Đánh giá được Campaign for Nature và Together for the Ocean công bố ngày 23/9 cho thấy tiến độ thực hiện mục tiêu “30×30” vẫn còn chậm. Kết quả này được đưa ra khi thế giới đã đi gần một nửa chặng đường hướng tới mục tiêu được gần 200 quốc gia thống nhất vào năm 2022 trong khuôn khổ Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh-Montreal.

Theo báo cáo, các khu vực được chỉ định bảo vệ hoặc bảo tồn hiện chiếm khoảng 20% tổng diện tích đất liền và vùng nước nội địa trên toàn cầu. Trong trường hợp các quốc gia thực hiện đầy đủ những cam kết cụ thể đã đưa ra, tỷ lệ này có thể tăng lên khoảng 27% vào năm 2030.

Dù vậy, con số dự kiến vẫn thấp hơn mức 30% mà các nước đã cam kết.

Bảo tồn đại dương còn nhiều khoảng trống

Khoảng cách với mục tiêu “30×30” còn lớn hơn đối với các hệ sinh thái biển. Hiện chỉ khoảng 10% diện tích đại dương toàn cầu nằm trong các khu vực được chỉ định bảo vệ hoặc bảo tồn, tương đương khoảng một phần ba mục tiêu đề ra cho năm 2030.

Ngay cả khi các cam kết hiện nay được thực hiện đầy đủ, tỷ lệ diện tích đại dương được bảo vệ vào năm 2030 cũng chỉ được dự báo đạt khoảng 12%.

Báo cáo cảnh báo nhiều hệ sinh thái biển có vai trò quan trọng vẫn đứng trước nguy cơ tổn thương, nhất là các khu vực ngoài khơi và vùng biển sâu.

Một vấn đề khác được chỉ ra là sự thiếu hụt nguồn lực tài chính. Để thực hiện mục tiêu bảo tồn đến năm 2030, nhu cầu kinh phí toàn cầu được ước tính khoảng 100-180 tỷ USD mỗi năm. Trong khi đó, số tiền đang được chi cho hoạt động này mới vào khoảng 24 tỷ USD/năm.

Đối với riêng công tác bảo tồn đại dương, nhu cầu tài chính ước tính khoảng 16 tỷ USD mỗi năm, nhưng nguồn kinh phí hiện có chỉ đạt khoảng 1,8 tỷ USD.

Cần tăng nguồn lực và hiệu quả quản lý

Mục tiêu “30×30” được đưa vào Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh-Montreal tại Hội nghị lần thứ 15 các bên tham gia Công ước về Đa dạng sinh học (COP15) năm 2022.

Bên cạnh mục tiêu mở rộng diện tích bảo tồn, các quốc gia cũng cam kết huy động ít nhất 200 tỷ USD mỗi năm nhằm đảo ngược xu hướng suy giảm đa dạng sinh học.

Tuy nhiên, đánh giá mới cho thấy việc một khu vực được đưa vào danh sách khu bảo tồn không đồng nghĩa với việc hệ sinh thái tại đó đã được bảo vệ hiệu quả.

Để thu hẹp khoảng cách với mục tiêu năm 2030, các quốc gia được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thực hiện những cam kết đã đưa ra, đồng thời nâng cao chất lượng quản lý tại các khu bảo tồn và bảo đảm nguồn tài chính ổn định trong dài hạn.

Đối với đại dương, một khoảng trống đáng chú ý nằm ở khu vực biển cả. Phạm vi này chiếm khoảng hai phần ba diện tích đại dương nhưng hiện vẫn thiếu các cam kết bảo vệ cụ thể.

Những vấn đề trên dự kiến tiếp tục được đưa ra thảo luận tại Hội nghị lần thứ 17 các bên tham gia Công ước về Đa dạng sinh học (COP17), tổ chức tại Yerevan, Armenia, từ ngày 19-30/10.

Hội nghị sẽ là dịp để các quốc gia rà soát tiến độ thực hiện các mục tiêu đa dạng sinh học, đồng thời trao đổi giải pháp nhằm thúc đẩy việc hoàn thành các cam kết đến năm 2030.

Liên hợp quốc: Tài nguyên thiên nhiên phải trở thành động lực cho phát triển bền vững

Hải Đăng