Thông tin được đưa ra tại “Diễn đàn quốc gia về Môi trường và Khí hậu - Từ chính sách đến hành động”, nơi các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp cùng thảo luận về lộ trình hình thành thị trường carbon tại Việt Nam.

Sàn giao dịch carbon có thể vận hành thí điểm ngay trong tháng 6

Ông Nguyễn Tuấn Quang - Phó Cục trưởng phụ trách Cục Biến đổi khí hậu cho biết, sau nhiều lần điều chỉnh tiến độ, công tác chuẩn bị cho việc vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước đang bước vào giai đoạn hoàn tất.

Theo ông Quang, thị trường carbon sẽ có sự tham gia của nhiều cơ quan và tổ chức như cơ quan quản lý nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, hai sở giao dịch chứng khoán, hệ thống ngân hàng và các công ty chứng khoán.

Đến nay, nhiều quy định quan trọng phục vụ vận hành thị trường đã được ban hành, bao gồm quy chế giám sát giao dịch carbon, hệ thống đăng ký hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Tuy nhiên, một số nội dung kỹ thuật vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện, đặc biệt là quy chế vận hành giao dịch và cấp phép cho các công ty chứng khoán tham gia thị trường.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, hệ thống cơ sở dữ liệu đăng ký hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon đã cơ bản hoàn thành, đáp ứng yêu cầu về an toàn thông tin và sẵn sàng đưa vào vận hành.

“Nếu các thủ tục còn lại được hoàn tất đúng tiến độ, sàn giao dịch carbon trong nước có thể được triển khai thí điểm ngay trong tháng 6”, ông Nguyễn Tuấn Quang cho biết.

Theo lộ trình đã được Chính phủ phê duyệt, thị trường carbon Việt Nam sẽ trải qua giai đoạn thí điểm trước khi vận hành chính thức trong các năm tiếp theo. Đây được xem là công cụ kinh tế quan trọng nhằm thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính thông qua cơ chế mua bán hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon.

Doanh nghiệp cần chủ động thích ứng

PGS.TS Nguyễn Đình Thọ - Phó Viện trưởng Viện Chính sách, Chiến lược Nông nghiệp và Môi trường nhận định, doanh nghiệp cần chuẩn bị sớm để thích ứng với cơ chế định giá carbon thay vì chờ các quy định hoàn thiện.

Theo ông Thọ, các doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống đo đạc, báo cáo và kiểm kê phát thải minh bạch, đồng thời triển khai chiến lược giảm phát thải dài hạn nhằm hạn chế chi phí tuân thủ trong tương lai.

Việc đầu tư đổi mới công nghệ, chuyển đổi năng lượng và tham gia cơ chế tín chỉ carbon không chỉ giúp giảm áp lực tài chính mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh khi thị trường carbon chính thức đi vào vận hành.

Ngược lại, những doanh nghiệp chậm chuyển đổi có nguy cơ phải đối mặt với chi phí lớn khi nhu cầu mua tín chỉ carbon gia tăng và các quy định về phát thải ngày càng siết chặt.

Đề xuất giao UBND tỉnh kiểm kê khí nhà kính hằng năm

Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) là đề xuất thực hiện kiểm kê khí nhà kính hằng năm thay vì chu kỳ hai năm một lần như hiện nay.

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, việc cập nhật dữ liệu phát thải thường xuyên sẽ giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp theo dõi sát diễn biến phát thải, đánh giá hiệu quả các giải pháp giảm nhẹ khí nhà kính cũng như phục vụ việc phân bổ hạn ngạch phát thải hằng năm.

Đáng chú ý, dự thảo luật lần đầu tiên đề xuất giao UBND cấp tỉnh chủ động thực hiện kiểm kê khí nhà kính tại địa phương và xây dựng danh mục các cơ sở thuộc diện phải kiểm kê. Hiện nay, nhiệm vụ này chủ yếu do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Theo cơ quan soạn thảo, việc phân cấp cho địa phương sẽ giúp nâng cao tính chủ động trong quản lý nguồn phát thải và xây dựng các kế hoạch giảm phát thải phù hợp với điều kiện thực tế từng địa bàn.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất chuyển trách nhiệm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang các bộ quản lý ngành, lĩnh vực. Các bộ sẽ xây dựng định mức phát thải trên đơn vị sản phẩm và thực hiện phân bổ hạn ngạch cho từng cơ sở thuộc phạm vi quản lý.

Trong giai đoạn đầu vận hành thị trường carbon, việc phân bổ hạn ngạch sẽ ưu tiên các cơ sở phát thải lớn và có đầy đủ dữ liệu phục vụ công tác giám sát, kiểm chứng.

Toàn bộ quy trình kiểm kê khí nhà kính, đo đạc, báo cáo và thẩm định kết quả giảm phát thải dự kiến sẽ được số hóa nhằm giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao tính minh bạch và xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung phục vụ quản lý thị trường carbon.

Việc đưa sàn giao dịch carbon vào hoạt động được kỳ vọng sẽ trở thành bước tiến quan trọng trong quá trình hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam, đồng thời giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trước xu hướng định giá carbon đang ngày càng phổ biến trên thế giới.

Dấu chân carbon trở thành “tấm vé” vào thị trường toàn cầu

Phúc An