Nắng nóng cực đoan đẩy nông nghiệp châu Âu vào khủng hoảng

Hàng loạt cây trồng lao đao vì nắng nóng

Mùa Hè năm 2026 đang trở thành một phép thử khắc nghiệt đối với nền nông nghiệp châu Âu. Những đợt nắng nóng liên tiếp, đi kèm với tình trạng khô hạn kéo dài và thiếu nước, đang tác động trực tiếp đến năng suất cây trồng, vật nuôi và nguồn cung lương thực.

Theo Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus (C3S) của Liên minh châu Âu, tháng 6/2026 là tháng 6 nóng nhất từng được ghi nhận tại Tây Âu, với nhiệt độ trung bình bề mặt đạt 20,74°C, cao hơn 3,06°C so với mức trung bình giai đoạn 1991–2020.

Không chỉ nhiệt độ tăng cao, nhiều khu vực còn phải đối mặt với lượng mưa thấp hơn mức trung bình, dòng chảy sông suy giảm và độ ẩm đất xuống thấp. Copernicus cảnh báo những điều kiện khô nóng này đã làm gia tăng nguy cơ hạn hán và cháy rừng tại nhiều khu vực châu Âu.

Đến tháng 8, tác động của thời tiết cực đoan đã thể hiện rõ trên các cánh đồng.

Tại Pháp, một trong những trung tâm sản xuất nông nghiệp lớn của EU, hạn hán và nhiệt độ cao đang đe dọa nghiêm trọng mùa vụ. Reuters dẫn các đánh giá mới đây cho biết sản lượng ngô của Pháp trong năm nay có thể giảm xuống dưới 7 triệu tấn, so với khoảng 9 triệu tấn của năm trước. Đây có thể là vụ ngô tồi tệ nhất của nước này kể từ năm 1976.

Không chỉ các loại cây lương thực chủ lực, ngành rau quả của Pháp cũng đang chịu tác động nặng nề.

Prince de Bretagne, một trong những hợp tác xã nông dân lớn tại vùng Brittany, cảnh báo sản xuất rau quả mùa Hè năm nay có thể rơi vào một cuộc khủng hoảng đặc biệt nghiêm trọng. Theo dự báo của tổ chức này, sản lượng đậu Hà Lan có thể giảm khoảng 40%, bông cải xanh giảm 60%, trong khi sản lượng atisô có thể giảm từ 50% đến 100%.

Eric Legras, Chủ tịch Unilet – Hiệp hội đại diện các nhà sản xuất rau đóng hộp và rau đông lạnh của Pháp cho biết nắng nóng gay gắt đã ảnh hưởng đến cả miền Bắc và Tây Nam nước này, tạo ra những tác động mà ông đánh giá là “đặc biệt”.

Thiếu nước đe dọa cả cây trồng và vật nuôi

Khủng hoảng không chỉ diễn ra trên các cánh đồng mà đang lan sang ngành chăn nuôi.

Các hộ chăn nuôi tại nhiều khu vực châu Âu cảnh báo nguy cơ thiếu thức ăn gia súc khi nguồn cỏ và cây trồng làm thức ăn chăn nuôi suy giảm mạnh. Điều này có thể tạo thêm áp lực đối với chi phí sản xuất và giá thực phẩm trong những tháng tới, đặc biệt khi mùa Đông đang đến gần.

Tại Pháp, các đợt nắng nóng cũng gây tác động đáng kể đến ngành chăn nuôi gia cầm. Ủy ban Quốc gia về Xúc tiến Trứng của Pháp ước tính sản lượng trứng mỗi ngày đã giảm khoảng một triệu quả do nhiệt độ quá cao. Một số trang trại gia cầm đồng thời ghi nhận tỷ lệ vật nuôi chết tăng.

Tại miền Bắc Italy, nơi tập trung một trong những vùng sản xuất lúa quan trọng của châu Âu, tình trạng thiếu nước đang đe dọa trực tiếp mùa vụ. Hiệp hội nông dân Coldiretti cho biết tại một số khu vực, những cánh đồng lúa đã bị thiệt hại nghiêm trọng, thậm chí có ruộng “chết hoàn toàn, cháy rụi” do thiếu nước và nhiệt độ quá cao.

Trong khi đó, nông dân Tây Ban Nha cũng đang phải đối mặt với tình trạng năng suất ngũ cốc giảm và nguồn thức ăn chăn nuôi thiếu hụt.

Tại Đức, Hiệp hội Nông dân Đức ngày 18/8 cảnh báo sản lượng ngũ cốc năm nay có thể giảm khoảng 7%, tương đương 3,3 triệu tấn so với năm trước. Những khu vực phía Nam nước Đức chịu ảnh hưởng nặng nề nhất và một số địa phương đứng trước nguy cơ mất trắng mùa màng.

Ở Ba Lan, hạn hán kéo dài cũng đang làm dấy lên lo ngại về khả năng nước này phải gia tăng nhập khẩu lương thực để bù đắp phần thiếu hụt trong nước.

Nguy cơ lan từ đồng ruộng tới thị trường lương thực

Những diễn biến tại Pháp, Italy, Đức, Tây Ban Nha và Ba Lan cho thấy tác động của thời tiết cực đoan không còn là vấn đề riêng của từng quốc gia mà đang trở thành một thách thức đối với toàn bộ chuỗi cung ứng nông sản châu Âu.

Đáng chú ý, các chuyên gia gần đây đã cảnh báo sản lượng ngô của EU có thể giảm xuống dưới 50 triệu tấn trong năm nay, mức thấp nhất kể từ những năm 1990. Pháp – một trong những nước sản xuất ngô lớn nhất EU được dự báo chịu thiệt hại đặc biệt nặng nề.

Khi sản lượng trong nước suy giảm, nhu cầu nhập khẩu có khả năng tăng lên. Điều này không chỉ tác động đến giá nông sản mà còn có thể làm gia tăng chi phí thức ăn chăn nuôi, kéo theo áp lực lên giá thịt, trứng, sữa và các sản phẩm thực phẩm khác.

Các nhà phân tích tại Tập đoàn Bảo hiểm Zurich cùng một số ngân hàng châu Âu ước tính thiệt hại kinh tế do các đợt nắng nóng có thể lên tới 50–180 tỷ euro.

Điều đáng lo ngại là mùa Hè vẫn chưa kết thúc. Copernicus đã ghi nhận giai đoạn tháng 6–7/2026 là giai đoạn nóng nhất từng được ghi nhận tại Tây Âu, trong bối cảnh các đợt nắng nóng và hạn hán tiếp tục gây sức ép lên nhiều khu vực.

Từ những cánh đồng ngô ở Pháp, ruộng lúa tại Italy đến các vùng sản xuất ngũ cốc của Đức và Tây Ban Nha, những thiệt hại đang diễn ra cho thấy biến đổi khí hậu đang ngày càng tác động trực tiếp đến an ninh lương thực.

Nếu các hiện tượng nắng nóng cực đoan, hạn hán và thiếu nước tiếp tục gia tăng, bài toán của châu Âu sẽ không chỉ là bảo vệ mùa màng trong một mùa vụ, mà còn là bảo đảm khả năng chống chịu lâu dài của toàn bộ hệ thống sản xuất và cung ứng lương thực.

Nắng nóng cực đoan đe dọa an ninh năng lượng