Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, ngày 9/8, Bắc Bộ, ngoại trừ Lai Châu và Điện Biên, xảy ra nắng nóng và nắng nóng gay gắt. Khu vực từ Thanh Hóa đến phía Bắc Quảng Trị cũng có nắng nóng, có nơi gay gắt.

Nhiệt độ cao nhất tại Bắc Bộ phổ biến 35-38°C, một số nơi vượt 38°C. Ngoài Bắc Mê (Tuyên Quang) đạt 39,9°C, nhiều điểm khác cũng ghi nhận mức nhiệt rất cao như Lào Cai 38,6°C, Láng (Hà Nội) 38,5°C, Hòa Bình 38,3°C, Nho Quan (Ninh Bình) 38,3°C và Bắc Ninh 38,2°C. Tại Quỳ Châu (Nghệ An), nhiệt độ cao nhất cũng lên tới 38,1°C.

Nhiệt độ thực tế ngoài trời có thể cao hơn 1-3°C

Đáng lưu ý, nhiệt độ được công bố trong các bản tin khí tượng là nhiệt độ đo trong điều kiện tiêu chuẩn, không hoàn toàn phản ánh mức nhiệt mà con người cảm nhận khi đứng ngoài trời.

Cơ quan khí tượng cảnh báo nhiệt độ cảm nhận thực tế có thể cao hơn nhiệt độ dự báo từ 1-3°C, thậm chí cao hơn tùy thuộc điều kiện bề mặt. Tại các đô thị, những khu vực có mật độ bê tông, đường nhựa, công trình xây dựng và phương tiện giao thông lớn có khả năng hấp thụ và giữ nhiệt mạnh, khiến cảm giác nóng bức gia tăng.

Từ ngày 10-11/8, nắng nóng và nắng nóng gay gắt tiếp tục xảy ra tại Bắc Bộ, ngoại trừ Lai Châu và Điện Biên, với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38°C. Khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và phía Đông Quảng Ngãi có nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37°C, một số nơi trên 37°C. Dự báo nắng nóng tại Bắc Bộ và Trung Bộ còn có khả năng kéo dài trong những ngày tới.

Nắng nóng kết hợp với độ ẩm không khí xuống thấp làm gia tăng nguy cơ cháy nổ, hỏa hoạn tại khu dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng cao. Người dân, đặc biệt là người làm việc ngoài trời, cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nền nhiệt cao trong thời gian dài, đồng thời chủ động bổ sung nước để phòng mất nước.

Sau nắng nóng là nguy cơ mưa lớn cục bộ

Diễn biến thời tiết những ngày tới được dự báo tiếp tục có sự đan xen giữa các đợt nắng nóng và mưa dông.

Từ khoảng ngày 16-17/8, vùng núi và trung du Bắc Bộ có khả năng xuất hiện mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Mưa tập trung chủ yếu vào chiều tối và đêm.

Đây là diễn biến đáng lưu ý trong bối cảnh thời tiết ngày càng có tính cực đoan: tổng lượng mưa có thể không cao nhưng vẫn có khả năng xuất hiện những trận mưa lớn trong thời gian ngắn, trên phạm vi hẹp. Khi xảy ra tại khu vực miền núi, mưa lớn có thể làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất; tại các đô thị, nguy cơ ngập úng cục bộ cũng có thể gia tăng.

Về thủy văn, hồ thủy điện Hòa Bình tiếp tục duy trì mở một cửa xả đáy. Mực nước sông Hồng và sông Đuống có xu hướng giảm sau khi hồ thủy điện Tuyên Quang đóng một cửa xả đáy lúc 8h ngày 9/8. Sông Đáy tiếp tục xuống, trong khi mực nước sông Đà dao động theo điều tiết của hồ Hòa Bình. Theo cơ quan khí tượng, trong thời hạn dự báo, ít khả năng xuất hiện hiện tượng thủy văn nguy hiểm.

Nắng nóng trong tháng 8 diễn ra sau một tháng 7 có lượng mưa khá lớn tại miền Bắc.

Thống kê của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia cho thấy trong tháng 7, miền Bắc xuất hiện 6 đợt mưa kéo dài, gồm các đợt từ 26/6-6/7, 8-12/7, 16-17/7, 19-20/7, 23-25/7 và 27-31/7.

Trong đó, đợt mưa từ ngày 27 đến 31/7 có lượng mưa phổ biến 70-160 mm, nhiều nơi trên 200 mm. Riêng trạm Quảng Hà (Quảng Ninh) ghi nhận tổng lượng mưa lên tới 355 mm.

Tuy nhiên, việc miền Bắc có nhiều đợt mưa trong tháng 7 không đồng nghĩa với việc xu thế thời tiết những tháng tiếp theo sẽ tiếp tục ẩm ướt. Theo nhận định khí hậu của cơ quan khí tượng, tác động của El Niño đang ngày càng thể hiện rõ hơn trong diễn biến nhiệt độ và lượng mưa.

El Niño làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, hiện ENSO đang ở pha El Niño. Nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3.4 giữa tháng 7/2026 cao hơn trung bình nhiều năm 1,3°C. Cơ quan khí tượng dự báo El Niño tiếp tục duy trì và có xu hướng mạnh dần trong những tháng tới.

Trong tháng 8-10/2026, nhiệt độ trung bình trên cả nước được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5-1°C; riêng Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa-Nghệ An có thể cao hơn 1-1,5°C.

Đáng chú ý, lượng mưa không nhất thiết giảm đồng đều trong mọi thời điểm. Ngay cả khi tổng lượng mưa thiếu hụt, các trận mưa cực đoan vẫn có thể xuất hiện do tác động của rãnh áp thấp, bão, áp thấp nhiệt đới hoặc các nhiễu động khí quyển.

Điều này tạo nên một nghịch lý thời tiết ngày càng rõ: có thể vừa trải qua những giai đoạn thiếu mưa, nắng nóng kéo dài nhưng sau đó lại xuất hiện những trận mưa rất lớn trong thời gian ngắn.

Hệ quả không chỉ là gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước mà còn đặt ra bài toán ứng phó với lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị.

Dự báo xa hơn cho thấy lượng mưa tại Bắc Bộ trong tháng 8 có thể cao hơn trung bình nhiều năm, nhưng sang tháng 9 được dự báo giảm mạnh. Điều này làm gia tăng khả năng mùa mưa tại khu vực kết thúc sớm hơn thông thường.

Tại Trung Bộ, trong các tháng mưa chính từ tháng 9-11, tổng lượng mưa cũng được dự báo có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm. Trong khi đó, tại Tây Nguyên và Nam Bộ, lượng mưa cũng có xu hướng thấp và mùa mưa có khả năng kết thúc sớm.

Trong bối cảnh El Niño tiếp tục duy trì, những diễn biến trên cho thấy thời tiết trong những tháng cuối năm 2026 có thể tiếp tục khó lường. Việc tổng lượng mưa thấp không đồng nghĩa với việc giảm nguy cơ thiên tai. Ngược lại, sự phân bố mưa thất thường, kết hợp với các đợt nắng nóng kéo dài, có thể làm gia tăng đồng thời nhiều loại rủi ro.

Từ nắng nóng gay gắt tại các đô thị đến mưa cực đoan ở miền núi và ngập úng tại các thành phố, những diễn biến thời tiết trong mùa hè năm nay đang cho thấy rõ hơn tác động của biến động khí hậu đối với đời sống và sản xuất.

Miền Bắc tiếp tục nắng nóng gay gắt, nhiều nơi tiệm cận 40 độ C

Minh Anh