Trong khi vụ Hè Thu 2026 cận kề, các địa phương và đơn vị liên quan đang khẩn trương triển khai nhiều giải pháp ứng phó, song tiến độ vẫn gặp không ít khó khăn do độ mặn tăng cao và nguồn nước ngọt chưa được bổ sung kịp thời.

Mặn lấn sâu, nguy cơ thiếu nước sản xuất hiện hữu

Theo Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng, số liệu quan trắc ngày 7/5 cho thấy nước mặn đã xâm nhập sâu trên sông Vĩnh Điện với nồng độ dao động từ 5,1‰ đến 0,4‰, kéo dài từ khu vực đập tạm ngăn mặn đến cầu ĐH14. Lưỡi mặn 0,1‰ cũng đã tiến sâu về phía thượng lưu, chỉ còn cách cầu Vĩnh Điện cũ khoảng 1,78km và cách vòm Cẩm Đông khoảng 2km về phía hạ lưu.

Diễn biến này khiến nguy cơ thiếu nước cho sản xuất vụ Hè Thu năm 2026 trở nên rõ rệt. Những ngày qua, nông dân tại nhiều địa phương đã bắt đầu cải tạo đồng ruộng, chuẩn bị lấy nước đổ ải theo lịch thời vụ dự kiến từ ngày 15/5. Riêng Hợp tác xã nông nghiệp Hòa Quý đề nghị được cấp nước sớm từ ngày 10/5.

Hiện sông Vĩnh Điện cung cấp nguồn nước tưới cho 14 trạm bơm với diện tích phục vụ hơn 2.000ha lúa và hoa màu. Trong đó, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng đang quản lý hơn 1.600ha thông qua các trạm bơm Tứ Câu, Cẩm Sa, Thanh Quýt và Vĩnh Điện, phục vụ nhiều xã, phường thuộc khu vực Điện Bàn, Ngũ Hành Sơn và tạo nguồn cho các trạm bơm tại Hội An.

Trước nguy cơ thiếu nước, các địa phương được yêu cầu khẩn trương nạo vét sông Lạc Thành, La Thọ và sông Vĩnh Điện nhằm tăng khả năng dẫn nước ngọt hòa mặn. Đồng thời, các nhà máy thủy điện thượng nguồn cũng được đề nghị tăng lưu lượng xả nước về hạ du để hỗ trợ đẩy mặn.

Các xã, phường sử dụng nguồn nước từ sông Vĩnh Điện cũng được khuyến cáo chủ động thông tin cho người dân về tình hình nguồn nước, chuẩn bị phương án sản xuất phù hợp và tính toán khả năng điều chỉnh lịch thời vụ nếu nguồn nước chưa bảo đảm.

Khẩn trương hoàn thiện đập ngăn mặn

Để ứng phó tình trạng xâm nhập mặn, UBND phường Điện Bàn Đông đã triển khai dự án đập ngăn mặn trên sông Vĩnh Điện với tổng mức đầu tư khoảng 2,6 tỷ đồng. Công trình có chiều dài khoảng 105m, ngăn toàn bộ mặt cắt sông; thân đập được đắp bằng cát, gia cố bằng cọc cừ bạch đàn kết hợp mành tre.

Sau hơn hai tuần thi công liên tục, phần lớn tuyến đập đã cơ bản hoàn thành. Khoảng 75m thân đập đã được gia cố và bơm cát hoàn chỉnh, chỉ còn lại đoạn hàn khẩu dài khoảng 30m. Nhà thầu hiện đã tập kết đầy đủ máy móc, nhân lực và vật liệu để sẵn sàng triển khai khi điều kiện cho phép.

Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất hiện nay là độ mặn trên sông vẫn ở mức cao. Theo quy định kỹ thuật, việc hàn khẩu chỉ có thể thực hiện khi độ mặn giảm xuống dưới ngưỡng 0,8‰ nhằm bảo đảm giữ được nguồn nước ngọt phía thượng lưu.

Ông Lê Thành Long, Phó Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Đông cho biết địa phương đã triển khai thi công theo chỉ đạo của lãnh đạo UBND thành phố và cơ bản hoàn thành đúng tiến độ. Tuy nhiên, kế hoạch hàn khẩu chưa thể thực hiện do mặn đã xâm nhập sâu đến khu vực cầu ĐH14 - cầu Vĩnh Điện mới, trong khi việc nạo vét vòm Cẩm Đồng để dẫn nước hòa mặn dự kiến phải đến trước ngày 20/5 mới hoàn thành.

Hơn 40.000 hộ dân đối mặt nguy cơ ảnh hưởng nguồn nước

Theo đánh giá của các địa phương, nếu việc ngăn mặn, giữ ngọt trên sông Vĩnh Điện không hoàn thành kịp thời, hơn 2.000ha sản xuất vụ Hè Thu năm 2026 có nguy cơ không thể xuống giống. Không chỉ ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp, nguồn nước sinh hoạt của hơn 40.000 hộ dân đang sử dụng nước từ Nhà máy nước Vĩnh Điện cũng sẽ chịu tác động nghiêm trọng.

Trước thực trạng này, UBND phường Điện Bàn Đông đề nghị UBND xã Gò Nổi đẩy nhanh tiến độ nạo vét vòm Cẩm Đồng nhằm sớm bổ sung nguồn nước ngọt cho khu vực. Đồng thời, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng được đề nghị tăng cường phối hợp quan trắc độ mặn để triển khai hàn khẩu ngay khi điều kiện phù hợp.

Địa phương cũng kiến nghị UBND thành phố cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục chỉ đạo quyết liệt, huy động đồng bộ các giải pháp nhằm sớm kiểm soát tình trạng xâm nhập mặn, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và đời sống người dân trong mùa khô năm nay.

Bộ Chính trị ra kết luận về chống sụt lún, sạt lở, hạn mặn ở ĐBSCL

Minh Anh