Sáng 28/10, tại thành phố Cần Thơ, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam phối hợp với các cơ quan, đối tác tổ chức lễ khởi động Dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (GoRice).

Dự án do Chính phủ Canada tài trợ thông qua Bộ Các vấn đề toàn cầu Canada, triển khai trong giai đoạn 2025-2030 tại Cần Thơ, An Giang và Vĩnh Long. Mục tiêu là thúc đẩy phương thức sản xuất lúa gạo phát thải thấp, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời cải thiện hiệu quả kinh tế và môi trường cho người trồng lúa, đặc biệt là phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, dự án dự kiến mang lại lợi ích trực tiếp cho 48.200 người, trong đó phụ nữ chiếm 50%; đưa 180.000ha diện tích gieo trồng áp dụng các thực hành canh tác chất lượng cao, phát thải thấp; giảm khoảng 748.000 tấn phát thải carbon và mang lại lợi ích cho 100.000 người tiêu dùng.

Các hoạt động chính của dự án gồm đào tạo kỹ thuật canh tác lúa phát thải thấp, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, mở rộng thị trường gạo chất lượng cao, tăng khả năng tiếp cận tài chính xanh và thị trường carbon. Dự án cũng hỗ trợ xây dựng hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) khí nhà kính, đồng thời tăng cường sự tham gia của phụ nữ, thanh niên và đồng bào dân tộc thiểu số trong chuỗi giá trị lúa gạo.

Đồng bằng sông Cửu Long hiện là vùng sản xuất lúa gạo trọng điểm của cả nước, đóng góp khoảng một nửa sản lượng lúa và hơn 90% lượng gạo xuất khẩu. Tuy nhiên, khu vực này cũng chịu tác động lớn của biến đổi khí hậu, trong khi sản xuất nông nghiệp là một nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể.

Việc triển khai GoRice được kỳ vọng góp phần thực hiện Đề án phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.

Tại Cần Thơ, dự án được triển khai từ tháng 9/2026 đến tháng 12/2029 tại 7 xã gồm Hồ Đắc Kiện, Thuận Hòa, Đại Ngãi, Tân Thạnh, Gia Hòa, Nhu Gia và Thạnh Phú. Tổng kinh phí viện trợ không hoàn lại là 15 tỷ đồng, do Chính phủ Canada tài trợ thông qua Tổ chức Oxfam NOVIB.

Trong khi đó, Vĩnh Long đang đẩy mạnh thực hiện Đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, kết hợp số hóa quy trình canh tác và tổ chức lại hoạt động của các hợp tác xã. Đến nay, diện tích thực hiện mô hình và nhân rộng tại địa phương đạt 9.624ha, vượt kế hoạch năm. Tỉnh đặt mục tiêu mở rộng vùng chuyên canh lên 65.000ha vào năm 2030.

Tại An Giang, việc ứng dụng công nghệ số và cơ giới hóa được đẩy mạnh nhằm tối ưu hóa vật tư đầu vào, giảm chi phí sản xuất và chuẩn hóa dữ liệu phát thải. Tỉnh hiện vận hành hơn 1.320 thiết bị bay không người lái phục vụ các khâu gieo sạ, rải phân và phun thuốc. Nông dân, hợp tác xã cũng từng bước áp dụng nhật ký sản xuất điện tử để truy xuất nguồn gốc và tích lũy dữ liệu phục vụ đo đạc, báo cáo, thẩm định phát thải.

Năm 2026, diện tích sản xuất đạt chuẩn phát thải thấp tại An Giang đạt 184.035ha, tương đương 100,2% kế hoạch năm.

Thông qua sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các đối tác phát triển, GoRice hướng tới hình thành chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, gắn giảm phát thải với nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và cải thiện thu nhập cho người sản xuất.

Chủ động bảo đảm đầu ra cho lúa gạo trong bối cảnh mới

Hải Đăng