TP.HCM đang tăng tốc chuyển đổi mô hình phát triển công nghiệp theo hướng tuần hoàn và sinh thái, coi đây là một trong những giải pháp quan trọng để sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh.

Theo thông tin từ Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP.HCM (HEPZA), thành phố hiện có mạng lưới khu chế xuất, khu công nghiệp quy mô lớn với 67 khu được thành lập, trong đó 58 khu đang hoạt động, đạt tỷ lệ lấp đầy khoảng 80%. Trên nền tảng đó, TP.HCM đang từng bước chuyển đổi các khu công nghiệp truyền thống sang mô hình khu công nghiệp sinh thái và tuần hoàn, hướng tới tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, thúc đẩy cộng sinh công nghiệp và giảm phát thải.

Ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban HEPZA, cho biết mô hình khu công nghiệp sinh thái không chỉ góp phần giảm lượng chất thải phải chôn lấp mà còn khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ thân thiện với môi trường, tăng cường đo lường và kiểm kê phát thải carbon, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và năng lực cạnh tranh.

Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi là dự án "Triển khai khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam theo hướng tiếp cận từ Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu". Dự án được triển khai từ năm 2020 do Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) thực hiện, với sự tài trợ của Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ.

Tham gia dự án, Khu công nghiệp Hiệp Phước đã từng bước hình thành mô hình sản xuất tuần hoàn thông qua cộng sinh công nghiệp, cho phép các doanh nghiệp chia sẻ và tái sử dụng nguyên liệu, năng lượng, nước, phụ phẩm và chất thải trong quá trình sản xuất. Sau thời gian triển khai, khu công nghiệp đã cải thiện đáng kể chất lượng môi trường, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về sản xuất xanh, đồng thời xác định hơn 100 cơ hội cộng sinh công nghiệp giữa các doanh nghiệp trong khu vực.

Bên cạnh Hiệp Phước, Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3 cũng đang phát triển theo mô hình khu công nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn. Với quy mô gần 1.000 ha, khu công nghiệp này đã hoàn tất hồ sơ đề nghị công nhận là khu công nghiệp sinh thái đầu tiên của Việt Nam, đồng thời ứng dụng công nghệ quản lý thông minh nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Không chỉ tập trung xây dựng các mô hình trong nước, TP.HCM cũng đẩy mạnh hợp tác quốc tế để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền công nghiệp tuần hoàn.

Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Đức - Việt Nam về kinh tế tuần hoàn trong sản xuất, bà Andrea Sühl, Tổng Lãnh sự Đức tại TP.HCM, cho rằng để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững, doanh nghiệp cần thay đổi toàn diện từ khâu thiết kế, sản xuất đến sử dụng sản phẩm theo hướng kéo dài vòng đời vật liệu. Đức sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam thông qua chuyển giao công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm quản trị và thúc đẩy đầu tư dài hạn vào các lĩnh vực sản xuất xanh.

Ở góc độ doanh nghiệp, Bosch Việt Nam nhận định dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ nhà máy thông minh sẽ là những động lực quan trọng giúp tối ưu hóa sử dụng năng lượng, giảm phát thải và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang sản xuất tuần hoàn.

Trong khi đó, chương trình GreenEvo của Ba Lan đã giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ về giảm phát thải carbon, thu hồi chất thải, tái chế và tuần hoàn tài nguyên. Các chương trình hợp tác quốc tế được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ tiên tiến, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang mô hình công nghiệp tuần hoàn, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh trong các chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.

Theo các chuyên gia, việc phát triển khu công nghiệp sinh thái và thúc đẩy cộng sinh công nghiệp không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả sản xuất, tiết kiệm chi phí, thu hút đầu tư chất lượng cao và tạo nền tảng để TP.HCM từng bước xây dựng nền công nghiệp hiện đại, phát thải thấp và phát triển bền vững.

Hà Nội áp dụng vùng phát thải thấp từ ngày 1/7

Mai Hạ