Việt Nam xếp thứ 47/170 quốc gia về hạ tầng chất lượng

Theo Chỉ số Hạ tầng chất lượng cho phát triển bền vững (QI4SD) năm 2026 do UNIDO công bố tại Diễn đàn Chất lượng Toàn cầu 2026, tổ chức từ ngày 4-6/11 tại Vienna (Áo), Việt Nam đạt 52,8 điểm, đứng thứ 47 trong tổng số 170 quốc gia và vùng lãnh thổ được đánh giá.

QI4SD là bộ chỉ số do UNIDO xây dựng, lần đầu được công bố vào năm 2022 nhằm đánh giá mức độ phát triển của hệ thống hạ tầng chất lượng và khả năng đóng góp của hệ thống này đối với việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc.

Chỉ số được xây dựng trên cơ sở 37 tiêu chí, thuộc 5 cấu phần chính gồm: tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận, đánh giá sự phù hợp và chính sách chất lượng.

Đáng chú ý, khái niệm hạ tầng chất lượng trong bộ chỉ số QI4SD không được hiểu theo nghĩa các công trình vật chất như đường giao thông, cầu cống, nhà máy hay trung tâm dữ liệu. Đây là hệ thống bao gồm các tổ chức, tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình và dịch vụ kỹ thuật, có chức năng hỗ trợ kiểm tra, đo lường, chứng nhận và bảo đảm sản phẩm, dịch vụ đáp ứng những yêu cầu thống nhất về chất lượng, an toàn và môi trường.

So với kỳ đánh giá năm 2024, điểm số của Việt Nam đã tăng từ 51,2 lên 52,8 điểm, tương đương mức tăng 1,6 điểm. Tuy nhiên, thứ hạng của Việt Nam giảm từ vị trí 42 xuống vị trí 47.

Theo thông tin công bố, nguyên nhân một phần xuất phát từ việc phạm vi đánh giá được mở rộng, số quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia tăng từ 155 lên 170. Do đó, việc đánh giá tiến bộ không thể chỉ căn cứ vào thứ hạng mà cần xem xét cả sự thay đổi về phương pháp, phạm vi và các tiêu chí đánh giá.

UNIDO ghi nhận Việt Nam có bước tiến đáng kể giai đoạn 2024-2026

Một điểm đáng chú ý trong báo cáo QI4SD năm 2026 là UNIDO lần đầu áp dụng phương pháp phân tích mức độ tiến bộ giữa các kỳ dựa trên hệ thống chỉ tiêu được hài hòa về phương pháp và dữ liệu, mang tên Harmonised QI4SD Index.

Cách tiếp cận này cho phép đánh giá cụ thể hơn những chuyển biến trong từng cấu phần của hạ tầng chất lượng, thay vì chỉ dựa vào thứ hạng tổng thể. Qua đó, những cải thiện thực chất về năng lực tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận và đánh giá sự phù hợp được nhận diện rõ hơn.

Trên cơ sở phương pháp đánh giá này, UNIDO đã đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có mức cải thiện đáng kể về hạ tầng chất lượng trong giai đoạn 2024-2026. Cùng với Việt Nam, nhóm này còn có Colombia, Iran, Nigeria và Uzbekistan.

Theo đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, việc được UNIDO ghi nhận là tín hiệu tích cực đối với những nỗ lực phát triển hạ tầng chất lượng của Việt Nam trong thời gian qua.

Kết quả này đồng thời cho thấy vai trò của việc đầu tư đồng bộ vào các lĩnh vực tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận và đánh giá sự phù hợp. Đây là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng sản phẩm, dịch vụ, tạo cơ sở để doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Hạ tầng chất lượng góp phần thúc đẩy sản xuất xanh

Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang chuyển dịch theo hướng xanh hóa, chuyển đổi số và phát triển bền vững, hạ tầng chất lượng ngày càng có vai trò quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Không chỉ giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm, hệ thống này còn hỗ trợ doanh nghiệp chứng minh mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn, chất lượng và môi trường. Thông qua hoạt động đo lường, kiểm định, chứng nhận và đánh giá sự phù hợp, các yêu cầu kỹ thuật có thể được cụ thể hóa thành những tiêu chí có khả năng kiểm tra, xác minh.

Đối với các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, nông sản, thực phẩm và sản phẩm công nghiệp, việc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao năng lực đo lường và truy xuất nguồn gốc có ý nghĩa thiết thực.

Đặc biệt, khi các thị trường ngày càng quan tâm đến yếu tố môi trường và tính bền vững của sản phẩm, khả năng chứng minh việc tuân thủ các tiêu chuẩn liên quan đang trở thành một lợi thế cạnh tranh đối với doanh nghiệp.

Việc phát triển đồng bộ hạ tầng chất lượng vì vậy không chỉ góp phần nâng cao chất lượng hàng hóa mà còn hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện hiệu quả sản xuất, tăng cường khả năng kiểm soát quy trình và mở rộng cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong xu hướng thương mại gắn với trách nhiệm môi trường, những yêu cầu về tiêu chuẩn sản phẩm, nguồn gốc nguyên liệu và mức độ tuân thủ các quy định kỹ thuật ngày càng được chú trọng. Nếu không nâng cao năng lực kiểm định, chứng nhận và đánh giá sự phù hợp, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao.

Chuyển tiến bộ về hạ tầng chất lượng thành giá trị thực chất

Việc Việt Nam được UNIDO ghi nhận có bước cải thiện đáng kể về hạ tầng chất lượng là kết quả tích cực, song cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực của hệ thống này trong thời gian tới.

Theo định hướng phát triển bền vững, các hoạt động tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận và đánh giá sự phù hợp cần được gắn chặt hơn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và yêu cầu chuyển đổi mô hình sản xuất.

Đối với lĩnh vực môi trường, việc nâng cao năng lực tiêu chuẩn và đánh giá sự phù hợp có thể hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến sản phẩm, quy trình sản xuất và trách nhiệm môi trường. Đây cũng là cơ sở để tăng cường tính minh bạch, khả năng truy xuất và mức độ tin cậy của hàng hóa khi tham gia thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục cải thiện năng lực của các tổ chức đánh giá, kiểm định và chứng nhận; thúc đẩy áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế; đồng thời tăng cường kết nối giữa hệ thống hạ tầng chất lượng với hoạt động đổi mới công nghệ và chuyển đổi xanh trong doanh nghiệp.

Kết quả QI4SD năm 2026 vì vậy không chỉ mang ý nghĩa ghi nhận những tiến bộ của Việt Nam trên bảng đánh giá quốc tế, mà còn là cơ sở để nhìn nhận yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống hạ tầng chất lượng quốc gia.

Khi các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn và môi trường ngày càng trở thành điều kiện quan trọng trong thương mại toàn cầu, việc đầu tư đồng bộ vào hạ tầng chất lượng sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi theo hướng xanh và tạo nền tảng cho quá trình phát triển kinh tế bền vững.

Giải mã gene 1.000 giống lúa Việt Nam, mở hướng phát triển nông nghiệp xanh thích ứng biến đổi khí hậu

Hải Đăng