Tin trong nước

Một năm chính quyền địa phương 2 cấp ở Nghệ An: Những mô hình sáng tạo nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân

Hải Yến • {Ngày xuất bản}

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Nghệ An không chỉ từng bước tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn hình thành nhiều mô hình, cách làm sáng tạo xuất phát từ thực tiễn. Từ hỗ trợ người dân ngoài giờ hành chính, "Bình dân học vụ số", "Mặt trận số" đến tăng cường phân cấp, phân quyền và số hóa công tác chỉ đạo, điều hành, các mô hình đã góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, gần dân, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Đồng bộ tổ chức bộ máy, mạnh dạn phân cấp, phân quyền cho cơ sở

Sau khi sắp xếp 412 đơn vị hành chính cấp xã còn 130 xã, phường, giảm 282 đơn vị hành chính, Nghệ An nhanh chóng kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng thống nhất trên toàn tỉnh. Đến nay, 100% xã, phường đều thành lập đầy đủ các phòng chuyên môn và Trung tâm Phục vụ hành chính công, bảo đảm hoạt động thông suốt.

Điểm nhấn nổi bật là việc tỉnh mạnh dạn phân cấp, phân quyền cho cấp xã trong quản lý biên chế, điều động, bố trí cán bộ và giải quyết nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện. Việc trao quyền chủ động giúp địa phương linh hoạt xử lý công việc, giảm cấp trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, đồng thời giảm áp lực cho cấp tỉnh, tạo nền tảng xây dựng chính quyền cơ sở chủ động, chuyên nghiệp và chịu trách nhiệm cao hơn.

Nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân, công tác sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ phù hợp với năng lực, trình độ chuyên môn được xác định là một trong những bước đi quan trọng ngay từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Tại phường Hoàng Mai, sau sáp nhập, một số cán bộ chuyển từ cấp xã cũ sang còn hạn chế về kinh nghiệm thực tiễn và chưa quen với khối lượng công việc mới. Để hỗ trợ đội ngũ nhanh chóng thích nghi, lãnh đạo địa phương triển khai mô hình "cán bộ kèm cán bộ", thay đổi tư duy chuyển từ “chỉ đạo” sang “đồng hành”, giúp xử lý nhanh các vấn đề phát sinh. Phân công những cán bộ có chuyên môn vững, giàu kinh nghiệm trực tiếp hướng dẫn, đồng hành trong quá trình xử lý công việc.

Cách làm này không chỉ giúp cán bộ mới nâng cao kỹ năng chuyên môn, tự tin hơn khi thực hiện nhiệm vụ mà còn giảm áp lực tâm lý, tạo sự gắn kết trong tập thể và bảo đảm công việc được giải quyết thông suốt, không làm ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ người dân.

Tại xã Đại Đồng, sau sáp nhập có diện tích gần 78 km², hơn 63.600 dân và 50 thôn. Hệ thống chính trị được kiện toàn đồng bộ, kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh giữ ổn định, tạo nền tảng để địa phương vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

“

“Sau một năm thực hiện, giai đoạn đầu nhiều cán bộ còn lo ngại khi được giao quyền nhưng nhìn chung không còn tình trạng cán bộ “sáng cắp ô đi, tối cắp ô về”, bắt buộc cán bộ phải tự thay đổi để đáp ứng được nhu cầu công việc, nếu không đáp ứng được sẽ tự bị đào thải.”

Ông Trần Thanh Nga, Chủ tịch UBND xã Đại Đồng

Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay, tại nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh vẫn còn tình trạng thừa, thiếu cán bộ cục bộ, dẫn đến một số công việc chưa được hoàn thành trôi chảy.

“

“Bước đầu chính quyền 2 cấp đang gặp nhiều khó khăn, tình trạng thừa thiếu cán bộ cục bộ, thừa về mặt số lượng nhưng lại thiếu về mặt chuyên môn nên trong quá trình giải quyết công việc đang gặp nhiều vướng mắc. Khối lượng công việc lớn, tính chuyên môn cao nên lực lượng cán bộ chưa đáp ứng hết được...”“Bước đầu chính quyền 2 cấp đang gặp nhiều khó khăn, tình trạng thừa thiếu cán bộ cục bộ, thừa về mặt số lượng nhưng lại thiếu về mặt chuyên môn nên trong quá trình giải quyết công việc đang gặp nhiều vướng mắc. Khối lượng công việc lớn, tính chuyên môn cao nên lực lượng cán bộ chưa đáp ứng hết được...”

