Theo đó, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 2129/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Quyết định có hiệu lực kể từ ngày 6/11/2026

Kế hoạch xác định các nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động sâu rộng đến đời sống, sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, chú trọng khả năng thích ứng, giảm thiểu thiệt hại, góp phần bảo đảm an ninh, quốc phòng và phát triển bền vững.

Hiện đại hóa dự báo, cảnh báo sớm trước những rủi ro khí hậu

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Kế hoạch là hiện đại hóa năng lực theo dõi, giám sát, dự báo và cảnh báo thiên tai, hướng tới trình độ ngang tầm các quốc gia hàng đầu trong khu vực. Theo đó, mục tiêu đặt ra là tự động hóa trên 95% số trạm khí tượng, trạm đo mực nước, đo mưa, đo gió trên cao và trên 40% đối với các trạm đo lưu lượng.

Về năng lực dự báo, Kế hoạch phấn đấu bảo đảm độ tin cậy trước 2 - 3 ngày đối với áp thấp nhiệt đới, trước 3 - 5 ngày đối với bão; trước 2 - 3 ngày đối với lũ trên các hệ thống sông lớn ở Bắc Bộ, trước 1 - 2 ngày đối với lũ trên các hệ thống sông lớn ở Trung Bộ và trước 10 ngày đối với lũ trên các hệ thống sông lớn ở Nam Bộ.

Đáng chú ý, 100% khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất phải được rà soát, cập nhật và xác định trên bản đồ cảnh báo. Toàn bộ khu vực trọng điểm, xung yếu về phòng, chống thiên tai được lắp đặt hệ thống theo dõi, giám sát. Đối với hoạt động trên biển, mục tiêu là 100% tàu cá hoạt động tại vùng khơi và vùng lộng được lắp đặt hệ thống giám sát, bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ công tác phòng tránh thiên tai.

Song song với đầu tư công nghệ, Kế hoạch đặt mục tiêu 100% chính quyền các cấp, cơ quan, tổ chức và hộ gia đình được tiếp nhận đầy đủ thông tin, nâng cao hiểu biết và kỹ năng phòng, tránh thiên tai. Hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về phòng, chống thiên tai tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, thống nhất. Các tổ chức, lực lượng làm nhiệm vụ phòng, chống thiên tai được kiện toàn theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp; tăng cường đào tạo, tập huấn, trang bị kiến thức, kỹ năng và phương tiện phục vụ công tác ứng phó, tìm kiếm cứu nạn.

Bên cạnh đó, dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành phải bảo đảm đầy đủ, chính xác, đồng bộ, liên thông và cập nhật theo thời gian thực. Hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai được xây dựng, củng cố, nâng cấp, ưu tiên các công trình có tính chất đa mục tiêu, liên vùng và liên ngành.

Chủ động thích ứng với các hình thái thiên tai cực đoan

Để ứng phó hiệu quả với những rủi ro thiên tai trong bối cảnh khí hậu biến đổi, Kế hoạch đề ra nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp, bao gồm hoàn thiện pháp luật, nâng cao nhận thức cộng đồng, củng cố lực lượng, tăng cường năng lực dự báo, rà soát quy hoạch, ứng dụng khoa học công nghệ, hợp tác quốc tế và đầu tư các công trình phòng, chống thiên tai.

Trong đó, quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, hướng dẫn kỹ năng phòng tránh, tổ chức diễn tập và nâng cao khả năng ứng phó tại cơ sở sẽ được đẩy mạnh. Kế hoạch cũng yêu cầu xây dựng, rà soát và phân vùng rủi ro thiên tai; lập bản đồ cảnh báo đối với bão mạnh, siêu bão, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, sạt lở bờ sông và bờ biển.

Đặc biệt, việc ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số được chú trọng trong quản lý rủi ro, dự báo, cảnh báo và giám sát thiên tai. Các công nghệ viễn thám, thiết bị bay không người lái cũng được nghiên cứu, ứng dụng nhằm nâng cao hiệu quả theo dõi, đánh giá và triển khai phương án ứng phó.

Đối với bão mạnh, siêu bão, nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, cập nhật bản đồ ngập lụt do nước biển dâng; tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo và triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn cho người dân, công trình, tàu thuyền và cơ sở hạ tầng tại khu vực ven biển.

Với nguy cơ lũ và ngập lụt, Kế hoạch chú trọng củng cố hệ thống đê điều, hồ đập và các công trình phòng, chống ngập; rà soát những khu vực có nguy cơ cao để xây dựng phương án ứng phó phù hợp. Đối với lũ quét và sạt lở đất, yêu cầu đặt ra là rà soát, cập nhật, hoàn thiện bản đồ phân vùng nguy cơ; nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo, giám sát và triển khai phương án bảo đảm an toàn dân cư tại những khu vực có nguy cơ cao.

Trong khi đó, tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển cần được kiểm soát thông qua việc tăng cường quản lý, ngăn chặn các hoạt động làm gia tăng nguy cơ sạt lở. Các địa phương phải chủ động rà soát, sắp xếp, di dời dân cư và xây dựng công trình phòng, chống tại những khu vực xung yếu.

Đối với hạn hán và xâm nhập mặn, các giải pháp tập trung vào quản lý, vận hành hiệu quả hệ thống thủy lợi, hồ chứa; kiểm soát, phân bổ nguồn nước hợp lý, chủ động bảo đảm nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt, nhất là tại những khu vực thường xuyên thiếu nước.

Lồng ghép ứng phó biến đổi khí hậu vào quy hoạch phát triển

Một nội dung đáng chú ý của Kế hoạch là yêu cầu lồng ghép công tác phòng, chống thiên tai vào các quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương theo từng lĩnh vực.

Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước các tác động của biến đổi khí hậu, hạn chế nguy cơ gia tăng rủi ro thiên tai trong quá trình phát triển. Việc đầu tư hạ tầng cần gắn với yêu cầu phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm an toàn lâu dài cho cộng đồng.

Về nguồn lực thực hiện, Kế hoạch xác định các nguồn vốn gồm ngân sách nhà nước, Quỹ phòng, chống thiên tai, Quỹ phòng thủ dân sự và những nguồn vốn hợp pháp khác. Tiến độ triển khai được bố trí trong phạm vi nguồn vốn đầu tư phát triển, kinh phí sự nghiệp kinh tế và các nguồn lực hợp pháp được phân bổ hằng năm.

Các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các đơn vị liên quan có trách nhiệm lồng ghép nhiệm vụ phòng, chống thiên tai vào kế hoạch phát triển ngành, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; đồng thời triển khai các nội dung thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện Kế hoạch; định kỳ rà soát, tổng hợp, báo cáo kết quả và đề xuất các giải pháp cần thiết.

Bên cạnh đó, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan được phân công trách nhiệm cụ thể trong công tác ứng phó, tìm kiếm cứu nạn, bảo đảm nguồn lực và triển khai nhiệm vụ phòng, chống thiên tai theo chức năng được giao.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục làm gia tăng những thách thức về thiên tai, Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đặt trọng tâm vào chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, dự báo và quản lý rủi ro. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp được kỳ vọng sẽ nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng, bảo vệ tài nguyên, môi trường và tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Khánh Hòa thúc đẩy phát triển cảng biển xanh, thích ứng biến đổi khí hậu

Hà Phương