Điện hóa phương tiện có bước tiến mới

Theo báo cáo tại Hội nghị tham vấn về Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg và dự thảo Quyết định phê duyệt Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông vận tải cho thấy, tính đến tháng 6/2026, số phương tiện sử dụng điện chiếm khoảng 6,1% trong tổng số hơn 6,3 triệu phương tiện được báo cáo.

Trong số các phương tiện điện, ô tô con chiếm tỷ lệ lớn, khoảng 97,3%. Bên cạnh đó, cả nước có gần 3.900 xe tải điện, 47 máy kéo điện, hơn 2.500 xe buýt và xe khách điện cùng 8 xe chuyên dụng điện.

Những con số này cho thấy quá trình chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện chạy điện đang từng bước diễn ra. Tuy nhiên, tỷ lệ phương tiện điện trong tổng số phương tiện giao thông vẫn còn khiêm tốn. Việc mở rộng sử dụng xe điện vì vậy cần gắn với phát triển hạ tầng sạc, bảo đảm nguồn cung điện và các chính sách hỗ trợ phù hợp.

Theo thông tin tại hội nghị, hạ tầng sạc đã được triển khai tại cả 34 tỉnh, thành phố và đây là điều kiện quan trọng để người dân và doanh nghiệp yên tâm hơn khi lựa chọn phương tiện điện. Dù vậy, việc phát triển hệ thống sạc cần tiếp tục được tính toán theo nhu cầu thực tế, đặc điểm từng khu vực và khả năng đáp ứng của hệ thống điện.

Trong lĩnh vực giao thông đô thị, quá trình sử dụng phương tiện điện đang thể hiện rõ hơn. Cả nước hiện có gần 2.000 xe buýt điện, chiếm khoảng 23,1% tổng số xe buýt. Tỷ lệ xe taxi điện cũng đạt khoảng 71%.

Việc đưa xe buýt điện và taxi điện vào hoạt động góp phần giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch, hạn chế phát thải tại các khu vực tập trung đông dân cư. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu cải thiện chất lượng không khí và giảm phát thải khí nhà kính trong các đô thị.

Bên cạnh phương tiện đường bộ, giao thông đường sắt đô thị cũng được đề cập như một bộ phận quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh. Tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, các tuyến đường sắt đô thị đang góp phần đa dạng hóa phương thức vận tải hành khách, tạo thêm lựa chọn giao thông công cộng và giảm áp lực lên hệ thống đường bộ.

Tuy nhiên, để giao thông công cộng thực sự phát huy hiệu quả, cần có sự kết nối giữa các loại hình vận tải, đồng thời tiếp tục đầu tư vào hạ tầng và nâng cao chất lượng phục vụ hành khách.

Hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng chuyển đổi xanh

Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại hội nghị là yêu cầu hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật phục vụ chuyển đổi năng lượng trong giao thông. Việc phát triển phương tiện điện không chỉ liên quan đến sản xuất, nhập khẩu và sử dụng phương tiện mà còn gắn với tiêu chuẩn kỹ thuật, hạ tầng sạc, an toàn vận hành, xử lý pin và khả năng kết nối với hệ thống điện.

Các chính sách cần tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư, người dân tiếp cận phương tiện xanh, đồng thời bảo đảm sự phát triển phù hợp với điều kiện hạ tầng và khả năng cung ứng năng lượng.

Theo định hướng được trao đổi, chuyển đổi năng lượng trong giao thông cần được thực hiện theo lộ trình, tránh phát triển thiếu đồng bộ giữa phương tiện và hạ tầng. Đặc biệt, các đô thị cần có kế hoạch cụ thể cho từng nhóm phương tiện, từng khu vực và từng giai đoạn.

Sự gia tăng số lượng phương tiện điện sẽ kéo theo nhu cầu sử dụng điện tăng lên. Dự kiến đến năm 2030, giao thông điện có thể làm tăng nhu cầu điện khoảng 3-4 tỷ kWh mỗi năm, tương đương 1-1,5% sản lượng điện của hệ thống. Mức tăng này đặt ra yêu cầu phải chủ động chuẩn bị nguồn điện, lưới điện và các trạm sạc. Hạ tầng sạc cần được phát triển tại các bến xe, bãi đỗ, khu dân cư, trung tâm thương mại và các tuyến giao thông phù hợp. Đồng thời, cần nghiên cứu phương án phân bổ phụ tải, thời gian sạc và khả năng sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo.

Việc phát triển phương tiện điện chỉ đạt hiệu quả môi trường cao khi nguồn điện sử dụng ngày càng được chuyển dịch theo hướng sạch hơn. Vì vậy, chuyển đổi năng lượng trong giao thông cần được đặt trong mối liên hệ với quá trình phát triển năng lượng tái tạo và chuyển dịch cơ cấu nguồn điện.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn chỉ đạo các đơn vị trực thuộc xây dựng khẩn trương tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến đóng góp tại Hội nghị, tiếp tục hoàn thiện Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg và dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông vận tải; hoàn thiện hồ sơ để Bộ Xây dựng sớm trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định, bảo đảm Chương trình khi được ban hành có mục tiêu rõ, lộ trình phù hợp, trách nhiệm cụ thể và khả năng triển khai thực chất.

Đổi mới sáng tạo – động lực cho chuyển dịch năng lượng xanh

Hoài Thy