Theo dữ liệu của Copernicus - cơ quan giám sát hiện tượng nóng lên toàn cầu của Liên minh châu Âu (EU), khoảng 900 triệu người sinh sống tại các khu vực gồm vùng Sahel, Trung Mỹ, Pháp và Tây Ban Nha đã trải qua tháng 7 nóng nhất trong lịch sử.

Phân tích hàng tỷ điểm dữ liệu từ các mô hình khí hậu của Copernicus cho thấy khoảng 33 quốc gia ghi nhận mức nhiệt tháng 7 cao nhất kể từ khi dữ liệu bắt đầu được thu thập.

Trong số khoảng 900 triệu người chịu ảnh hưởng, gần 400 triệu người sống tại châu Phi, tập trung chủ yếu ở khu vực Sahel. Có 10 quốc gia châu Phi phá kỷ lục nhiệt độ trong tháng 7, gồm Mauritania, Niger và Burkina Faso ở Tây Phi; Sudan, Kenya và Ethiopia ở Đông Phi.

Tại các quốc gia cận xích đạo, nhiệt độ thường có mức biến động thấp hơn so với các khu vực thuộc vùng khí hậu ôn đới. Tuy nhiên, Cộng hòa Chad và Sudan vẫn ghi nhận nhiệt độ tháng 7 cao hơn hơn 2 độ C so với mức trung bình của giai đoạn 1981-2010.

Hiện tượng thời tiết El Nino bắt đầu từ tháng 6 và được dự báo đạt đỉnh vào cuối năm nay cũng góp phần đẩy nhiệt độ tại Trung Mỹ và khu vực phía Bắc Nam Mỹ lên mức chưa từng thấy.

Từ Mexico đến miền Bắc Brazil, trải dài từ bờ biển Thái Bình Dương đến Cao nguyên Guiana, khoảng 110 triệu người phải trải qua tháng 7 nóng nhất lịch sử. El Salvador, Nicaragua và Honduras đều xác nhận kỷ lục nhiệt độ trong cả tháng 6 và tháng 7.

Nhiệt độ cao kỷ lục tại nhiều khu vực

Tại châu Âu, gần 120 triệu người sinh sống ở một số khu vực cũng trải qua tháng 7/2026 nóng nhất từng được ghi nhận. Các khu vực chịu ảnh hưởng chủ yếu gồm miền Nam nước Anh, miền Tây nước Pháp và miền Bắc, miền Đông Tây Ban Nha.

Riêng tại Pháp, nhiệt độ trung bình cao hơn 3,8 độ C so với mức nhiệt thông thường của giai đoạn 1991-2020. Đây vốn là giai đoạn tham chiếu đã nóng hơn đáng kể so với thời kỳ tiền công nghiệp 1850-1900.

Pháp và Tây Ban Nha đồng thời ghi nhận hạn hán kỷ lục, kéo theo các vụ cháy rừng gây thiệt hại nghiêm trọng. Tại tỉnh Gironde của Pháp, một đám cháy rừng lớn đã thiêu rụi gần 42.000 hécta và khiến hơn 220.000 người phải sơ tán vào cuối tháng 7.

Trong khi đó, vụ cháy rừng nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Tây Ban Nha đã thiêu rụi gần 44.000 hécta tại tỉnh Avila, gần thủ đô Madrid.

Một số khu vực có quy mô nhỏ hơn, nhưng tổng dân số lên tới hơn 250 triệu người, cũng trải qua nắng nóng chưa từng có trong tháng 7. Trong số này có tỉnh Tứ Xuyên của Trung Quốc, các bang Wyoming và Colorado của Mỹ, cùng các đảo Sumatra và Borneo của Indonesia.

Nắng nóng gây sức ép lớn lên kinh tế

Không chỉ tác động đến đời sống và môi trường, các đợt nắng nóng và hạn hán kỷ lục trong mùa Hè năm nay còn gây sức ép đáng kể đối với kinh tế châu Âu.

Các chuyên gia kinh tế và giới nghiên cứu ước tính mức nhiệt kỷ lục cùng tình trạng hạn hán đã gây tổng thiệt hại lên tới hàng trăm tỷ euro cho nền kinh tế khu vực.

Giới chuyên gia đồng thời cảnh báo đây mới có thể chỉ là giai đoạn đầu, khi chi phí khắc phục hậu quả được dự báo tăng nhanh hơn tốc độ gia tăng nhiệt độ.

Theo báo cáo của ngân hàng Triodos (Hà Lan), tình trạng gián đoạn hoạt động do nắng nóng có thể khiến GDP của Liên minh châu Âu (EU) giảm 1%, tương đương khoảng 180 tỷ euro (208 tỷ USD), chủ yếu do năng suất lao động suy giảm.

Trong đó, riêng việc giảm năng suất lao động có thể khiến GDP giảm khoảng 0,6%, còn sản lượng nông nghiệp được dự báo giảm từ 3-7%.

Ngân hàng ING ước tính tình trạng gián đoạn giao thông trên sông Rhine sẽ khiến GDP của Đức - nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới - giảm 0,3 điểm phần trăm trong năm nay.

Tại Hungary, Ngân hàng MBH dự báo GDP sẽ giảm 0,1 điểm phần trăm sau mỗi tuần nhà máy điện hạt nhân lớn nhất nước này phải ngừng hoạt động.

Hãng bảo hiểm Allianz của Đức ước tính chỉ riêng đợt nắng nóng kéo dài 2 tuần trong tháng 6 đã khiến GDP của châu Âu giảm 0,3 điểm phần trăm. Đến năm 2030, biến đổi khí hậu có thể làm mất từ 5-7% tốc độ tăng trưởng của những nền kinh tế chịu rủi ro cao nhất như Tây Ban Nha, Pháp và Italy.

Chuyên gia kinh tế của Allianz nhận định tổng thiệt hại trong năm nay sẽ còn lớn hơn đáng kể, bởi các ước tính hiện tại chưa bao gồm tác động từ cháy rừng, hạn hán, các đợt lũ lụt khác nhau và những ảnh hưởng dự kiến của hiện tượng El Nino.

Trong bối cảnh nền kinh tế Khu vực sử dụng đồng tiền chung euro (Eurozone) được dự báo chỉ tăng trưởng 1% trong năm nay, mức tác động nói trên được đánh giá là đáng kể.

Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế của Đại học Mannheim cho rằng quy mô đầy đủ của thiệt hại kinh tế sẽ chỉ có thể được thể hiện rõ sau nhiều năm.

Theo phân tích của chuyên gia này, thông thường thiệt hại lớn nhất được cho là xuất hiện trong năm xảy ra sự kiện cực đoan rồi giảm dần. Tuy nhiên, các nghiên cứu lại cho thấy xu hướng ngược lại.

Tác động kinh tế có thể tiếp tục gia tăng trong những năm tiếp theo, khi các hiện tượng thời tiết cực đoan kích hoạt một chuỗi hệ quả kinh tế diễn ra trong thời gian dài.

Thời tiết cực đoan bao trùm châu Á: Cháy rừng, nắng nóng, lũ lụt cùng gia tăng

Hải Đăng