Tin tức

Người dân được gì sau một năm chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động? (Bài 4)

Thu Thủy - Phan Thảo • {Ngày xuất bản}

Một năm sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, Hà Nội ghi nhận nhiều chuyển biến trong cải cách hành chính, chuyển đổi số và chất lượng phục vụ. Thủ tục nhanh hơn, thuận tiện hơn, chính quyền gần dân hơn

Tròn một năm kể từ khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào vận hành (1/7/2025), Hà Nội đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét trong cải cách hành chính và quản trị đô thị. Từ việc tinh gọn bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đến chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ, những đổi mới này đang được đo bằng trải nghiệm thực tế của người dân: thủ tục hành chính nhanh hơn, thuận tiện hơn, giảm thời gian và chi phí đi lại, chính quyền gần dân hơn và giải quyết công việc hiệu quả hơn. Sau một năm triển khai, câu hỏi đặt ra không còn là mô hình thay đổi như thế nào, mà là người dân đã thực sự được gì từ cuộc cải cách này?

Điều quan trọng nhất của cuộc cải cách không nằm ở việc tinh gọn bộ máy mà ở những lợi ích người dân cảm nhận được: thủ tục hành chính thuận tiện hơn, giảm thời gian và chi phí đi lại, chính quyền gần dân hơn và giải quyết công việc nhanh hơn. Đây cũng chính là thước đo cho hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp và là nền tảng để Hà Nội tiếp tục xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả.

Khi thước đo của cải cách không còn là "tinh gọn bộ máy"

Sau một năm triển khai, mô hình mới bước đầu cho thấy hiệu quả khi nhiều quy trình được chuẩn hóa, thẩm quyền được phân cấp mạnh hơn cho cơ sở, nhiều thủ tục được giải quyết ngay tại xã, phường hoặc thông qua dịch vụ công trực tuyến.

Sau khi hoàn thành sắp xếp tổ chức bộ máy, Hà Nội đã chuẩn hóa hơn 2.000 quy trình giải quyết thủ tục hành chính, xây dựng hệ thống điều hành thống nhất trên nền tảng số, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và kết nối dữ liệu giữa các cơ quan. Nhờ đó, các xã, phường có thể chủ động giải quyết nhiều thủ tục ngay tại cơ sở, giảm tầng nấc trung gian và rút ngắn thời gian xử lý. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt 97,39%, trong khi các nền tảng số như hệ thống quản lý văn bản, dashboard điều hành và ứng dụng iHanoi từng bước phát huy hiệu quả, góp phần hình thành mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Tại phường Thanh Xuân, cùng với việc triển khai đồng bộ hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và đẩy mạnh số hóa hồ sơ, nhiều thủ tục trước đây người dân phải liên hệ với cấp quận thì nay đã được giải quyết ngay tại phường theo phân cấp, phân quyền của thành phố. Các lĩnh vực có nhiều thay đổi gồm đăng ký và quản lý hộ tịch, chứng thực, bảo trợ xã hội, người có công, lao động – việc làm, một số thủ tục về đất đai, trật tự xây dựng, quản lý đô thị và các thủ tục hành chính phục vụ tổ chức, công dân theo quy định hiện hành. Điều này giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ngay từ cơ sở.

"Đỡ phải đi" – thay đổi dễ nhận thấy nhất

Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, nhiều thủ tục đã được phân định rõ thẩm quyền ngay từ cấp cơ sở. Những hồ sơ thuộc trách nhiệm của xã, phường được giải quyết ngay tại địa phương thay vì phải chuyển qua nhiều cấp trung gian.

Đối với người dân, lợi ích lớn nhất không phải là những thay đổi trong cơ cấu tổ chức, mà là giảm thời gian, giảm chi phí và giảm số lần đi lại.

Một hồ sơ được giải quyết sớm hơn một ngày đồng nghĩa với việc người lao động không phải nghỉ làm thêm một buổi.

Một thủ tục hoàn thành ngay tại địa phương đồng nghĩa với việc người cao tuổi không còn phải di chuyển hàng chục kilômét lên trung tâm hành chính như trước.

Đó là những giá trị rất cụ thể mà một cuộc cải cách mang lại.

Không chỉ nhanh hơn mà còn minh bạch hơn

Một thay đổi đáng chú ý sau một năm chính là phương thức phục vụ của chính quyền cơ sở. Nếu trước đây, không ít người dân có tâm lý lo lắng vì không biết hồ sơ đang được xử lý đến đâu thì nay, cùng với quá trình chuyển đổi số, việc theo dõi tiến độ giải quyết thủ tục hành chính đã minh bạch hơn.

