Ngày 30/10/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký ban hành Chỉ thị số 39/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chủ động phòng, chống, ứng phó với các loại hình thiên tai do ảnh hưởng của El Nino năm 2026–2027.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường được nêu tại Chỉ thị, hiện tượng ENSO đang ở trạng thái El Nino và dự báo tiếp tục duy trì cường độ mạnh trong những tháng cuối năm 2026, đầu năm 2027. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn và cháy rừng; đồng thời không loại trừ khả năng xuất hiện các đợt mưa lớn, lũ và hiện tượng thời tiết cực đoan, bất thường.

Trước những diễn biến khó lường của thời tiết, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương triển khai sớm các giải pháp phòng ngừa, ứng phó, trong đó đặc biệt chú trọng công tác điều tiết, vận hành hồ chứa thủy điện, thủy lợi và bảo đảm an ninh cung ứng điện.

Vận hành linh hoạt hồ chứa, bảo đảm nguồn nước cho hạ du

Theo Chỉ thị số 39/CT-TTg, việc điều tiết, vận hành hồ chứa thủy điện, thủy lợi và các công trình lấy nước trên các lưu vực sông phải được thực hiện linh hoạt, phù hợp với diễn biến nguồn nước và nhu cầu sử dụng thực tế. Mục tiêu là khai thác hiệu quả nguồn nước, bảo đảm cấp nước cho hạ du, nhất là trong các thời kỳ hồ thủy điện tăng cường điều tiết bổ sung nguồn nước.

Các phương án vận hành cần tuân thủ quy trình, đúng thẩm quyền, đồng thời chủ động tích đủ nước vào cuối mùa lũ để đáp ứng nhu cầu sử dụng trong mùa khô, trên nguyên tắc bảo đảm an toàn công trình và khu vực dân cư hạ du.

Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, các địa phương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các chủ hồ thủy điện thống nhất kế hoạch điều tiết hồ chứa nhằm ứng phó với tác động của El Nino.

Quá trình điều tiết phải đặt yêu cầu bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe của Nhân dân lên trên hết, trước hết; đồng thời hài hòa các mục tiêu cấp nước sinh hoạt, sản xuất, phát điện, phòng, chống lũ và duy trì dòng chảy tối thiểu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn các địa phương xây dựng, cập nhật phương án và tổ chức vận hành hồ chứa linh hoạt, an toàn, hiệu quả; chủ động tích nước khi có nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, điều chỉnh mực nước hồ khi có dự báo mưa lũ và bảo đảm tích đủ nước cuối mùa lũ theo quy trình, thẩm quyền.

Đối với Bộ Công Thương, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu chỉ đạo EVN và các chủ hồ xây dựng phương án tích nước, vận hành hồ chứa theo quy trình vận hành hồ đơn và liên hồ chứa. Đồng thời, tăng cường phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương nhằm bảo đảm cấp nước cho hạ du, phục vụ phòng, chống lũ và an toàn công trình.

Sẵn sàng huy động nguồn điện thay thế khi thủy điện thiếu nước

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công Thương là xây dựng phương án sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng, chủ động huy động các nguồn điện khác khi lượng nước về hồ thủy điện thiếu hụt trong mùa khô 2026–2027.

Cùng với đó, Bộ Công Thương phải chỉ đạo bảo đảm cung cấp điện ổn định cho các trạm bơm, công trình cấp nước sinh hoạt và các công trình phục vụ phòng, chống thiên tai. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm duy trì hoạt động sản xuất, sinh hoạt và hạn chế những tác động do tình trạng hạn hán, thiếu nước gây ra.

Bộ cũng được giao chủ động xây dựng phương án đáp ứng nhu cầu phụ tải điện tăng cao trong thời kỳ nắng nóng; đẩy mạnh hướng dẫn, tuyên truyền sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện trong những thời điểm nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh.

Ở cấp địa phương, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu thường xuyên kiểm kê, đánh giá khả năng cung cấp nước từ các hồ chứa, hệ thống thủy lợi và công trình cấp nước sạch; xây dựng phương án nguồn nước dự phòng, ưu tiên bảo đảm nước cho sinh hoạt, y tế và các nhu cầu thiết yếu.

Các địa phương cần tính toán khả năng cấp nước trong toàn bộ mùa khô để chủ động điều chỉnh thời vụ, cơ cấu sản xuất và diện tích canh tác nông nghiệp phù hợp với điều kiện nguồn nước thực tế.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo khí tượng, thủy văn, nguồn nước và thiên tai; xây dựng, cập nhật các kịch bản nguồn nước, phương án điều hòa, phân phối nước trên những lưu vực có nguy cơ thiếu hụt, đặc biệt tại khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.

Thủ tướng Chính phủ đồng thời yêu cầu tăng cường thông tin, hướng dẫn người dân chủ động tích trữ nước, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên nước và điện; nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với các tình huống thiên tai bất thường do ảnh hưởng của El Nino.

Việc chủ động xây dựng phương án điều tiết hồ chứa, đa dạng hóa nguồn cung điện và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả được xác định là những giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, bảo đảm cung ứng điện ổn định và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong mùa khô 2026–2027.

Nam Bộ trước nguy cơ hạn hán, thiếu nước trong mùa khô 2026-2027

Minh An