Đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn

Nhằm triển khai hiệu quả Chiến lược quốc gia về quản lý chất thải rắn, các cấp ủy, chính quyền tỉnh Bắc Ninh đã đồng loạt thực hiện nhiều giải pháp quản lý từ cấp tỉnh đến cơ sở. Theo thống kê của cơ quan chuyên môn, mỗi ngày toàn tỉnh phát sinh hơn 2.000 tấn rác thải sinh hoạt. Mặc dù tỷ lệ thu gom đạt khoảng 97,6%, tương đương 1.956 tấn/ngày nhờ sự tham gia của 173 đơn vị thu gom cùng hàng nghìn lao động, song áp lực xử lý chất thải vẫn rất lớn. Những hạn chế về hạ tầng, công nghệ và nhận thức cộng đồng tiếp tục là những vấn đề cần được tháo gỡ.

Để cụ thể hóa Chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp chất thải rắn, tỉnh đã gắn trách nhiệm quản lý rác thải với người đứng đầu chính quyền cấp cơ sở. Từ đầu năm 2026, Quyết định số 118/2025/QĐ-UBND của UBND tỉnh chính thức có hiệu lực, quy định việc phân loại rác thải sinh hoạt ngay tại nguồn thành ba nhóm gồm: chất thải có khả năng tái chế, chất thải thực phẩm và chất thải sinh hoạt khác. Quy định này đã góp phần lan tỏa phong trào bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

Tại nhiều địa phương, các mô hình tự quản do Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân... triển khai đã từng bước hình thành thói quen phân loại rác trong sinh hoạt hằng ngày.

Điển hình tại tổ dân phố Phố Mới (phường Quế Võ), hoạt động vệ sinh môi trường được duy trì định kỳ vào cuối tuần. Người dân, đặc biệt là hội viên phụ nữ, cựu chiến binh và đoàn viên thanh niên, thường xuyên phối hợp cùng các tổ môi trường quét dọn đường làng, khơi thông cống rãnh, thu gom và phân loại rác, góp phần giữ gìn cảnh quan xanh - sạch - đẹp. Các tổ dân phố trên địa bàn cũng duy trì hiệu quả phong trào "Ngày Chủ nhật xanh", tổ chức tổng vệ sinh, thu gom rác, xử lý các điểm tập kết rác tự phát và xây dựng môi trường đô thị văn minh.

Song song với đó, các xã, phường chú trọng quy hoạch hệ thống điểm tập kết rác đạt tiêu chuẩn. Riêng tại phường Quế Võ, toàn bộ các tổ dân phố đều đã thành lập tổ thu gom, vận chuyển rác về 17 điểm trung chuyển trước khi đưa đến khu xử lý tập trung tại xã Phù Lãng để đốt phát điện.

Theo ông Lại Hữu Nhân, Phó Chủ tịch UBND phường Quế Võ, sự đồng bộ giữa ý thức của người dân và hạ tầng thu gom đã giúp địa phương xử lý hiệu quả hơn 4.089 tấn rác sinh hoạt phát sinh trong những tháng đầu năm 2026, bình quân khoảng 27,1 tấn mỗi ngày.

Đầu tư công nghệ hiện đại, từng bước xóa bỏ lò đốt thủ công

Bắc Ninh đang tập trung nguồn lực để thực hiện mục tiêu đóng cửa toàn bộ các bãi chôn lấp rác lộ thiên và các lò đốt chất thải thủ công không còn phù hợp trước ngày 31/12/2028, qua đó từng bước phục hồi môi trường.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh đang đẩy mạnh đầu tư các nhà máy đốt rác phát điện quy mô lớn. Tiêu biểu là Nhà máy điện rác Thăng Long Bắc Ninh tại xã Phù Lãng, có diện tích hơn 5ha, công suất xử lý 500 tấn rác/ngày và phát điện 11MW, sử dụng công nghệ tuần hoàn hiện đại của Phần Lan. Bên cạnh đó là dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn công nghệ cao phát điện tại phường Song Liễu, với công suất xử lý 600 tấn rác/ngày và phát điện 13,5MW, ứng dụng công nghệ đốt thu hồi nhiệt của Nhật Bản.

Theo Quyết định số 118/2025/QĐ-UBND, Bắc Ninh đặt mục tiêu đến cuối năm 2028 sẽ chấm dứt hoạt động của các khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng hình thức chôn lấp hoặc đốt không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật về môi trường.

Cuối năm 2025, UBND tỉnh cũng đã chấp thuận chủ trương đầu tư Nhà máy xử lý chất thải rắn tại xã Hiệp Hòa với tổng vốn hơn 2.180 tỷ đồng do liên danh Công ty TNHH Môi trường Ngôi Sao Xanh và Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại HHK thực hiện. Dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2027, nhà máy sẽ vận hành lò đốt công suất 500 tấn/ngày, kết hợp dây chuyền tái chế 400 tấn chất thải công nghiệp, 300 tấn phế liệu và hệ thống tận thu nhiệt để phát điện với công suất 13MW.

Theo các chuyên gia môi trường, dù công nghệ xử lý có hiện đại đến đâu cũng khó đạt hiệu quả nếu rác thải không được phân loại đúng ngay từ đầu. Khi các loại chất thải vẫn bị trộn lẫn, hiệu suất đốt sẽ giảm, trong khi chi phí xử lý khí thải lại tăng lên đáng kể.

Ông Vũ Văn Tưởng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh cho biết, địa phương luôn xác định công tác thu gom và xử lý chất thải rắn là nhiệm vụ lâu dài, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển bền vững. Thời gian tới, các xã, phường sẽ tiếp tục rà soát toàn bộ hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt; đồng thời tăng cường tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân về phân loại rác tại nguồn, bỏ rác đúng thời gian và đúng nơi quy định.

Bên cạnh rác thải sinh hoạt, Bắc Ninh cũng đang tăng cường quản lý chất thải công nghiệp nguy hại tại các khu công nghiệp và chất thải xây dựng phát sinh từ công trường sân bay Gia Bình cũng như các khu đô thị mới. Việc quy hoạch các khu thu gom, tái chế chuyên biệt không chỉ góp phần hạn chế tình trạng đổ trộm phế thải ra môi trường mà còn thúc đẩy tái sử dụng chất thải xây dựng như một nguồn tài nguyên, tiết kiệm quỹ đất và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của địa phương.

Phân loại rác tại nguồn ở Nghệ An: Từ thay đổi nhận thức đến nền tảng phát triển bền vững

Hải Đăng