địa phương, việc yêu cầu người dân tự bỏ kinh phí để đo đạc, cấp đổi giấy tờ là chưa hợp lý do sai lệch hồ sơ ban đầu không xuất phát từ phía người dân. Vì vậy, xã đang kiến nghị cấp có thẩm quyền hỗ trợ kinh phí để tháo gỡ khó khăn.

Câu chuyện phá rừng tại xã Bố Trạch không chỉ phản ánh áp lực sinh kế của người dân mà còn cho thấy những bất cập kéo dài trong quản lý đất đai, tài nguyên rừng và thực thi pháp luật ở cơ sở. Nếu các “nút thắt” pháp lý và trách nhiệm quản lý không sớm được làm rõ, nguy cơ mất rừng tự nhiên sẽ tiếp tục hiện hữu.

Đồng Tháp: 23 xã được cảnh báo cháy rừng cấp cực kỳ nguy hiểm

Lưu Tô