Điện hạt nhân và bài toán bảo đảm an ninh năng lượng, tăng trưởng xanh

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh hệ thống năng lượng đang chịu tác động đồng thời từ biến đổi khí hậu, yêu cầu cắt giảm phát thải, nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và những biến động về địa chính trị. Những yếu tố này đặt ra yêu cầu các quốc gia phải bảo đảm nguồn cung năng lượng, duy trì động lực tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch.

Trong xu hướng đó, điện hạt nhân đang được nhiều quốc gia xem xét và phát triển trở lại. Với khả năng tạo ra sản lượng điện lớn, vận hành ổn định và có mức phát thải carbon thấp, nguồn điện này có thể đảm nhiệm vai trò nguồn điện nền, đồng thời bổ trợ cho các nguồn năng lượng tái tạo vốn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên.

Đối với Việt Nam, điện hạt nhân được tính toán trong định hướng dài hạn nhằm đáp ứng nhu cầu điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Việc triển khai lĩnh vực này cũng được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho phát triển khoa học - công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

An toàn là yêu cầu xuyên suốt

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh điện hạt nhân là lĩnh vực đặc thù, có yêu cầu cao về trình độ khoa học - công nghệ, nguồn vốn đầu tư lớn và thời gian chuẩn bị, triển khai kéo dài.

Theo Thứ trưởng, việc quản lý phải được thực hiện chặt chẽ trong toàn bộ vòng đời của nhà máy. Do đó, quá trình phát triển điện hạt nhân cần được nhìn nhận một cách tổng thể, thận trọng và có trách nhiệm, trong đó an toàn và an ninh phải là nền tảng.

Yêu cầu đặt ra là không được đánh đổi các tiêu chuẩn về an toàn để chạy theo tiến độ hoặc những lợi ích kinh tế trước mắt.

Việc lựa chọn công nghệ cũng cần dựa trên các thiết kế tiên tiến, đã được kiểm chứng, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và có khả năng thích ứng với điều kiện thực tế của Việt Nam. Hiệu quả của dự án cần được đánh giá trên toàn bộ vòng đời, từ tiến độ thực hiện, chi phí đầu tư, nguồn nhiên liệu đến việc quản lý nhiên liệu đã qua sử dụng, chất thải phóng xạ và quá trình tháo dỡ nhà máy.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, nhân lực được xác định là điều kiện quan trọng đối với quá trình phát triển điện hạt nhân. Việt Nam cần chuẩn bị đội ngũ nhân sự đáp ứng yêu cầu nghiên cứu, quản lý, thiết kế và vận hành, đồng thời từng bước xây dựng năng lực của ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước.

Các chuyên gia tham dự hội thảo cũng trao đổi về những xu hướng công nghệ mới trong lĩnh vực hạt nhân, trong đó có lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR), cùng kinh nghiệm của các quốc gia trong xây dựng và vận hành các chương trình điện hạt nhân theo hướng an toàn.

Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 gắn với nhiều cơ hội phát triển

Hai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 được xác định có vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Cùng với việc bổ sung nguồn điện, các dự án được kỳ vọng tạo động lực cho phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật, logistics và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại Khánh Hòa.

Liên quan đến công tác chuẩn bị triển khai các dự án, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa Hồ Xuân Trường cho rằng đây vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm chính trị lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong tỉnh.

Khánh Hòa đang tập trung chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho dự án, trong đó ưu tiên công tác giải phóng mặt bằng, bổ sung nhân lực chuyên môn cho các địa phương thuộc phạm vi ảnh hưởng và huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị.

Cùng với việc chuẩn bị các điều kiện về mặt bằng, nhân lực và tổ chức thực hiện, công tác thông tin, tuyên truyền cũng được xác định là một nhiệm vụ quan trọng trong quá trình triển khai.

Theo Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải, cần xây dựng một kế hoạch truyền thông tổng thể, có tính lâu dài và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Thông tin về điện hạt nhân cần được cung cấp chủ động, bảo đảm tính chính thống, chính xác, khách quan và dễ tiếp cận.

Việc cung cấp thông tin đầy đủ được xem là cần thiết nhằm tạo sự thống nhất về nhận thức, tăng cường đồng thuận xã hội và hạn chế khoảng trống thông tin trong quá trình triển khai các dự án điện hạt nhân.

Từ góc độ phát triển năng lượng, điện hạt nhân không đơn thuần là việc bổ sung một nguồn điện cho hệ thống. Quá trình này đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về công nghệ, nhân lực, năng lực quản lý, các yêu cầu về an toàn và hệ thống công nghiệp hỗ trợ, qua đó hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và đáp ứng yêu cầu tăng trưởng xanh.

Tín chỉ carbon rừng sẽ được xác định giá theo chất lượng và phương pháp định giá mới