Sau hơn một tháng triển khai đồng loạt xăng sinh học E10 trên phạm vi cả nước, Bộ Công Thương cho biết lượng phản ánh từ người dân đã giảm đáng kể, cho thấy tâm lý e ngại ban đầu dần được tháo gỡ. Sản lượng tiêu thụ xăng E10 hiện đạt khoảng 1 triệu m³, tương đương mức tiêu thụ của xăng khoáng trước đây, phản ánh sự đón nhận tích cực của thị trường. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng nhìn nhận những băn khoăn trong giai đoạn đầu là điều khó tránh khỏi đối với một chính sách tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Theo thống kê của Cục Quản lý cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Bộ Công Thương), từ ngày 1/6 đến 29/6/2026, đơn vị đã tiếp nhận 293 phản ánh qua đường dây nóng và thư điện tử. Các ý kiến chủ yếu xoay quanh ba vấn đề: Chất lượng của xăng E10, khả năng tiếp cận các điểm bán xăng sinh học và những lo ngại về ảnh hưởng của nhiên liệu mới đối với hiệu suất vận hành, tuổi thọ động cơ cũng như nguy cơ xe yếu hoặc chết máy.

Bộ Công Thương khuyến cáo người dân gửi phản ánh qua các kênh chính thức để cơ quan chức năng có cơ sở phối hợp với doanh nghiệp đầu mối, nhà sản xuất nhiên liệu, đơn vị sản xuất phương tiện và các hiệp hội chuyên ngành tiến hành truy xuất nguồn gốc, kiểm định chất lượng nhiên liệu và đánh giá tình trạng kỹ thuật của phương tiện. Kết quả kiểm tra sẽ được công bố trên cơ sở khoa học nhằm bảo đảm tính minh bạch và tạo niềm tin cho người sử dụng.

Liên quan đến công tác kiểm soát chất lượng, ông Nguyễn Văn Khôi, Trưởng ban Tiêu chuẩn thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết xăng dầu là mặt hàng chiến lược được quản lý nghiêm ngặt theo hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Riêng xăng E10 hiện được kiểm soát theo QCVN 1:2022 và QCVN sửa đổi 1:2026, với khoảng 20 chỉ tiêu kỹ thuật bắt buộc phải đáp ứng.

Trước khi được đưa ra thị trường, xăng E10 phải hoàn thành quy trình đánh giá sự phù hợp và công bố hợp quy theo quy định pháp luật. Đối với nhiên liệu nhập khẩu, cơ quan chức năng kiểm tra từng lô hàng thông qua quy trình lấy mẫu nghiêm ngặt ở nhiều vị trí khác nhau trong bồn chứa. Với xăng sản xuất trong nước, việc quản lý được thực hiện thông qua kết hợp đánh giá hệ thống và lấy mẫu giám sát định kỳ tại nhà máy cũng như trên thị trường.

Ở khâu lưu thông, từ kho đầu mối đến đại lý bán lẻ, tất cả các lô xăng đều phải lấy mẫu, lưu mẫu đối chứng và niêm phong theo quy định. Quy trình này giúp cơ quan quản lý nhanh chóng truy xuất nguồn gốc và xác định nguyên nhân khi xảy ra sự cố hoặc phát sinh tranh chấp.

Để đánh giá hiệu quả của việc chuyển đổi sang xăng E10 đối với môi trường, Bộ Công Thương đã phối hợp với Trung tâm Quan trắc môi trường (Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) theo dõi chất lượng không khí tại các đô thị lớn trước và sau thời điểm triển khai từ ngày 1/6/2026. Kết quả quan trắc ban đầu cho thấy các chỉ số ô nhiễm như CO, SO₂ và NOx đều có xu hướng giảm.

Theo ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), số liệu tại một thời điểm có thể chịu tác động của nhiều yếu tố như thời tiết hoặc mật độ giao thông. Vì vậy, Bộ sẽ tiếp tục thực hiện quan trắc dài hạn tại nhiều địa phương nhằm có cơ sở đánh giá toàn diện hơn về tác động của xăng E10 đối với môi trường.

Ông nhấn mạnh, mục tiêu cốt lõi của lộ trình thay thế xăng khoáng bằng xăng sinh học là giảm phát thải và góp phần cải thiện chất lượng môi trường.

Ở góc độ doanh nghiệp, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) đề xuất các cơ quan quản lý tăng cường giám sát chất lượng ethanol phối trộn trên nền xăng RON 95 đạt tiêu chuẩn tối thiểu Euro 4, nhằm bảo đảm khả năng tương thích với các dòng xe thế hệ mới.

Theo quy định hiện hành, ô tô sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu từ năm 2017 phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải Euro 4, còn từ năm 2022 là Euro 5. Các chuyên gia cho rằng xe đời cũ sử dụng nhiên liệu đạt tiêu chuẩn cao hơn sẽ góp phần giảm phát thải, trong khi xe đời mới nếu sử dụng nhiên liệu chất lượng thấp có thể ảnh hưởng đến động cơ và không đáp ứng yêu cầu về khí thải. Vì vậy, việc kiểm soát chất lượng xăng E10 là yếu tố quan trọng để bảo đảm vận hành ổn định và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Về lâu dài, các chuyên gia nhận định việc phát triển xăng E10 cần gắn với chiến lược xây dựng chuỗi cung ứng ethanol bền vững từ vùng nguyên liệu trong nước.

Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, cho biết các nhà máy ethanol trong nước nếu vận hành tối đa có thể đáp ứng khoảng 45% nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, công suất thực tế hiện chỉ đạt khoảng 20%, khiến nguồn cung vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu.

Để nâng cao năng lực sản xuất, cần sớm khôi phục hoạt động của các nhà máy ethanol tại Dung Quất, Bình Phước và Đức Giang, đồng thời đầu tư công nghệ hiện đại nhằm tận dụng các sản phẩm phụ như CO₂ hóa lỏng hay bã ngô làm thức ăn chăn nuôi. Bên cạnh đó, việc hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ nguyên liệu sắn, ngô giữa doanh nghiệp và nông dân cũng được xem là giải pháp quan trọng để bảo đảm nguồn cung ổn định.

Các chuyên gia cũng cho rằng nếu nghiên cứu nâng tỷ lệ phối trộn lên E20 trong tương lai, cần xây dựng lộ trình phù hợp trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động đối với động cơ, mức tiêu hao nhiên liệu và môi trường. Đồng thời, doanh nghiệp trong nước nên đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ sản xuất ethanol thế hệ mới từ phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, bã mía để đa dạng hóa nguồn nguyên liệu, tăng tính tự chủ và thúc đẩy phát triển nền kinh tế xanh, tuần hoàn.

Cần thêm dữ liệu quan trắc để đánh giá tác động của xăng E10 đến môi trường

Thiên Thanh