Chủ động triển khai sớm để hạn chế úng ngập

Mỗi khi bước vào mùa mưa bão, tình trạng úng ngập tại Hà Nội luôn là vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm. Những trận mưa lớn kéo dài không chỉ gây ùn tắc giao thông mà còn tác động trực tiếp đến sinh hoạt, hoạt động kinh doanh, môi trường đô thị và an toàn hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Trước thực tế đó, năm 2026, thành phố Hà Nội đã xây dựng phương án phòng, chống thiên tai theo hướng đồng bộ, huy động nhiều lực lượng và phương tiện để chủ động xử lý các tình huống ngập úng trong nội thành.

Theo kế hoạch của Sở Xây dựng Hà Nội, công tác phòng, chống úng ngập năm nay được triển khai với tinh thần chủ động, thường xuyên và phản ứng nhanh nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra. Thành phố tiếp tục thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, gồm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ, đồng thời nâng cao năng lực xử lý tình huống cho các đơn vị quản lý hạ tầng kỹ thuật đô thị.

Để bảo đảm khả năng tiêu thoát nước, các đơn vị duy trì hệ thống thoát nước được yêu cầu tổ chức ứng trực 24/24 giờ trong suốt mùa mưa. Khi xuất hiện mưa lớn, bão hoặc áp thấp nhiệt đới, các đơn vị sẽ triển khai ứng trực 100% quân số và vận hành tối đa công suất các trạm bơm tiêu thoát nước trọng điểm.

Trong đó, các công trình đầu mối như trạm bơm Yên Sở, Yên Nghĩa, hệ thống đập Thanh Liệt cùng các cửa phai điều tiết tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hạ thấp mực nước trên hệ thống sông, hồ điều hòa trước khi xảy ra mưa lớn, qua đó nâng cao khả năng tiếp nhận và tiêu thoát nước cho khu vực nội đô.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, trong các đợt mưa lớn kéo dài, thành phố sẽ vận hành tối đa công suất Trạm bơm Yên Nghĩa nhằm tiêu nước cho sông Nhuệ và khu vực Hà Đông. Đồng thời, Sở Xây dựng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường điều hành linh hoạt đập Thanh Liệt để điều tiết nước giữa nội thành và ngoại thành.

Điểm đáng chú ý trong phương án năm nay là việc tăng cường bố trí các thiết bị bơm di động tại khu vực trũng thấp. Thành phố đã chuẩn bị nhiều xe bơm lưu động công suất lớn, máy bơm chìm, xe hút phản lực, máy phát điện cùng các thiết bị cơ giới phục vụ tiêu thoát nước khẩn cấp. Các tổ bơm lưu động sẽ được điều động ngay khi phát sinh úng ngập cục bộ nhằm rút ngắn thời gian ngập trên các tuyến đường chính.

Song song với giải pháp kỹ thuật, thành phố cũng yêu cầu các đơn vị phối hợp chặt chẽ với lực lượng cảnh sát giao thông và thanh tra giao thông để phân luồng, cảnh báo nguy hiểm và giảm ùn tắc tại các điểm ngập sâu. Đây được xem là giải pháp cần thiết nhằm hạn chế tình trạng giao thông tê liệt trong những trận mưa lớn như đã từng xảy ra trước đây.

Tăng cường phối hợp bảo vệ hạ tầng đô thị

Bên cạnh nhiệm vụ chống úng ngập, Hà Nội đồng thời triển khai nhiều phương án nhằm bảo vệ hệ thống cây xanh, chiếu sáng công cộng, cấp nước sạch và các công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm trong mùa mưa bão năm nay.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, các hiện tượng mưa giông cực đoan thời gian gần đây khiến nguy cơ cây xanh gãy đổ gia tăng, ảnh hưởng đến an toàn giao thông cũng như hệ thống điện và chiếu sáng đô thị. Vì vậy, thành phố yêu cầu các đơn vị quản lý cây xanh tăng cường kiểm tra, cắt tỉa các cây nặng tán, sâu mục hoặc có nguy cơ gãy đổ trước mùa mưa bão.

