Mỹ đối mặt bài toán khó giữa bảo tồn sông Colorado và duy trì thủy điện
Tin Quốc tế - Ngày đăng : 08:00, 01/06/2026
Mỹ đối mặt bài toán khó giữa bảo tồn sông Colorado và duy trì thủy điện
Nguồn nước sông Colorado suy giảm nghiêm trọng do biến đổi khí hậu và hạn hán kéo dài đang đẩy Mỹ vào thế khó khi phải lựa chọn giữa bảo vệ hệ sinh thái và duy trì sản lượng thủy điện tại đập Glen Canyon. Tranh cãi quanh kế hoạch xả nước lạnh cứu loài cá bản địa quý hiếm cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thiếu điện và chi phí phát sinh hàng chục triệu USD mỗi năm.
Giới chức Mỹ đang đối mặt với bài toán nan giải giữa bảo vệ hệ sinh thái sông Colorado và duy trì sản lượng thủy điện, trong bối cảnh nguồn nước tại lưu vực này tiếp tục suy giảm nghiêm trọng do biến đổi khí hậu và tình trạng khai thác kéo dài suốt nhiều năm qua.
Tâm điểm của cuộc tranh luận là đập Glen Canyon trên sông Colorado, thuộc bang Arizona. Công trình này tạo nên hồ chứa Powell – một trong những hồ chứa nước lớn nhất nước Mỹ – đồng thời giữ vai trò quan trọng trong cung cấp điện cho khu vực miền Tây.
Nhằm bảo vệ loài cá humpback chub, một loài cá bản địa quý hiếm đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, các cơ quan quản lý đề xuất triển khai biện pháp “cool mix flow”, tức xả nước lạnh từ tầng sâu của hồ Powell xuống hạ lưu để giảm nhiệt độ dòng sông. Tuy nhiên, lượng nước lạnh này không đi qua turbine phát điện, đồng nghĩa sản lượng thủy điện tại đập Glen Canyon sẽ giảm đáng kể.
Nhằm bảo vệ loài cá humpback chub, một loài cá bản địa quý hiếm đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, các cơ quan quản lý đề xuất triển khai biện pháp “cool mix flow”, tức xả nước lạnh từ tầng sâu của hồ Powell xuống hạ lưu để giảm nhiệt độ dòng sông. Tuy nhiên, lượng nước lạnh này không đi qua turbine phát điện, đồng nghĩa sản lượng thủy điện tại đập Glen Canyon sẽ giảm đáng kể.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh lưu vực sông Colorado vừa trải qua mùa tuyết được đánh giá tồi tệ nhất từng ghi nhận. Đây là nguồn cung cấp nước thiết yếu cho hơn 40 triệu người dân tại 7 bang miền Tây nước Mỹ, nhiều bộ lạc bản địa và cả Mexico.
Hiện hồ Powell chỉ còn khoảng 23% dung tích do hạn hán kéo dài, lượng bốc hơi lớn và tình trạng khai thác quá mức. Khi mực nước xuống thấp, lớp nước ấm trên bề mặt dễ bị hút qua turbine rồi xả xuống hạ lưu, khiến nhiệt độ dòng sông tăng cao. Giới chức Mỹ cảnh báo nhiệt độ nước phía dưới đập Glen Canyon trong mùa Hè năm nay có thể vượt mức kỷ lục từng ghi nhận vào năm 2022.
Theo Cơ quan Bảo vệ Cá và Động vật hoang dã Mỹ, các đợt xả nước lạnh trong năm 2024 và 2025 đã góp phần ngăn chặn sự sinh sản của nhiều loài cá ngoại lai xâm lấn. Nếu không tiếp tục áp dụng biện pháp này, nguy cơ mất kiểm soát quần thể sinh vật ngoại lai tại khu vực sẽ gia tăng mạnh.
Trong khi đó, các đơn vị khai thác và sử dụng thủy điện bày tỏ lo ngại về tác động kinh tế. Theo tính toán, việc xả nước lạnh có thể khiến sản lượng điện tại đập Glen Canyon giảm tới khoảng một nửa, buộc các đơn vị phải mua nguồn điện thay thế với chi phí cao hơn đáng kể.
Các công ty điện lực khu vực ước tính chi phí phát sinh có thể lên tới hàng chục triệu USD mỗi năm. Riêng trong đợt xả nước năm 2024, chi phí bổ sung khoảng 19 triệu USD và năm nay con số này có thể tăng lên khoảng 25 triệu USD.
Trong bối cảnh các bang miền Tây nước Mỹ vẫn chưa đạt được thỏa thuận dài hạn về phân bổ nguồn nước sông Colorado sau năm 2026, tranh cãi quanh đập Glen Canyon tiếp tục phản ánh áp lực ngày càng lớn giữa mục tiêu bảo tồn hệ sinh thái và đảm bảo an ninh năng lượng trước tác động kéo dài của biến đổi khí hậu và tình trạng khô hạn cực đoan.