Ông Lê Trung Hòa, Chủ tịch UBND xã Kim Liên

Lấy người dân làm trung tâm với nhiều mô hình phục vụ hay, thiết thực

Một trong những mô hình được đánh giá cao là "Hỗ trợ người dân ngoài giờ hành chính và đối tượng yếu thế". Nhiều xã, phường tổ chức tiếp nhận, giải quyết thủ tục vào buổi tối, ngày nghỉ, cuối tuần; cử cán bộ đến tận thôn, bản hoặc nhà dân hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật, người dân vùng sâu, vùng xa thực hiện các thủ tục hành chính.

Hướng tới mục tiêu lấy người dân làm trung tâm phục vụ, nhiều địa phương trên địa bàn Nghệ An đã triển khai mô hình "Ngày thứ Bảy vì dân", mang dịch vụ hành chính đến gần người dân hơn.

Tại phường Thành Vinh, cán bộ, chuyên viên Trung tâm Phục vụ hành chính công trực tiếp xuống địa bàn dân cư để hỗ trợ gần 200 người có công và thân nhân người có công thực hiện thủ tục xác nhận ủy quyền nhận trợ cấp ưu đãi ngay tại nơi cư trú, giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và được giải quyết hồ sơ nhanh chóng, đúng quy định.

“

Cán bộ phường Thành Vinh xuống địa bàn dân cư hỗ trợ gần 200 người có công và thân nhân người có công thực hiện thủ tục

Trong khi đó, tại xã Đại Đồng, mô hình "Ngày thứ Bảy vì dân" cũng được duy trì thường xuyên với nhiều hoạt động hỗ trợ người dân giải quyết thủ tục hành chính ngoài giờ hành chính. Cán bộ, công chức trực tiếp hướng dẫn kê khai hồ sơ, chứng thực giấy tờ, hỗ trợ sử dụng dịch vụ công trực tuyến, ưu tiên phục vụ người cao tuổi, người khuyết tật, gia đình chính sách và người dân ở các khu vực xa trung tâm.

Mô hình này đã góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại cho người dân, đặc biệt ở các địa bàn miền núi rộng lớn của Nghệ An.

Hình ảnh người cán bộ tận tình hướng dẫn, hỗ trợ người dân ngoài giờ hành chính đã tạo nên sự gần gũi, thân thiện, củng cố niềm tin của nhân dân đối với chính quyền địa phương cấp cơ sở.

Tại xã Thần Lĩnh, ngoài thời gian làm việc theo chế độ hành chính, vào các ngày nghỉ cuối tuần, lãnh đạo xã vẫn trực tiếp xuống các thôn, xóm để nắm bắt tình hình thực tế trên các lĩnh vực như môi trường, sản xuất, đời sống dân sinh... Qua đó, kịp thời phát hiện, chỉ đạo giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, điều hành. Đây là một trong những cách làm thiết thực, hiệu quả, thể hiện tinh thần gần dân, sát dân và vì dân của đội ngũ lãnh đạo địa phương.

Hay gần đây nhất, chương trình thu thập mẫu ADN thân nhân liệt sĩ phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã để lại nhiều hình ảnh đẹp về sự đồng hành của chính quyền cơ sở với người dân. Tại các điểm lấy mẫu, chính quyền địa phương phối hợp với lực lượng Công an nhân dân tận tình hướng dẫn, hỗ trợ, đưa đón thân nhân liệt sĩ, nhất là người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn, hoàn thành các thủ tục thuận lợi. Những việc làm giản dị nhưng đầy trách nhiệm ấy không chỉ góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước mà còn lan tỏa giá trị nhân văn sâu sắc, thể hiện mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa chính quyền với Nhân dân trong quá trình xây dựng nền hành chính phục vụ.

