Chuyên gia cảnh báo siêu El Nino mới chỉ bắt đầu, năm 2027 thời tiết cực đoan nghiêm trọng hơn

Theo các nhà khoa học Trung Quốc, hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra trong mùa hè năm nay như bão mạnh, mưa lũ trên diện rộng và nắng nóng gay gắt đều có liên quan đến một đợt siêu El Nino đang phát triển trên Thái Bình Dương.

Bà Jiang Hua, chuyên gia khí hậu thuộc Trung tâm Dự báo Môi trường Biển Quốc gia Trung Quốc, cho rằng những diễn biến trong năm 2026 mới chỉ là "khúc dạo đầu", nhưng đã cho thấy sức ảnh hưởng đáng kể của hiện tượng này.

Theo bà, toàn bộ vùng nhiệt đới Thái Bình Dương hiện giống như "một nồi nước đang sôi". Xét về cường độ, El Nino hiện nay được đánh giá có thể tương đương sự kiện siêu El Nino giai đoạn 1997-1998.

Khối nước ấm bất thường thúc đẩy El Nino phát triển

Các nghiên cứu cho thấy, từ tháng 3/2026, các nhà khoa học đã phát hiện những khối nước ấm bất thường dưới bề mặt biển tại khu vực nhiệt đới của Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Các khối nước này đang dịch chuyển về trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương, tạo điều kiện để El Nino tăng cường nhanh chóng.

Trong khi đó, vùng biển phía tây Thái Bình Dương vẫn duy trì nhiệt độ cao bất thường, giúp các cơn bão nhiệt đới có thêm năng lượng và mạnh lên khi di chuyển về phía tây.

Thông thường, gió tín phong sẽ đẩy lớp nước ấm về phía tây Thái Bình Dương, tạo điều kiện cho nước lạnh từ tầng sâu trồi lên ở phía đông. Tuy nhiên, khi El Nino xuất hiện, gió tín phong suy yếu, khiến quá trình này bị gián đoạn, làm nhiệt độ mặt biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương tăng cao.

Sự thay đổi này kéo theo biến động của hoàn lưu khí quyển toàn cầu, làm thay đổi quy luật phân bố mưa. Hệ quả là nhiều khu vực có thể hứng mưa lớn bất thường, làm gia tăng nguy cơ lũ lụt, trong khi những nơi khác lại phải đối mặt với hạn hán kéo dài.

Trung Quốc thiệt hại nặng vì thời tiết cực đoan

Tại Trung Quốc, El Nino được cho là đã góp phần làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan trong năm nay.

Theo truyền thông nước này, Chính phủ Trung Quốc đã phê duyệt gói kinh phí 20 tỷ nhân dân tệ (khoảng 3 tỷ USD) phục vụ công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai trong năm 2026. Trong đó, 1,2 tỷ nhân dân tệ đã được phân bổ khẩn cấp cho các địa phương chịu ảnh hưởng của mưa lũ.

Bên cạnh đó, 15 tỷ nhân dân tệ được dành để hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, nâng cấp hệ thống thủy lợi và khôi phục hạ tầng giao thông sau thiên tai.

Chỉ tính từ đầu tháng 7 đến nay, Trung Quốc đã ghi nhận 25 đợt lũ trên các lưu vực sông lớn, với 609 tuyến sông vượt mức cảnh báo, cao hơn khoảng 35% so với mức trung bình cùng kỳ trong 5 năm gần đây.

Cùng thời gian này, nước này cũng trải qua 14 đợt mưa lớn diện rộng và 23 đợt thời tiết đối lưu mạnh.

Bộ Quản lý Tình trạng khẩn cấp Trung Quốc cho biết khoảng 480.000 người tại 6 khu vực hành chính đã bị ảnh hưởng bởi lũ lụt hoặc hạn hán trong nửa đầu năm 2026. Trong đó, Nội Mông chịu hạn hán nghiêm trọng nhất, còn Quý Châu, Hồ Nam và Trùng Khánh chịu thiệt hại lớn do mưa lũ và các thảm họa địa chất.

Năm 2027 được dự báo là giai đoạn đáng lo ngại nhất

Theo bà Jiang Hua, cường độ El Nino không chỉ được đánh giá qua nhiệt độ mặt nước biển mà còn dựa vào lượng nước ấm tích tụ dưới bề mặt đại dương.

Các số liệu hiện nay cho thấy lượng nhiệt tích lũy ở cả tầng mặt và tầng sâu đều đã vượt mức ghi nhận trong sự kiện El Nino 1997-1998. Nếu tiếp tục phát triển theo xu hướng hiện tại, đợt El Nino lần này thậm chí có thể mạnh hơn sự kiện 2015-2016.

Chuyên gia này cũng cảnh báo biến đổi khí hậu đang làm gia tăng khả năng xuất hiện các siêu El Nino với tần suất dày hơn trong tương lai.

Đáng chú ý, bà nhận định năm 2027 mới là thời điểm cần đặc biệt theo dõi. Theo quy luật khí hậu, năm liền sau khi El Nino hình thành thường là giai đoạn các tác động của hiện tượng này biểu hiện rõ và nghiêm trọng nhất.

Dự báo cho thấy, mùa xuân năm 2027, miền nam Trung Quốc có khả năng xuất hiện lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm. Trong mùa lũ, dải mưa nhiều khả năng tiếp tục tập trung ở trung và hạ lưu sông Dương Tử, làm gia tăng nguy cơ ngập lụt trên diện rộng.

Ngoài ra, lưu vực sông Tùng Hoa ở đông bắc Trung Quốc cũng được dự báo có lượng mưa cao hơn bình thường. Trước đây, các trận lũ lịch sử trên sông Dương Tử vào các năm 1998 và 2016 đều xảy ra sau những sự kiện siêu El Nino.

Theo các chuyên gia, lượng mưa gia tăng còn có thể làm thay đổi lưu lượng nước đổ ra các cửa sông Dương Tử và Châu Giang, ảnh hưởng đến độ mặn vùng cửa sông, hệ sinh thái ven biển và nguồn lợi thủy sản.

Hiện nay, các hệ thống dự báo khí hậu kết hợp giữa mô hình số và trí tuệ nhân tạo (AI) đã có thể dự báo El Nino trước khoảng 6 tháng với độ chính xác trên 80%, góp phần giúp các cơ quan chức năng chủ động hơn trong công tác phòng, chống thiên tai.

Mưa cực đoan gây lũ quét tại West Virginia (Mỹ)