Biến đổi khí hậu đang khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất dày đặc và cường độ mạnh hơn trên khắp thế giới. Trong tháng 5 vừa qua, nhiều quốc gia ghi nhận các đợt nắng nóng, mưa lũ, hạn hán và cháy rừng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người. Tại Nam Á, Ấn Độ và Pakistan trải qua nhiều đợt nắng nóng kéo dài với nền nhiệt vượt ngưỡng 45°C.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã kêu gọi người dân tăng cường các biện pháp phòng tránh nắng nóng, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi và lao động ngoài trời. Ở thủ đô New Delhi, chính quyền phải mở các khu vực trú mát tạm thời để hỗ trợ người dân tránh nóng. Nhiều tuyến phố và khu chợ trở nên vắng vẻ vào buổi chiều do nhiệt độ quá cao.

Một nghiên cứu của Đại học California (Mỹ) cho thấy chỉ một ngày nắng nóng cực đoan có thể liên quan đến khoảng 3.400 ca tử vong, trong khi một đợt nắng nóng kéo dài 5 ngày có thể khiến số người thiệt mạng lên tới 30.000 người. Không chỉ Nam Á, nhiều quốc gia châu Âu cũng ghi nhận mức nhiệt bất thường ngay trước thời điểm mùa hè khí tượng bắt đầu.

Tại Bồ Đào Nha, nhiệt độ trong bóng râm lên tới 40°C. Miền Tây nước Pháp ghi nhận mức nhiệt tháng 5 cao nhất kể từ khi có số liệu quan trắc khí tượng. Tại Vương quốc Anh, hàng loạt kỷ lục nhiệt độ mới được thiết lập ở London, miền Nam nước Anh và xứ Wales. Trong khi đó, các vùng Extremadura và Andalusia của Tây Ban Nha ghi nhận nhiệt độ lên tới 38°C.

Allianz Trade dự báo các đợt nắng nóng có thể khiến kinh tế Đức thiệt hại tới 3% GDP vào năm 2030. Trái ngược với tình trạng nắng nóng kéo dài, nhiều khu vực châu Á lại hứng chịu mưa lớn và lũ lụt nghiêm trọng. Giữa tháng 5, mưa lớn gây ngập trên diện tích khoảng 1.000km² tại miền Trung và miền Nam Trung Quốc, khiến ít nhất 21 người thiệt mạng. Chỉ ít ngày sau, các vụ sạt lở đất ở khu vực Tây Nam nước này tiếp tục làm ít nhất 9 người tử vong. Tại Afghanistan, lũ lụt, giông bão và mưa đá xảy ra tại 17 tỉnh từ ngày 21-23/5 đã khiến ít nhất 28 người thiệt mạng.

Ở bang Uttarakhand thuộc vùng Himalaya của Ấn Độ, mưa lớn gây sạt lở trên tuyến đường hành hương giữa Sonprayag và Gaurikund, buộc hơn 10.000 người phải nhận hỗ trợ khẩn cấp. Bên kia Thái Bình Dương, các vụ cháy rừng lan rộng tại bang California (Mỹ) dưới tác động của gió mạnh, đe dọa khu vực quanh thành phố Simi Valley và buộc chính quyền ban hành lệnh sơ tán, cảnh báo đối với hơn 30.000 cư dân. Trên đảo Santa Rosa ngoài khơi California, khoảng 14.000ha rừng đã bị thiêu rụi. Cùng thời điểm, khu vực phía Bắc bang New Jersey cũng trải qua một đợt nắng nóng gay gắt. Trong khi đó, Triều Tiên đang đối mặt với tình trạng "khô hạn bất thường".

Theo hãng thông tấn KCNA, nhiều địa phương đang khẩn trương sửa chữa hệ thống hồ chứa, thủy lợi và triển khai các biện pháp bảo vệ cây trồng trước nguy cơ hạn hán kéo dài. Tại Yemen, mưa lớn kéo dài từ cuối tháng 3 đến nay đã khiến ít nhất 24 người thiệt mạng và ảnh hưởng tới khoảng 8.000 hộ gia đình sinh sống dọc bờ biển Biển Đỏ. Sự xuất hiện đồng thời của nắng nóng, hạn hán, lũ lụt, sạt lở đất và cháy rừng tại nhiều khu vực trên thế giới tiếp tục cho thấy mức độ nghiêm trọng của các hiện tượng thời tiết cực đoan trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu không ngừng gia tăng.

Ngày 2/6, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo một đợt El Niño cường độ trung bình hoặc mạnh có thể hình thành trong những tháng tới, làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan trên toàn cầu. Theo WMO, nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương đang ở mức cao hơn trung bình, tạo điều kiện thuận lợi cho El Niño phát triển và có khả năng kéo dài đến tháng 11 năm nay.

Cơ quan này dự báo phần lớn các khu vực trên thế giới sẽ ghi nhận nền nhiệt cao hơn mức trung bình trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8. "Tất cả cần chuẩn bị cho khả năng xuất hiện một đợt El Niño mạnh, có thể làm trầm trọng thêm hạn hán, mưa lớn và gia tăng nguy cơ nắng nóng trên đất liền cũng như ngoài đại dương", Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo nhấn mạnh. WMO cho biết El Niño có thể làm gia tăng lượng mưa tại một số khu vực ở Nam Mỹ, miền Nam nước Mỹ, vùng Sừng châu Phi và Trung Á, nhưng đồng thời gây hạn hán tại Australia, Indonesia, Trung Mỹ và nhiều khu vực Nam Á. Hiện tượng này cũng có thể làm tăng nguy cơ hình thành bão ở khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương.

Đợt El Niño mạnh gần nhất trong giai đoạn 2023-2024 được cho là một trong những nguyên nhân góp phần khiến năm 2024 trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận trong lịch sử. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres cảnh báo El Niño sẽ tiếp tục "đổ thêm dầu vào ngọn lửa của một thế giới đang nóng lên", đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo.

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày 03/06/2026: Ngày có nắng nóng