Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, công tác bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái biển, ven biển chỉ đạt hiệu quả khi có sự phối hợp liên ngành, dựa trên nền tảng khoa học và gắn với chiến lược dài hạn. Trong bối cảnh hiện nay, bảo vệ và phát triển các hệ sinh thái carbon xanh dương không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là định hướng chiến lược nhằm thúc đẩy kinh tế biển bền vững, nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Phát biểu được Thứ trưởng Lê Công Thành đưa ra tại Lễ khởi động “Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương (NBCAP) và Họp Nhóm công tác triển khai Chương trình NBCAP Việt Nam lần thứ nhất” diễn ra sáng 28/5 tại Hà Nội. Sự kiện do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Đại sứ quán Anh và Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tổ chức.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong quá trình triển khai các cam kết về tăng trưởng xanh, trung hòa carbon và phát triển bền vững, các hệ sinh thái carbon xanh dương như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều ven biển được xem là nguồn lực chiến lược, đặc biệt đối với các địa phương ven biển.

Những hệ sinh thái này đóng vai trò như “lá chắn tự nhiên,” góp phần bảo vệ cộng đồng trước nguy cơ lũ lụt, xói lở bờ biển và nước biển dâng. Đồng thời, việc bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái còn hỗ trợ phát triển kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực, duy trì đa dạng sinh học và góp phần thực hiện các mục tiêu khí hậu quốc gia.

Tuy nhiên, các sáng kiến về carbon xanh dương hiện vẫn còn phân tán ở nhiều chương trình và cơ quan quản lý khác nhau. Việc huy động nguồn lực tài chính và kỹ thuật cho lĩnh vực này cũng còn hạn chế.

Trong thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách quan trọng như Quyết định số 1662/QĐ-TTg năm 2021 về bảo vệ và phát triển rừng ven biển; Quyết định số 149/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học; Quyết định số 1539/QĐ-TTg về mở rộng và thành lập các khu bảo tồn biển.

Chương trình NBCAP được triển khai trên cơ sở Ý định thư ký giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường và WEF vào tháng 10/2025, cùng Quyết định số 1706/QĐ-BNNMT ngày 12/5/2026 về thành lập Nhóm công tác triển khai Chương trình NBCAP Việt Nam. Chương trình nhận tài trợ từ Chính phủ Vương quốc Anh thông qua WEF, với UNDP đảm nhiệm vai trò Ban Thư ký.

Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc khởi động NBCAP là bước đi quan trọng nhằm hình thành nền tảng hợp tác đa bên, tăng cường phối hợp liên ngành, chia sẻ tri thức và huy động nguồn lực tài chính cho quản lý bền vững tài nguyên biển, ven biển. Đồng thời thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên nhằm nâng cao khả năng chống chịu của hệ sinh thái và cộng đồng trước tác động của biến đổi khí hậu.

Thứ trưởng Lê Công Thành cho biết Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương Việt Nam được xây dựng như một nền tảng hợp tác đa bên nhằm thúc đẩy điều phối chính sách, chia sẻ tri thức, huy động nguồn lực và tăng cường các sáng kiến hành động cụ thể về carbon xanh dương.

Ông kỳ vọng Nhóm công tác sẽ thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng khoa học, khu vực tư nhân và các đối tác phát triển nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích môi trường, kinh tế và xã hội.

Tại sự kiện, bà Ramla Khalidi - Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam cho rằng carbon xanh dương mang lại tiềm năng lớn, song nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, vẫn đang tìm kiếm mô hình quản trị hiệu quả để chuyển hóa tiềm năng này thành nguồn lực đầu tư cụ thể và hành động thực tiễn ở địa phương.

Theo bà Ramla Khalidi, NBCAP không chỉ là một sáng kiến mới mà còn là nền tảng điều phối giữa cơ quan quản lý nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm tháo gỡ những khó khăn hiện nay. UNDP cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong việc xây dựng các giải pháp phù hợp với ưu tiên quốc gia và thực tiễn địa phương.

Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam Iain Frew cho biết Vương quốc Anh vui mừng được đồng hành cùng Việt Nam trong dấu mốc quan trọng này. Theo ông, NBCAP sẽ góp phần kết nối Chính phủ, đối tác phát triển và khu vực tư nhân nhằm tăng cường phối hợp về carbon xanh dương và nâng cao khả năng chống chịu cho khu vực ven biển.

Trong khi đó, ông Alfredo Giron - Giám đốc Chương trình Đại dương của WEF nhận định việc khởi động NBCAP cho thấy vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong thúc đẩy hành động khí hậu, đồng thời khẳng định giá trị của các hệ sinh thái ven biển như một hạ tầng tự nhiên quan trọng phục vụ thích ứng khí hậu, duy trì sinh kế và tăng trưởng bền vững.

Kể từ cuộc họp khởi động hồi tháng 1/2026, NBCAP Việt Nam đã triển khai nhiều hội thảo kỹ thuật và tham vấn đa bên về khoa học, chính sách và tài chính carbon xanh dương nhằm xây dựng nền tảng triển khai chương trình.

Đến nay, chương trình đã thu hút hơn 350 tổ chức và chuyên gia thuộc cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, đối tác phát triển và cộng đồng địa phương tham gia.

Nhóm công tác triển khai Chương trình Đối tác hành động carbon xanh Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành làm Trưởng nhóm, gồm 25 thành viên đại diện cho các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tài chính, đối tác phát triển, tổ chức nghiên cứu và tổ chức phi chính phủ.

Thị trường carbon mở ra dư địa lớn cho tài chính xanh Việt Nam

Hạ Anh