Viện Nghiên cứu tác động khí hậu Potsdam (PIK) cảnh báo, nếu nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng khoảng 3,6 độ C vào cuối thế kỷ này, diện tích rừng bị cháy mỗi năm tại châu Âu có thể tăng gần 192%, tương đương gần gấp 3 lần hiện nay. Ngay cả khi thế giới đi theo kịch bản phát thải thấp, diện tích rừng bị cháy vẫn được dự báo tăng khoảng 39%.

Theo số liệu cập nhật đến ngày 18/8, EU đã ghi nhận khoảng 606,3 nghìn hécta rừng và thảm thực vật bị thiêu rụi kể từ đầu năm 2026. Dù mức này thấp hơn cùng kỳ năm 2025, diện tích bị cháy vẫn cao hơn đáng kể so với mức trung bình trong nhiều năm.

Đáng chú ý, bản đồ nguy cơ cháy rừng đang có xu hướng dịch chuyển về phía Bắc. Không chỉ tập trung ở Nam Âu và khu vực Địa Trung Hải, các quốc gia như Đức, Bỉ, Anh, Ireland và Thụy Điển cũng ngày càng phải đối mặt với nguy cơ cháy rừng.

Năm 2025, hơn 1 triệu hécta rừng và thảm thực vật tại EU bị cháy, mức cao nhất kể từ năm 2006, thời điểm hệ thống thống kê được triển khai. Dữ liệu vệ tinh ghi nhận 7.783 vụ cháy tại 25 trong tổng số 27 quốc gia thành viên. Đức, Tây Ban Nha, Cyprus và Slovakia đều chứng kiến diện tích cháy đạt mức kỷ lục.

PIK nhận định tình trạng nhiệt độ cao kết hợp hạn hán kéo dài khiến thảm thực vật mất nước, trở thành nguồn nhiên liệu dễ bắt lửa. Điều kiện này không chỉ làm mùa cháy kéo dài mà còn thúc đẩy tốc độ lan truyền của ngọn lửa.

Khi xuất hiện thêm gió mạnh, những đám cháy ban đầu có quy mô nhỏ cũng có thể nhanh chóng vượt khỏi khả năng ứng phó của lực lượng tại chỗ. Hậu quả không dừng ở rừng và hệ sinh thái mà còn có thể lan tới hệ thống điện, đường sắt, các cơ sở công nghiệp, khu dân cư, hoạt động nông - lâm nghiệp và thị trường bảo hiểm.

Tại Serbia, cháy rừng đã kéo dài nhiều tuần ở Khu Bảo tồn thiên nhiên Deliblatska Peščara, cách thủ đô Belgrade khoảng 60 km về phía Đông. Khi gió mạnh khiến đám cháy tiến về phía khu dân cư, nhà chức trách đã phải sơ tán một khu dân cư nhỏ nằm gần rìa khu bảo tồn.

Ngày 20/8, nhiệt độ tại một số khu vực của Serbia lên tới 39 độ C, làm gia tăng thêm điều kiện bất lợi cho công tác khống chế đám cháy.

Bộ trưởng Nội vụ Serbia Ivica Dačić cho biết tình hình vẫn còn khó khăn, dù chưa ghi nhận thiệt hại đối với nhà cửa. Nga đã điều một máy bay chữa cháy Ilyushin, có khả năng chở 42.000 lít nước, tới hỗ trợ Serbia.

Tuy nhiên, dù máy bay đã nhiều lần thực hiện nhiệm vụ thả nước, đám cháy vẫn được đánh giá nguy hiểm do thời tiết khô nóng và đặc điểm địa hình nhiều cát.

Diễn biến tại Serbia cùng tình trạng cháy rừng gia tăng ở nhiều khu vực cho thấy đây đang trở thành mối nguy thường trực đối với toàn châu Âu, không còn giới hạn ở các quốc gia Nam Âu.

Trước xu hướng này, các chuyên gia cho rằng châu Âu cần chuyển trọng tâm từ ứng phó khi cháy xảy ra sang tăng cường phòng ngừa. Các giải pháp được đặt ra gồm nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, quản lý thảm thực vật và quy hoạch khu dân cư phù hợp với nguy cơ cháy rừng ngày càng gia tăng.

Nắng nóng cực đoan đẩy nông nghiệp châu Âu vào khủng hoảng

Hải Đăng