Nhiều dịch vụ công được tích hợp trên môi trường số, giúp người dân có thể tra cứu trạng thái hồ sơ, nhận thông báo và bổ sung thông tin khi cần mà không phải trực tiếp đến cơ quan hành chính nhiều lần.

Sự thay đổi này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong giải quyết công việc. Đó cũng là một trong những mục tiêu mà Hà Nội đặt ra khi chuyển từ phương thức điều hành dựa trên hồ sơ giấy sang quản trị bằng dữ liệu và nền tảng số.

Chính quyền gần dân hơn từ những việc nhỏ nhất

Một năm qua, điều được nhiều chuyên gia về quản trị công đánh giá tích cực không phải chỉ là việc giảm đầu mối tổ chức mà là sự thay đổi trong mối quan hệ giữa chính quyền và người dân.

Trước đây, chính quyền cấp xã chủ yếu thực hiện vai trò tiếp nhận, xác nhận và chuyển hồ sơ lên cấp trên. Ngày nay, với việc được giao thêm thẩm quyền và trách nhiệm, nhiều xã, phường đã trực tiếp xử lý nhiều nội dung thuộc lĩnh vực đất đai, hộ tịch, an sinh xã hội, xây dựng, đầu tư quy mô nhỏ và quản lý đô thị.

Điều đó giúp khoảng cách giữa người dân với chính quyền được rút ngắn đáng kể. Thay vì phải chờ nhiều cấp xem xét, nhiều kiến nghị dân sinh có thể được giải quyết ngay từ cơ sở. Từ sửa chữa tuyến đường xuống cấp, xử lý điểm ngập úng, chiếu sáng công cộng, vệ sinh môi trường đến giải quyết các vấn đề về trật tự đô thị…, chính quyền cấp xã ngày càng trở thành cấp chính quyền trực tiếp phục vụ người dân.

“

Ở cấp xã, “gần dân” không nằm trong các văn bản hay khẩu hiệu, mà được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, thiết thực đối với người dân.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu - Nguyễn Huy Nhung

“

Minh chứng đầu tiên là sự gần dân trong chăm sóc sức khỏe. Ngày 19-7-2025, xã Minh Châu đã phối hợp với 15 bệnh viện Trung ương và thành phố đưa máy móc hiện đại vượt phà về địa phương, tổ chức 5 đợt khám chuyên sâu cho 100% người dân và lập hồ sơ y tế điện tử toàn dân. Đây là xã đầu tiên trong cả nước thực hiện được việc này ở quy mô cấp xã.

Thứ hai, các nhà văn hóa thôn được cải tạo thành điểm vệ tinh hành chính công với đầy đủ wifi, máy tính và máy in miễn phí. Nhờ đó, 100% thủ tục hành chính được giải quyết đúng quy trình, đúng hạn, không có hồ sơ phải trả lại. Đồng thời, xã đang triển khai đưa sóng 5G, camera AI phục vụ an ninh, hệ thống phát thanh thông minh và sandbox công nghệ “Bàn làm việc số” về tận thôn, xóm, gắn với 51 nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết số 57 của địa phương.

Thứ ba là gần dân về tinh thần. Mô hình “Bữa cơm đoàn kết” được tổ chức vào dịp Tết Độc lập, Tết ơn Đảng với hơn 700 mâm cỗ tại 100% cụm dân cư từ sự đóng góp của chính người dân. Cùng với đó, địa phương đã huy động gần 4 tỷ đồng nguồn lực xã hội hóa cho an sinh xã hội; hỗ trợ 100% học sinh THPT tiền đi phà, từ 400.000 đến 500.000 đồng mỗi em mỗi tháng, góp phần giúp các em không phải bỏ học vì điều kiện sông nước cách trở.

“Gần dân không phải là khẩu hiệu, mà là khi chính quyền ngồi xuống cùng dân, ăn cơm cùng dân, lắng nghe dân nói và làm cho dân tin”, ông Nguyễn Huy Nhung nhấn mạnh.

Tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp

Trước đây, chi phí thực hiện một thủ tục hành chính không chỉ là khoản lệ phí được quy định mà còn bao gồm nhiều khoản "chi phí vô hình": thời gian đi lại, thời gian chờ đợi, chi phí photo giấy tờ, chi phí đi lại giữa các cơ quan, thậm chí là thu nhập bị mất do phải nghỉ làm để hoàn thiện hồ sơ. Đối với doanh nghiệp, mỗi ngày hồ sơ chậm được phê duyệt có thể đồng nghĩa với việc dự án phải lùi tiến độ, vốn đầu tư bị "đóng băng", chi phí tài chính gia tăng và cơ hội kinh doanh bị bỏ lỡ.