“

“Từ khi thực hiện chính quyền 2 cấp, việc thực hiện các thủ tục hành chính nhanh gọn, rõ ràng hơn, trình độ cán bộ cao hơn, không còn hiện tượng cán bộ nhũng nhiễu như trước. Mọi thủ tục thực hiện trên cổng thông tin dịch vụ cũng rõ ràng, giúp người dân giảm thời gian đi lại, điều này rất có lợi cho người dân.”

Ông Lê Sỹ Hưng, người dân xã Hưng Nguyên

Đổi mới quản trị, tăng cường chuyển đổi số và giám sát thực tiễn

Bên cạnh phục vụ người dân, Nghệ An còn triển khai nhiều mô hình đổi mới trong quản trị nhà nước. Tiêu biểu là "Khoa giáo hướng về cơ sở" gắn với "Số hóa nghiệp vụ", giúp cán bộ tăng cường bám sát địa bàn, đồng thời kết nối thông tin giữa tỉnh và cơ sở thông qua các nhóm chuyên trách trên nền tảng số, rút ngắn thời gian xử lý công việc và nâng cao hiệu quả phối hợp.

Song song với đó, phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai rộng khắp với sự tham gia của Đoàn Thanh niên, các tổ chức đoàn thể và Tổ công nghệ số cộng đồng. Từ việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, định danh điện tử, tra cứu hồ sơ đến các kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, người dân được hướng dẫn trực tiếp bằng những phương pháp dễ hiểu, dễ tiếp cận. Đặc biệt, tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận công nghệ còn hạn chế, các tổ công nghệ số cộng đồng đã trở thành cầu nối giúp người dân từng bước làm quen với môi trường số.

Tuy nhiên, trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc đồng bộ hạ tầng số vẫn còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả xử lý công việc. Nhiều nhiệm vụ không thể thực hiện hoàn toàn trên môi trường số mà cán bộ cấp xã phải trực tiếp xuống từng thôn, xóm để khảo sát, xác minh thực tế, lập danh sách người dân được hưởng các chính sách hỗ trợ sau thiên tai, dịch bệnh hoặc các đối tượng an sinh xã hội. Bên cạnh đó, địa phương còn phải triển khai nhiều nhiệm vụ phát sinh như làm sạch, cập nhật cơ sở dữ liệu đất đai. Khối lượng công việc lớn, trong khi biên chế có hạn, khiến nhiều thời điểm cán bộ, công chức cấp xã phải làm việc với cường độ cao để bảo đảm tiến độ và chất lượng công việc, ông Trần Thanh Nga, chủ tịch UBND xã Đại Đồng chia sẻ thêm.

Nắm được thực trạng này tỉnh cũng đã tăng cường công tác kiểm tra, giám sát khi Thường trực Tỉnh ủy trực tiếp làm việc với toàn bộ 130 xã, phường; thành lập các đoàn giám sát và tổ công tác kiểm tra để kịp thời tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở.

Những mô hình này đã góp phần quan trọng giúp bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ổn định sau một năm, đồng thời tạo nền tảng để Nghệ An tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Nghệ An cơ bản đạt được các mục tiêu đề ra. Bộ máy được tinh gọn hơn, giảm tầng nấc trung gian; chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp được phân định rõ ràng hơn; vai trò, trách nhiệm và tính chủ động của cấp xã ngày càng được nâng cao. Dù vẫn còn những khó khăn về khối lượng công việc, nguồn nhân lực và hạ tầng số, song những kết quả bước đầu đã khẳng định hướng đi đúng đắn của Nghệ An trong quá trình đổi mới tổ chức bộ máy, xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ Nhân dân.

Trong giai đoạn 2026 - 2031, Nghệ An tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng đồng bộ, hiệu quả; rà soát, hoàn thiện cơ chế phối hợp, quy trình xử lý công việc; nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh từ cơ sở. Tỉnh cũng sẽ tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; tiếp tục hoàn thiện các quy định về tổ chức bộ máy; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở. Đồng thời, tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông, ứng dụng công nghệ trong quản trị, hướng tới nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ ngày càng tốt hơn người dân và doanh nghiệp.

THỰC HIỆN: HẢI YẾN

Một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp - Bài 1: Dấu ấn của một cuộc cải cách lớn

Hải Yến