Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở Luật Bảo vệ môi trường, Luật Tài nguyên nước, Luật Thủ đô năm 2026 cùng Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường giữa UBND các tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Phú Thọ và Thái Nguyên.

Theo kế hoạch, Hà Nội tiếp tục giữ vai trò cơ quan đầu mối điều phối môi trường Vùng Thủ đô. Thành phố sẽ tiếp nhận, tổng hợp thông tin, dữ liệu, đề xuất các nhiệm vụ ưu tiên và tham mưu nội dung trình Hội nghị điều phối môi trường Vùng Thủ đô. Đồng thời, đẩy mạnh cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu, cảnh báo sớm và xử lý kịp thời các vấn đề môi trường có nguy cơ ảnh hưởng từ hai địa phương trở lên, bảo đảm việc triển khai quy chế đồng bộ, hiệu quả, tránh chồng chéo và không làm phát sinh các thủ tục hành chính không cần thiết.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Kế hoạch đề ra 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm với lộ trình triển khai từ năm 2026 đến năm 2028.

Ngay từ tháng 7/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ chủ trì tổ chức triển khai Quy chế phối hợp và kiện toàn đầu mối điều phối kỹ thuật của thành phố. Theo đó, các đơn vị chuyên trách sẽ được phân công phụ trách từng lĩnh vực như dữ liệu môi trường, kiểm kê phát thải, quan trắc, cảnh báo và ứng phó sự cố, quản lý chất thải rắn, quản lý nguồn nước và tổng hợp báo cáo.

Song song với đó, Hà Nội sẽ đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các địa phương trong Vùng Thủ đô cử đầu mối tham gia Tổ công tác kỹ thuật liên vùng nhằm thống nhất phương thức trao đổi thông tin, phối hợp chuyên môn và xử lý các vấn đề phát sinh.

Trong năm 2026, thành phố cũng sẽ tiến hành rà soát, cập nhật dữ liệu về môi trường, nguồn phát thải, các khu vực giáp ranh và những điểm nóng có nguy cơ gây tác động liên vùng. Đồng thời, tổng hợp các chương trình, đề án và dự án đang triển khai liên quan đến kiểm soát ô nhiễm không khí, quản lý tài nguyên nước, chất thải rắn, kiểm kê phát thải và quan trắc môi trường để xác định nhu cầu chia sẻ dữ liệu giữa các địa phương, bảo đảm việc trao đổi thông tin thiết thực, tránh trùng lặp và phù hợp với khả năng triển khai trong giai đoạn đầu. Hoạt động này sẽ được cập nhật định kỳ hằng năm.

Theo lộ trình, từ quý II/2027, các địa phương sẽ phối hợp xây dựng khung dữ liệu, biểu mẫu và quy trình chia sẻ thông tin môi trường thống nhất trong toàn vùng. Trước mắt, việc kết nối dữ liệu sẽ ưu tiên các lĩnh vực như quan trắc chất lượng không khí, chất lượng nước mặt tại các lưu vực sông, hồ liên tỉnh; dữ liệu về khu xử lý chất thải; nguồn phát thải trọng điểm; các sự cố, phản ánh và cảnh báo về những điểm nóng môi trường có ảnh hưởng liên vùng.

Cùng thời điểm này, dưới sự hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương sẽ chuẩn bị triển khai kiểm kê phát thải môi trường liên vùng, tập trung vào các nhóm nguồn phát thải có tác động lớn như giao thông, hoạt động xây dựng, sản xuất công nghiệp, làng nghề, đốt ngoài trời, các khu xử lý chất thải, nước thải và các nguồn phát thải trọng điểm khác phục vụ công tác quản lý.

Bước sang quý III/2027, các đơn vị sẽ rà soát hiện trạng hệ thống quan trắc môi trường, xây dựng phương án kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các địa phương. Trên cơ sở đó, đề cương Đề án phát triển mạng lưới quan trắc môi trường Vùng Thủ đô theo từng giai đoạn sẽ được xây dựng, bảo đảm nguyên tắc địa phương nào có điểm quan trắc thì địa phương đó chịu trách nhiệm đầu tư, quản lý và vận hành theo thẩm quyền.

Đến quý I/2028, Hà Nội sẽ chủ trì xây dựng cơ chế phân tích, dự báo, cảnh báo và ứng phó đối với các vấn đề môi trường liên vùng. Đây sẽ là nền tảng để trong quý II/2028 hoàn thiện dự thảo Kế hoạch môi trường Vùng Thủ đô, trong đó xác định rõ các vấn đề ưu tiên cần giải quyết, nhiệm vụ và dự án trọng tâm, cơ quan chủ trì, lộ trình thực hiện, nhu cầu nguồn lực, nguyên tắc bố trí kinh phí cũng như các sản phẩm đầu ra của từng giai đoạn.

Sau khi được Hội nghị điều phối môi trường Vùng Thủ đô xem xét, thống nhất, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ tham mưu UBND thành phố ban hành kế hoạch triển khai đối với các nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của Hà Nội; các địa phương còn lại sẽ tổ chức thực hiện các nội dung thuộc thẩm quyền.

Theo kế hoạch, Hội nghị điều phối môi trường Vùng Thủ đô sẽ được tổ chức định kỳ hằng năm hoặc đột xuất khi cần thiết để đánh giá kết quả thực hiện Quy chế phối hợp, thống nhất các nội dung liên kết giữa các địa phương, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền của cơ quan thường trực.

Việc triển khai đồng bộ Kế hoạch số 268/KH-UBND được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển trong công tác quản lý môi trường của Vùng Thủ đô, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm, tăng cường chia sẻ dữ liệu, phát huy trách nhiệm của từng địa phương và xây dựng cơ chế phối hợp liên vùng chặt chẽ, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Hồi sinh sông Cầu Bây: Mệnh lệnh từ kinh tế xanh và mục tiêu bền vững của Thủ đô

Minh Kiên