Chính vì vậy, khi nhiều thủ tục được phân cấp về xã, phường; quy trình được chuẩn hóa và hồ sơ được xử lý trên môi trường số, giá trị lớn nhất của cải cách không chỉ nằm ở việc "làm nhanh hơn" mà còn ở việc giảm chi phí giao dịch giữa người dân, doanh nghiệp với bộ máy hành chính. Trong kinh tế học thể chế, chi phí giao dịch càng thấp thì môi trường đầu tư, kinh doanh càng thuận lợi và nguồn lực xã hội càng được phân bổ hiệu quả hơn.

Quan trọng hơn, việc tiết kiệm thời gian còn tạo ra một giá trị khó lượng hóa nhưng có ý nghĩa lâu dài: khôi phục niềm tin của người dân và doanh nghiệp đối với bộ máy hành chính. Khi thủ tục được giải quyết đúng hẹn, quy trình minh bạch và kết quả có thể theo dõi trên môi trường số, người dân không chỉ tiết kiệm được thời gian và chi phí mà còn giảm tâm lý e ngại mỗi khi tiếp xúc với cơ quan công quyền. Đó cũng là mục tiêu sâu xa của cải cách hành chính – xây dựng một nền hành chính phục vụ, trong đó thời gian của người dân được coi là nguồn lực cần được tôn trọng và sử dụng hiệu quả.

Từ số hóa thủ tục đến

nâng cao chất lượng phục vụ

Là một trong những địa phương có quy mô dân số lớn sau sắp xếp, phường Yên Hòa nhanh chóng kiện toàn tổ chức bộ máy và duy trì sự phối hợp đồng bộ giữa Đảng ủy, HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ Việt Nam phường.

Sau một năm vận hành, địa phương này ghi nhận nhiều chuyển biến trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, quản lý đô thị và an sinh xã hội. Chỉ số cải cách hành chính của phường nằm trong nhóm dẫn đầu của thành phố, trong khi nhiều quy trình phục vụ người dân được chuẩn hóa và giải quyết thông suốt. Lãnh đạo phường xác định mục tiêu tiếp tục hoàn thiện mô hình theo hướng chuyên nghiệp hơn, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Đây cũng là hình ảnh phản ánh khá rõ quá trình chuyển đổi của nhiều xã, phường trên địa bàn Hà Nội sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Bà Nguyễn Thị Hương (Tổ dân phố số 18, phường Yên Hòa) cho biết trước đây, bà thường phải đi lại nhiều lần để bổ sung hồ sơ do chưa nắm rõ quy trình hoặc thiếu giấy tờ cần thiết. “Người lớn tuổi thường ngại công nghệ. Ban đầu tôi cũng nghĩ việc nộp hồ sơ trực tuyến rất khó nhưng khi được cán bộ hướng dẫn, tôi thấy các bước thực hiện khá đơn giản”

Không chỉ người cao tuổi, những người đang trong độ tuổi lao động cũng cảm nhận rõ những thay đổi từ dịch vụ công trực tuyến.

Chị Trần Hà Linh (phố Trung Kính, phường Yên Hòa) cho hay: “Trước đây khi muốn làm thủ tục, tôi thường phải tranh thủ giờ hành chính hoặc xin nghỉ làm, nay nhiều thủ tục có thể thực hiện trực tuyến nên rất thuận tiện. Tôi có thể hoàn thiện hồ sơ vào buổi tối hoặc cuối tuần mà không ảnh hưởng đến công việc”.

Những kết quả trên cho thấy cải cách hành chính tại Yên Hòa không chỉ dừng ở số hóa quy trình, mà đã chuyển sang giai đoạn nâng cao chất lượng phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo thực chất của hiệu quả quản trị cơ sở.

Chuyển đổi số tạo nên nền hành chính minh bạch và hiện đại

Một trong những điểm nhấn của chính quyền địa phương hai cấp là việc gắn cải cách bộ máy với chuyển đổi số. Nhiều địa phương đã đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến, cho phép người dân nộp hồ sơ ngay trên môi trường mạng mà không cần trực tiếp đến cơ quan hành chính.

Từ việc đăng ký thủ tục, theo dõi tiến độ xử lý, nhận thông báo đến thanh toán lệ phí đều có thể thực hiện trực tuyến thông qua các nền tảng số. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao tính công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính.

Người dân có thể dễ dàng theo dõi hồ sơ của mình đang được xử lý ở bước nào, thời hạn trả kết quả ra sao, qua đó hạn chế tình trạng hồ sơ bị chậm hoặc phát sinh tiêu cực.

Việc số hóa quy trình cũng góp phần hình thành nền hành chính hiện đại, giảm sử dụng giấy tờ, tăng khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước.

