Miền Trung - Tây Nguyên là khu vực có vai trò đặc biệt quan trọng đối với an ninh nguồn nước, môi trường và năng lượng của cả nước, nhưng cũng đang chịu tác động ngày càng nặng nề của biến đổi khí hậu. Hạn hán kéo dài, thiếu nước mùa khô, lũ quét, sạt lở đất diễn biến cực đoan đang tạo áp lực lớn lên phát triển kinh tế - xã hội toàn vùng.

Thực tế cho thấy, bài toán phát triển của miền Trung - Tây Nguyên không thể tách rời giữa nước, môi trường, năng lượng và nông nghiệp. Nghịch lý “thừa nước mùa mưa, thiếu nước mùa khô” vẫn tồn tại do địa hình dốc, sông ngắn và khả năng tích trữ nước hạn chế. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng nước cho nông nghiệp, đặc biệt là cây công nghiệp quy mô lớn, ngày càng gia tăng, khiến nhiều hồ chứa xuống thấp và nguồn nước ngầm suy giảm.

Không chỉ đối mặt nguy cơ thiếu nước, nhiều địa phương còn chịu áp lực ô nhiễm môi trường từ chăn nuôi, sản xuất nông nghiệp và rác thải nông thôn. Nếu tiếp tục phát triển theo mô hình cũ, khu vực có nguy cơ suy giảm tài nguyên và mất cân bằng sinh thái trong dài hạn.

Tuy nhiên, miền Trung - Tây Nguyên cũng sở hữu nhiều tiềm năng để chuyển đổi sang mô hình phát triển xanh và bền vững hơn. Với lợi thế về điện mặt trời, điện gió cùng các mô hình tưới tiết kiệm, tái sử dụng nước và ứng dụng công nghệ số, khu vực này có cơ hội hình thành mô hình phát triển tích hợp giữa nước - môi trường - năng lượng - nông nghiệp.

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh trở thành xu thế tất yếu, tài nguyên nước cần được xem là “hạ tầng chiến lược” cho phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi thay đổi tư duy từ “khai thác nước” sang “quản trị nước”, gắn với bảo vệ rừng đầu nguồn, kiểm soát ô nhiễm và quản lý tổng hợp theo lưu vực sông. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, huy động doanh nghiệp tham gia đầu tư vào lĩnh vực nước và môi trường, xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa nước, nông nghiệp, môi trường và năng lượng.

Lịch sử phát triển cho thấy, khủng hoảng cũng là cơ hội để chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Nếu giải được bài toán tích hợp giữa nước - môi trường - năng lượng, miền Trung - Tây Nguyên không chỉ bảo đảm an ninh nguồn nước mà còn có thể trở thành trung tâm phát triển nông nghiệp xanh, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn của cả nước.

Sắp diễn ra Hội thảo - Tọa đàm “Quản lý, sử dụng và xúc tiến đầu tư phát triển tài nguyên nước gắn với nông nghiệp, nông thôn mới và năng lượng xanh miền Trung - Tây Nguyên”

Ban Biên tập Moitruong.net.vn