Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép khi hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn. Trong bối cảnh mùa đông đang đến gần, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu khiến Liên minh châu Âu (EU) phải tăng cường các biện pháp bảo đảm nguồn cung và khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng.

Pháp mới đây đề nghị EU nhanh chóng triển khai các giải pháp bổ sung nguồn cung dầu diesel và nhiên liệu hàng không. Theo báo cáo của Chính phủ Pháp, khoảng 14% số trạm xăng tại nước này đang thiếu nhiên liệu. Paris cho rằng những biện pháp từng giúp duy trì nguồn cung như tăng công suất lọc dầu, sử dụng kho dự trữ và điều chỉnh dòng thương mại đang suy giảm hiệu quả.

Pháp cũng đề xuất tạm thời nới lỏng một số quy định về chất lượng nhiên liệu nhập khẩu, qua đó tạo điều kiện để các nhà máy lọc dầu tăng sản lượng. Nước này đồng thời đề nghị cho phép sử dụng rộng rãi hơn diesel B10, loại nhiên liệu có tỷ lệ nhiên liệu sinh học cao hơn diesel B7 đang phổ biến.

Trung Đông hiện cung cấp khoảng 36% lượng nhiên liệu hàng không và 18% lượng dầu diesel nhập khẩu của EU. Nếu hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz tiếp tục bị hạn chế, nguồn cung dầu thô và nhiên liệu cho thị trường châu Âu sẽ chịu thêm áp lực.

Sức ép nguồn cung diễn ra trong thời điểm nhu cầu sử dụng điện tại châu Âu tăng nhanh. Quá trình điện hóa giao thông, mở rộng hệ thống sưởi bằng bơm nhiệt và sự phát triển của các trung tâm dữ liệu đang làm nhu cầu điện tăng lên.

EU đồng thời phải tăng khả năng tiếp nhận các nguồn điện tái tạo. Trong quý II/2026, năng lượng tái tạo chiếm 54,1% tổng sản lượng điện của EU. Điện mặt trời chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nhóm nguồn điện tái tạo, tiếp đến là điện gió và thủy điện.

Để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, EU đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp gồm đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, tăng dự trữ năng lượng, phát triển hạ tầng khí hóa lỏng và mở rộng các nguồn điện sạch.

Các nước thành viên cũng tăng đầu tư vào hệ thống lưu trữ điện và nâng cấp mạng lưới truyền tải. Đây là những hạ tầng quan trọng để đưa thêm điện mặt trời, điện gió vào hệ thống, đồng thời bảo đảm khả năng cung cấp điện khi sản lượng từ các nguồn tái tạo biến động theo thời tiết.

Ủy ban châu Âu tiếp tục thúc đẩy các biện pháp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng trước biến động thị trường. Việc đa dạng hóa nguồn cung được triển khai song song với mở rộng năng lượng tái tạo và nâng cấp hạ tầng điện.

Trong ngắn hạn, châu Âu phải bảo đảm đủ dầu khí và nhiên liệu phục vụ giao thông, sản xuất và sinh hoạt. Về dài hạn, khu vực này tiếp tục chuyển dịch sang hệ thống năng lượng ít phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch hơn, với năng lượng tái tạo, lưu trữ và lưới điện giữ vai trò ngày càng lớn.

Quá trình chuyển đổi năng lượng vì vậy đang diễn ra đồng thời với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng. Việc mở rộng nguồn điện sạch, tăng khả năng lưu trữ và đầu tư lưới truyền tải được đặt trong mục tiêu giảm phát thải, nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng trước biến động khí hậu và thị trường.

Điện hạt nhân và bài toán bảo đảm an ninh năng lượng, tăng trưởng xanh

Kiệt Vũ