Cà Mau chủ động trước El Niño, giảm thiểu rủi ro, bảo vệ sinh kế bền vững

Theo dự báo khí tượng thủy văn, El Niño có khả năng duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và kéo dài sang đầu năm 2027. Tại Cà Mau, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn có thể xuất hiện từ tháng 11/2026, kéo dài đến khoảng tháng 5/2027, gây áp lực lên nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.

Để chủ động ứng phó, tỉnh xây dựng ba kịch bản dựa trên phạm vi xâm nhập mặn và mức độ thiếu hụt nguồn nước ngọt. Tùy diễn biến thực tế, địa phương sẽ triển khai các giải pháp từ tăng cường theo dõi, cảnh báo, điều tiết và tích trữ nước đến áp dụng biện pháp khẩn cấp tại những khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.

Trong đó, các vùng sản xuất lúa ngọt hóa phía Tây kênh Vĩnh Phong, khu vực dọc Quốc lộ 1A và vùng chuyển đổi lúa – tôm ở cuối nguồn được xác định là những địa bàn cần chú trọng điều tiết nguồn nước, kiểm soát xâm nhập mặn. Việc phân vùng rủi ro giúp chính quyền chủ động phân bổ nguồn lực, hạn chế thiệt hại và tránh để người dân rơi vào tình trạng bị động khi thời tiết diễn biến bất lợi.

Bảo đảm nước sạch sinh hoạt được xác định là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Tỉnh tập trung hỗ trợ các địa bàn có nguy cơ thiếu nước, trong đó có các xã Biển Bạch, Khánh Lâm, Khánh An, Nguyễn Phích và những khu dân cư chưa được tiếp cận ổn định với hệ thống cấp nước tập trung.

Trong tổng số 370 công trình cấp nước tập trung hiện có, Cà Mau triển khai duy tu, sửa chữa 46 công trình hoạt động chưa bền vững và khắc phục 92 công trình không hoạt động. Các dự án cấp nước nông thôn cấp bách giai đoạn 2026–2028 tại các xã Biển Bạch, Khánh Lâm và Khánh An cũng được đẩy nhanh tiến độ, với quy mô phục vụ khoảng 7.000 hộ dân.

Đối với những khu vực dân cư phân tán, chưa thể kết nối mạng lưới đường ống, địa phương dự kiến bố trí bồn trữ nước, tổ chức vận chuyển nước khi cần thiết và huy động các nguồn lực hỗ trợ. Những giải pháp này nhằm giảm nguy cơ gián đoạn nguồn cung, nhất là trong giai đoạn cao điểm mùa khô, khi nhu cầu nước sinh hoạt tăng cao nhưng nguồn nước tại chỗ suy giảm.

Cùng với bảo đảm đời sống người dân, Cà Mau triển khai các giải pháp bảo vệ sản xuất nông nghiệp trước nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn. Ngành chức năng tăng cường theo dõi diễn biến thời tiết, mực nước và độ mặn để điều chỉnh lịch thời vụ; tổ chức xuống giống vụ Đông Xuân luân phiên giữa các khu vực nhằm chủ động điều tiết nguồn nước.

Người dân được hướng dẫn kiểm tra độ mặn trước khi xuống giống, lựa chọn cơ cấu cây trồng và vật nuôi phù hợp với điều kiện nguồn nước. Với hơn 80.000 ha đất sản xuất lúa – tôm, việc xác định chính xác những vùng có nguy cơ chịu tác động lớn có ý nghĩa quan trọng trong giảm thiểu thiệt hại, duy trì thu nhập và ổn định sinh kế.

Về lâu dài, địa phương định hướng ưu tiên các giống lúa ngắn ngày, có khả năng chịu mặn; phát triển mô hình tôm – lúa, tôm – rừng và nuôi thủy sản tuần hoàn gắn với điều kiện sinh thái từng vùng. Việc tổ chức lại sản xuất theo khả năng cung cấp nước không chỉ giúp giảm rủi ro trong những mùa khô bất lợi mà còn tạo cơ sở nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giá trị nông sản.

Nguy cơ cháy rừng tại khu vực U Minh Hạ và cụm đảo Hòn Khoai, cùng tình trạng sụt lún đất tại một số khu vực phía Bắc Cà Mau cũng được đưa vào phương án ứng phó. Khi nguồn nước mặt suy giảm, việc gia tăng khai thác nước dưới đất có thể làm trầm trọng thêm nguy cơ sụt lún và suy thoái nguồn nước. Vì vậy, tỉnh chú trọng kiểm soát hoạt động khai thác nước ngầm, duy trì quan trắc và tăng cường cảnh báo sớm.

Cùng với các công trình cấp nước, trữ nước và điều tiết nước, việc xây dựng bản đồ nguy cơ thiếu nước, cập nhật dữ liệu về lượng mưa, mực nước và độ mặn được xem là cơ sở để điều hành linh

Cà Mau xây dựng 3 kịch bản ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn