Chủ động bảo đảm đầu ra cho lúa gạo trong bối cảnh mới

Công điện được gửi tới Bộ trưởng các Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính; Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam; Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng Lúa gạo Việt Nam; Chủ tịch, Tổng giám đốc Tổng công ty Lương thực miền Bắc và Tổng công ty Lương thực miền Nam.

Thời gian qua, hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, tình hình thế giới và khu vực đang diễn biến phức tạp, khó dự báo. Các xung đột địa chính trị tại một số khu vực, biến động giá năng lượng, chi phí logistics và vận tải biển gia tăng, cùng với việc một số quốc gia điều chỉnh chính sách thương mại và dự trữ lương thực có thể tác động đến cung cầu và giá gạo trên thị trường quốc tế. Ở trong nước, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào thời điểm thu hoạch rộ lúa Đông Xuân nên xuất hiện tình trạng giá thu mua lúa giảm so với cùng kỳ năm 2025.

Trước tình hình này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ ngành, cơ quan liên quan, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu gạo khẩn trương triển khai các nhiệm vụ được giao.

Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thủ tướng yêu cầu chỉ đạo các địa phương theo dõi sát tình hình sản xuất, tăng cường phòng chống sinh vật gây hại, chủ động ứng phó với các diễn biến bất lợi của thời tiết nhằm bảo vệ an toàn các vụ sản xuất, bảo đảm năng suất và sản lượng theo kế hoạch với chi phí hợp lý. Bộ cần chủ trì phối hợp với các cơ quan, địa phương xử lý kịp thời các rào cản kỹ thuật nhằm mở rộng thị trường và gia tăng khối lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng được giao phối hợp với Bộ Công Thương, Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam cùng các doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh lúa gạo để kết nối thu mua, chế biến và xuất khẩu, bảo đảm tiêu thụ lúa hàng hóa cho nông dân. Đồng thời phối hợp với các bộ ngành và địa phương theo dõi sát diễn biến thị trường gạo thế giới để kịp thời cung cấp thông tin cho các địa phương, doanh nghiệp, từ đó điều chỉnh kế hoạch sản xuất và xuất khẩu phù hợp.

Đối với Bộ Công Thương, Thủ tướng yêu cầu chủ trì theo dõi và dự báo sát tình hình xuất nhập khẩu, nhu cầu tiêu thụ và giá lương thực trên thị trường khu vực và thế giới nhằm chủ động điều tiết hoạt động kinh doanh và xuất nhập khẩu gạo, góp phần nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

Bộ Công Thương cũng được giao phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các địa phương thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra việc thu mua, xuất nhập khẩu lúa gạo, nhất là việc thực hiện quy định về dự trữ bắt buộc theo các nghị định hiện hành. Bên cạnh đó, bộ cần tăng cường xúc tiến thương mại tại các thị trường lớn và thị trường tiềm năng, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Đồng thời cung cấp thông tin và hướng dẫn doanh nghiệp lựa chọn thời điểm xuất khẩu phù hợp để nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của gạo Việt Nam, cũng như thúc đẩy tiêu thụ gạo trong nước và phát triển các sản phẩm chế biến từ gạo.

Bộ Tài chính được giao theo dõi diễn biến giá cả thị trường và triển khai các giải pháp bình ổn theo thẩm quyền. Bộ cần nghiên cứu các giải pháp giảm chi phí logistics và chi phí xuất khẩu cho doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí vận tải quốc tế tăng cao, đồng thời xem xét triển khai các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu gạo, tạo thuận lợi trong hoàn thuế và thông quan. Ngoài ra, Bộ Tài chính cần xây dựng kế hoạch mua dự trữ gạo quốc gia phù hợp nhằm góp phần ổn định giá lúa gạo trong nước.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn với lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp thu mua lúa gạo, đặc biệt trong giai đoạn thu hoạch rộ. Đồng thời nghiên cứu cơ chế tín dụng ưu đãi dành cho các doanh nghiệp có hệ thống kho chứa và năng lực thu mua lớn để tăng cường thu mua, tạm trữ lúa gạo cho nông dân.

Thủ tướng cũng yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo các cơ quan chuyên môn theo dõi sát tình hình sản xuất lúa trên địa bàn, chủ động và linh hoạt trong điều hành sản xuất nhằm đạt và vượt các mục tiêu về năng suất và sản lượng theo kế hoạch, đồng thời bảo đảm tuân thủ các quy định kỹ thuật và an toàn thực phẩm của Việt Nam cũng như các nước nhập khẩu.

Các địa phương cần phối hợp với doanh nghiệp và hợp tác xã tổ chức thu mua lúa kịp thời, tránh tình trạng lúa chín nhưng không được tiêu thụ. Đồng thời có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thu mua và vận chuyển lúa gạo về kho chứa. Công tác quản lý thị trường cần được tăng cường thông qua thanh tra, kiểm tra và giám sát hoạt động mua bán của các doanh nghiệp đầu mối và thương lái, nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng thị trường để ép giá, trục lợi hoặc cạnh tranh không lành mạnh.

Đối với Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam, Tổng công ty Lương thực miền Bắc, Tổng công ty Lương thực miền Nam và các doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu gạo, Thủ tướng yêu cầu tăng cường thu mua lúa gạo cho nông dân, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Các đơn vị cần chủ động tận dụng hệ thống kho chứa và năng lực chế biến để thu mua và tạm trữ lúa gạo, góp phần ổn định thị trường. Đồng thời tăng cường cập nhật, dự báo và cung cấp thông tin về tình hình sản xuất và thị trường lúa gạo trong nước và quốc tế để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh phù hợp.

Thủ tướng Chính phủ giao Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà tiếp tục theo dõi, chỉ đạo việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo. Văn phòng Chính phủ có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc việc thực hiện công điện theo chức năng và nhiệm vụ được giao.

Ngành lúa gạo chuyển mình theo hướng bền vững từ Đề án 1 triệu hécta