Theo AfDB, nếu nhiệt độ bề mặt Thái Bình Dương tiếp tục gia tăng, El Nino lần này có thể trở thành một trong những đợt mạnh nhất từng được ghi nhận. Hiện tượng thời tiết cực đoan này không chỉ kéo theo hạn hán, lũ lụt và bão với tần suất cao hơn mà còn gây tổn thất nghiêm trọng đối với cơ sở hạ tầng, sản xuất nông nghiệp, tài chính công và hệ thống ngân hàng, đặc biệt tại các quốc gia có nền kinh tế còn nhiều hạn chế.

Ông Anthony Nyong, Giám đốc phụ trách Biến đổi khí hậu và Tăng trưởng xanh của AfDB, cho biết đây là lần đầu tiên một ngân hàng phát triển đa phương đưa ra ước tính cụ thể về thiệt hại kinh tế do El Nino gây ra tại châu Phi. Theo tính toán, những quốc gia chịu tác động nặng nề nhất có thể mất từ 1-2% GDP, trong khi tổng thiệt hại toàn khu vực dao động từ 10-20 tỷ USD.

AfDB nhận định nhiều chính phủ châu Phi đang rơi vào tình trạng "bẫy tài chính khí hậu", buộc phải điều chỉnh ngân sách bằng cách cắt giảm đầu tư cho y tế, giáo dục và phát triển hạ tầng để ưu tiên nguồn lực khắc phục hậu quả thiên tai. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế mà còn làm suy giảm khả năng chống chịu trước các cú sốc khí hậu trong tương lai.

Theo đánh giá của ngân hàng này, khu vực Sahel nhiều khả năng sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng hạn hán kéo dài. Trong khi đó, kinh nghiệm từ cơn bão Idai tại Mozambique năm 2019 cho thấy quá trình tái thiết sau các thảm họa khí hậu có thể mất nhiều năm mới hoàn thành.

Bài học từ giai đoạn El Nino 2023-2024 cũng cho thấy mức độ tàn phá nghiêm trọng của hiện tượng này khi miền Nam châu Phi hứng chịu hạn hán lịch sử, còn Đông Phi phải đối mặt với mưa lớn và lũ lụt kéo dài. Hệ quả là sản lượng nông nghiệp sụt giảm mạnh, giá lương thực leo thang và mực nước biển ghi nhận ở mức cao kỷ lục.

AfDB ước tính chỉ riêng trong năm nay, nông dân châu Phi đã mất gần 330 triệu USD thu nhập do tác động của thời tiết cực đoan. Bên cạnh đó, ngành thủy sản của khu vực cũng được dự báo suy giảm năng suất từ 1-4%, làm gia tăng áp lực đối với sinh kế của hàng triệu người dân.

Nhằm hỗ trợ các quốc gia ứng phó với những rủi ro ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, AfDB dự kiến tổ chức một hội thảo vào tháng 9 tới để đánh giá tác động của El Nino đối với các dự án đầu tư, đồng thời hỗ trợ các nước tiếp cận nguồn tài chính từ Quỹ Khí hậu Xanh, Quỹ Thích ứng, Các Quỹ Đầu tư Khí hậu và các cơ chế bồi thường thiệt hại quốc tế.

Ông Anthony Nyong cho rằng nhu cầu tài chính phục vụ thích ứng với biến đổi khí hậu tại châu Phi trong vòng 12 tháng tới có thể lên tới 100 tỷ USD, cao gấp đôi so với các ước tính trước đây.

AfDB cũng cảnh báo một số quốc gia như Sudan, Nam Sudan, Cộng hòa Dân chủ Congo, Somalia, Mali, Burundi và Nigeria sẽ nằm trong nhóm chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất. Tại các khu vực này, giá ngô có thể tăng gấp đôi, kéo theo nguy cơ mất an ninh lương thực, gia tăng làn sóng di cư và các xung đột liên quan đến đất đai cũng như nguồn nước.

Theo AfDB, đầu tư vào các giải pháp nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai và biến đổi khí hậu không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản mà còn tiết kiệm chi phí hơn rất nhiều so với việc khắc phục hậu quả sau khi thảm họa xảy ra.

Chuyên gia cảnh báo siêu El Nino mới chỉ bắt đầu, năm 2027 thời tiết cực đoan nghiêm trọng hơn

Minh Anh