Khi xảy ra giông lốc, các đơn vị sẽ huy động tối đa lực lượng cùng nhiều phương tiện cơ giới như xe cẩu, xe nâng, máy xúc, máy nghiền cành và máy cưa để xử lý nhanh cây đổ, cành gãy. Thành phố ưu tiên giải tỏa ngay các tuyến giao thông trọng điểm, khu vực trung tâm chính trị, trường học, bệnh viện và các trục giao thông huyết mạch như Đại lộ Thăng Long, đường Võ Nguyên Giáp, vành đai 2, vành đai 3 cùng các tuyến quốc lộ cửa ngõ.

Đặc biệt, Hà Nội đặt mục tiêu nhanh chóng hoàn tất việc cắt cành, dọn lá, xử lý gốc cây và bảo đảm vệ sinh môi trường trong thời gian từ 5 đến 10 ngày sau giông bão.

Trong lĩnh vực chiếu sáng công cộng, các đơn vị quản lý được yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống cột đèn, cần đèn và dây cáp nổi có nguy cơ chập cháy hoặc gãy đổ. Khi xảy ra ngập úng, các đơn vị phải chủ động cắt điện tại khu vực nguy hiểm để bảo đảm an toàn cho người dân, đồng thời nhanh chóng khôi phục hệ thống chiếu sáng sau thiên tai.

Đối với hệ thống công trình ngầm hạ tầng kỹ thuật, thành phố yêu cầu các đơn vị quản lý kiểm tra, thay thế nắp ga, tấm đan bị hư hỏng và xử lý nguy cơ sụt lún, sập hố ga trong mùa mưa. Giải pháp này nhằm giảm thiểu nguy cơ tai nạn giao thông và bảo đảm an toàn cho người dân khi di chuyển trong điều kiện thời tiết xấu.

Theo đại diện Sở Xây dựng Hà Nội, công tác phòng, chống thiên tai hiện nay không chỉ dừng ở việc xử lý sự cố mà cần hướng tới quản trị rủi ro tổng thể đối với hạ tầng đô thị. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành, địa phương và sự tham gia của người dân.

Thích ứng với thời tiết ngày càng cực đoan

Những năm gần đây, thời tiết tại Hà Nội diễn biến ngày càng phức tạp với nhiều trận mưa cường suất lớn xảy ra trong thời gian ngắn. Không ít tuyến phố từng rơi vào tình trạng ngập sâu, giao thông hỗn loạn, cây xanh gãy đổ hàng loạt, gây ảnh hưởng đáng kể đến đời sống người dân và hoạt động kinh tế đô thị.

Trong bối cảnh đó, việc Hà Nội chủ động xây dựng phương án ứng phó thiên tai ngay từ đầu mùa mưa bão cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong tư duy quản lý đô thị. Thay vì xử lý bị động sau khi sự cố xảy ra, thành phố đang hướng tới phương thức điều hành chủ động với các kịch bản cụ thể cho từng tình huống.

Theo các chuyên gia hạ tầng đô thị, để giải quyết bài toán úng ngập tại Hà Nội không thể chỉ dựa vào các giải pháp tình thế mà cần tiếp tục đầu tư đồng bộ hệ thống thoát nước, hồ điều hòa và các công trình tiêu thoát nước quy mô lớn. Đồng thời, cần kiểm soát chặt tình trạng lấn chiếm kênh mương, xả rác xuống cống thoát nước và xây dựng công trình cản trở dòng chảy.

Một yêu cầu quan trọng hiện nay là nâng cao ý thức cộng đồng trong công tác phòng, chống úng ngập đô thị. Thực tế cho thấy nhiều điểm ngập phát sinh do rác thải gây tắc nghẽn miệng thu nước hoặc tình trạng lấn chiếm hệ thống thoát nước. Bên cạnh đó, thành phố cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý hạ tầng kỹ thuật, từ điều hành trạm bơm, giám sát mực nước đến tiếp nhận thông tin sự cố qua đường dây nóng và nền tảng số.

Với hàng loạt giải pháp đồng bộ từ tiêu thoát nước, quản lý cây xanh, chiếu sáng, cấp nước đến bảo vệ hạ tầng ngầm, Hà Nội đang thể hiện quyết tâm giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do mưa bão gây ra. Dù chưa thể xử lý triệt để tình trạng úng ngập trong thời gian ngắn, nhưng việc chủ động từ sớm cùng sự huy động tổng lực các nguồn lực được kỳ vọng sẽ giúp Thủ đô ứng phó hiệu quả hơn với mùa mưa bão năm 2026.

Hà Nội tăng cường kiểm tra, siết chặt an toàn công trình mùa mưa bão 2026