“

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số cũng tạo thay đổi đáng kể trong phương thức quản trị. Hiện nay, 100% cán bộ, công chức của phường sử dụng chữ ký số, phần mềm quản lý văn bản và dịch vụ công trực tuyến trong xử lý công việc, giúp tăng tốc độ giải quyết hồ sơ, giảm thời gian chờ đợi của người dân.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Khương Đình Nguyễn Sỹ Đoàn

Người dân kỳ vọng nhiều hơn

Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, kỳ vọng của người dân không chỉ là thủ tục được giải quyết nhanh hơn mà còn là chất lượng phục vụ ngày càng tốt hơn. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ hướng dẫn tận tình, nền tảng số vận hành ổn định, dữ liệu được liên thông đồng bộ, hướng tới xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu quả và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo.

Bước sang giai đoạn vận hành ổn định mô hình mới, người dân xã Suối Hai đang gửi gắm những kỳ vọng mang tính chiều sâu và phát triển bền vững:

Số hóa đồng bộ và giảm thiểu nghẽn mạng: Người dân mong muốn hệ thống hạ tầng mạng và Cổng dịch vụ công trực tuyến vận hành mượt mà hơn, không bị lỗi hệ thống vào các khung giờ cao điểm để việc nộp hồ sơ từ xa thực sự thông suốt.

Nâng cao năng lực giải quyết hồ sơ đất đai phức tạp: Do đặc thù sáp nhập từ các xã miền núi (Ba Trại, Tản Lĩnh), nguồn gốc đất đai tại đây rất phức tạp (đất nông trường, đất rừng, đất ở xen kẽ). Người dân kỳ vọng cán bộ địa chính xã sau khi được phân cấp sẽ xử lý dứt điểm, nhanh chóng các hồ sơ tranh chấp, cấp đổi Sổ đỏ tồn đọng.

Chính quyền đồng hành phát triển kinh tế: Người dân kỳ vọng lãnh đạo xã chủ động hơn trong việc kết nối hạ tầng, thu hút đầu tư để phát triển xứng tầm cụm du lịch sinh thái hồ Suối Hai - Ao Vua, đồng thời quy hoạch và tìm đầu ra ổn định cho thương hiệu làng nghề chè Ba Trại.

Giữ vững tinh thần phục vụ: Kỳ vọng đội ngũ cán bộ công chức tuyến đầu luôn duy trì thái độ niềm nở, kiên nhẫn và tận tình hướng dẫn, đặc biệt là hỗ trợ nhóm đối tượng người cao tuổi, người đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương chưa thành thạo công nghệ.

Tạo nền tảng cho một nền quản trị hiện đại, lấy người dân làm trung tâm

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu quản trị hiện đại và chuyển đổi số toàn diện, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, trở thành động lực thúc đẩy cải cách hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ và xây dựng nền hành chính thực sự vì người dân, doanh nghiệp. Đây cũng chính là thước đo rõ nét nhất cho thành công của cuộc cải cách bộ máy nhà nước: một chính quyền tinh gọn hơn, hiệu lực hơn và phục vụ người dân tốt hơn mỗi ngày.

“

Có thể nói, thành công này không chỉ là thành công trong việc tinh gọn bộ máy, mà còn là bước chuyển mình quan trọng để xây dựng một nền chính quyền đô thị hiện đại, vận hành thông suốt, thông minh, hướng tới phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

TS Đoàn Văn Tình, Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công

Một năm sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, Hà Nội đã có những bước chuyển quan trọng trong tổ chức bộ máy và phương thức quản trị. Những kết quả bước đầu cho thấy chủ trương cải cách là đúng hướng, đặc biệt khi nhiều thay đổi đã được người dân cảm nhận qua việc tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn, thủ tục hành chính minh bạch hơn và vai trò của chính quyền cơ sở được nâng lên.

Tuy nhiên, giá trị của cuộc cải cách sẽ không được quyết định bởi số lượng đầu mối được tinh gọn hay bao nhiêu quy trình được chuẩn hóa, mà bởi mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Chỉ khi mỗi người dân cảm nhận rõ chính quyền gần mình hơn, lắng nghe mình nhiều hơn và phục vụ mình tốt hơn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp mới thực sự hoàn thành mục tiêu đặt ra.

Đó cũng là hành trình mà Hà Nội đang tiếp tục theo đuổi: xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả và lấy người dân làm trung tâm của mọi quyết sách.

Người thực hiện: Thu Thuỷ - Phan Thảo

Một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp - Bài 1: Dấu ấn của một cuộc cải cách lớn

Thu Thủy - Phan Thảo