Ngay sau khi sàn giao dịch carbon chính thức đi vào hoạt động, AES Việt Nam trở thành một trong những doanh nghiệp đầu tiên thực hiện giao dịch. Theo doanh nghiệp, đây không chỉ là dấu mốc đáng nhớ đối với riêng AES mà còn là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải của Việt Nam. Ông Oliver Marquette, Tổng Giám đốc AES Việt Nam, cho biết thị trường carbon đã được triển khai tại nhiều quốc gia và chứng minh hiệu quả trong việc cắt giảm phát thải thông qua các cơ chế thị trường.

Theo ông, việc định giá carbon sẽ giúp doanh nghiệp tính toán đầy đủ chi phí phát thải, từ đó lựa chọn các giải pháp giảm phát thải với hiệu quả kinh tế cao nhất. Vì vậy, việc Việt Nam xây dựng và vận hành thị trường carbon được xem là một cột mốc có ý nghĩa lớn đối với nền kinh tế xanh.

Ông cũng cho biết AES Việt Nam đã hoàn tất giao dịch chỉ ít phút sau khi phiên giao dịch đầu tiên bắt đầu. Đại diện doanh nghiệp bày tỏ sự tự hào khi được góp mặt trong thời khắc mở màn của thị trường carbon Việt Nam, đồng thời khẳng định AES sẽ tiếp tục tham gia tích cực trong thời gian tới.

Theo ông Oliver Marquette, giá trị cốt lõi của thị trường carbon không nằm ở hoạt động mua bán tín chỉ mà ở việc hình thành mức giá cho lượng phát thải khí nhà kính. Khi carbon được định giá, các doanh nghiệp phát thải sẽ buộc phải đưa yếu tố này vào chiến lược sản xuất, qua đó thúc đẩy đầu tư vào công nghệ sạch và các nguồn năng lượng phát thải thấp.

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất điện, AES Việt Nam sẽ phải bù đắp lượng khí nhà kính phát sinh thông qua việc mua hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon trên thị trường. Ông Marquette cho biết mỗi tấn carbon phát thải đều cần được bù đắp bằng tín chỉ carbon, vì vậy đây sẽ trở thành một khoản chi phí quan trọng trong hoạt động của doanh nghiệp.

Từ kinh nghiệm của AES tại thị trường châu Âu, chi phí mua quyền phát thải hiện đã chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí vận hành của các nhà máy nhiệt điện than. Điều này buộc các doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược đầu tư, ưu tiên phát triển các nguồn điện có lượng phát thải thấp như điện khí, thủy điện và năng lượng tái tạo.

Theo ông, khi thị trường carbon phát triển đầy đủ, cơ chế này sẽ góp phần tái định hình ngành điện và tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình giảm phát thải của Việt Nam.

Trước nhận định cho rằng Việt Nam triển khai thị trường carbon chậm hơn nhiều quốc gia khác, Tổng Giám đốc AES Việt Nam cho rằng mỗi nước đều có lộ trình riêng và Việt Nam đang đi đúng hướng.

Ông dẫn kinh nghiệm từ châu Âu, nơi phải mất nhiều năm để xây dựng hành lang pháp lý, hoàn thiện cơ chế vận hành và mở rộng số lượng doanh nghiệp tham gia trước khi thị trường hoạt động hiệu quả.

Theo ông, đây là thời điểm phù hợp để Việt Nam chính thức đưa thị trường carbon vào vận hành, thay vì xem là quá muộn. Ông cũng đánh giá cao kế hoạch mở rộng thị trường từ năm 2029, khi nhiều doanh nghiệp sẽ tham gia giao dịch hơn. Giai đoạn hiện nay được xem là khoảng thời gian cần thiết để doanh nghiệp làm quen với quy trình, tích lũy kinh nghiệm và chuẩn bị cho một thị trường quy mô lớn hơn.

Đối với AES Việt Nam, giao dịch đầu tiên chủ yếu mang ý nghĩa thử nghiệm quy trình thay vì mục tiêu tài chính. Điều quan trọng, theo ông Marquette, là hiểu cách thị trường vận hành, tìm kiếm đối tác phù hợp và sẵn sàng cho các giai đoạn tiếp theo.

Với kinh nghiệm tham gia thị trường carbon tại nhiều quốc gia, AES Việt Nam có lợi thế nhất định khi bước vào thị trường ngay từ những ngày đầu. Tuy nhiên, ông cũng khuyến nghị các doanh nghiệp trong nước nên chủ động tiếp cận sớm để có thời gian thích nghi và tích lũy kinh nghiệm trước khi thị trường phát triển mạnh.

Theo ông, việc tham gia ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp doanh nghiệp tạo lợi thế đáng kể trong tương lai khi thị trường carbon bước vào giai đoạn vận hành toàn diện.

Khi nào kết quả giảm phát thải được công nhận là tín chỉ carbon?

Thiên Thanh