Ứng dụng số sẽ hỗ trợ người dân tra cứu hướng dẫn phân loại rác, lịch thu gom, vị trí các điểm thu hồi rác tái chế và gửi phản ánh khi phát hiện vi phạm. Đồng thời, mã QR gắn trên thùng rác có thể giúp truy xuất chủ nguồn thải, phục vụ công tác quản lý và giám sát.

Đề xuất này được ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Tổng giám đốc Urenco Hà Nội, đưa ra tại hội thảo “Quản lý chất thải rắn và vệ sinh môi trường trong đô thị xanh, thông minh” do Viện Nghiên cứu đô thị và phát triển hạ tầng phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức ngày 8/5.

Theo ông Sơn, quản lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng đang trở thành một trong những nội dung trọng tâm của quản trị đô thị hiện đại. Quá trình gia tăng dân số, thay đổi mô hình tiêu dùng cùng sự mở rộng mạnh mẽ của các hoạt động thương mại – dịch vụ đang tạo áp lực lớn lên toàn bộ hệ thống thu gom, vận chuyển, trung chuyển, tái chế và xử lý chất thải.

“Vấn đề hiện nay không chỉ là thu gom được bao nhiêu rác, mà là tổ chức toàn bộ chuỗi quản lý chất thải theo hướng xanh hơn, thông minh hơn, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải”, ông Sơn nhấn mạnh.

Theo số liệu của Cục Môi trường, năm 2025 tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt trên cả nước ước đạt hơn 72.300 tấn/ngày, trong đó khu vực đô thị phát sinh hơn 39.100 tấn/ngày, chiếm khoảng 54%.

Dù quy định pháp luật về phân loại rác tại nguồn đã tương đối đầy đủ, song hạ tầng phục vụ phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý và giám sát vẫn chưa đồng bộ. Nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền” cũng chưa được áp dụng đầy đủ, khiến động lực kinh tế cho việc giảm phát sinh và phân loại rác còn hạn chế.

Theo ông Sơn, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là sự thiếu liên kết giữa các khâu trong chuỗi xử lý. “Nếu người dân đã phân loại nhưng đơn vị thu gom vẫn gom chung thì chương trình sẽ mất tính thuyết phục. Ngược lại, nếu thu gom riêng nhưng thiếu cơ sở tái chế, xử lý phù hợp thì rác sau phân loại cũng không tạo ra giá trị”, ông nói.

Từ thực tế này, lãnh đạo Urenco Hà Nội cho rằng việc phân loại rác tại nguồn cần được triển khai như một hệ thống đồng bộ, bao gồm hướng dẫn phân loại, bao bì chứa, thùng chứa, lịch thu gom, phương tiện vận chuyển, cơ sở xử lý và cơ chế giám sát.

Về giải pháp công nghệ, ông Sơn đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu về lượng rác phát sinh, tỷ lệ và chất lượng phân loại, cũng như các tuyến thu gom. Hệ thống thu gom thông minh có thể chuyển dần từ mô hình thu gom theo lịch cố định sang thu gom theo nhu cầu thực tế, dựa trên mức độ đầy của thùng rác, lượng rác phát sinh, tình trạng giao thông và khả năng tiếp nhận của các trạm trung chuyển. Cách làm này được kỳ vọng giúp giảm số chuyến xe không cần thiết, tiết kiệm nhiên liệu, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả vận hành.

Tại hội thảo, Lưu Đức Hải nhấn mạnh, công nghệ hay hạ tầng hiện đại sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu sự đồng hành của cộng đồng. Vì vậy, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi xã hội cần được xem là yếu tố trung tâm trong quản lý chất thải rắn đô thị.

Nhiều chuyên gia cũng nhận định Hà Nội đang chịu áp lực rất lớn về quản lý chất thải rắn sinh hoạt và duy trì vệ sinh môi trường trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, dân số đông và nhu cầu phát triển ngày càng cao.

Hiện với quy mô dân số hơn 8,8 triệu người, mỗi ngày Thủ đô phát sinh khoảng 8.500 tấn chất thải rắn sinh hoạt, trong đó khoảng 7.600 tấn được thu gom, vận chuyển và xử lý tập trung.

Sơn La đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI trong phòng chống thiên tai

Lưu Tô