El Niño đạt đỉnh, kinh tế toàn cầu ảnh hưởng ra sao?
Biến đổi khí hậu - Ngày đăng : 19:42, 12/11/2026
El Niño đạt đỉnh, kinh tế toàn cầu ảnh hưởng ra sao?
El Niño được dự báo đạt cường độ mạnh nhất vào cuối năm 2026, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, nắng nóng và biến động sản xuất nông nghiệp. Những tác động dây chuyền có thể gây sức ép lớn lên an ninh lương thực, thị trường hàng hóa và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Thời tiết cực đoan gia tăng, chuỗi cung ứng chịu sức ép
Trong những tháng gần đây, diễn biến thời tiết tại nhiều quốc gia cho thấy nguy cơ gia tăng các hiện tượng khí hậu cực đoan. Một số khu vực ở châu Mỹ phải đối mặt với mưa lớn và lũ lụt, trong khi nhiều quốc gia Đông Nam Á đứng trước nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, hạn hán và xâm nhập mặn.
Theo các dự báo khí tượng, El Niño hiện nay có khả năng đạt cường độ rất mạnh vào tháng 12/2026. Đây là diễn biến đáng quan tâm trong bối cảnh nền kinh tế thế giới vẫn chịu nhiều sức ép từ bất ổn thương mại, xung đột địa chính trị và những biến động trên thị trường năng lượng.
Không chỉ gây thiệt hại trực tiếp do thiên tai, El Niño còn có thể tạo ra những tác động kinh tế kéo dài. Ông Cullen Hendrix, chuyên gia nghiên cứu cao cấp thuộc Viện Kinh tế quốc tế Peterson, nhận định thiệt hại kinh tế tích lũy do hiện tượng này có thể vượt 7.000 tỷ USD trong vòng 5 năm.
Mức độ ảnh hưởng của El Niño không giống nhau giữa các quốc gia. Những khu vực phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp và có năng lực dự phòng nguồn nước hạn chế thường dễ chịu tổn thương hơn. Nam Phi, Trung Mỹ, Ấn Độ và Australia được đánh giá là những nơi có nguy cơ suy giảm sản lượng nông nghiệp đáng kể.
Trong khi đó, một số khu vực khác có thể ghi nhận lượng mưa tăng, phần nào bù đắp thiếu hụt nguồn cung lương thực. Tuy nhiên, sự khác biệt về điều kiện khí hậu giữa các vùng không đồng nghĩa thị trường toàn cầu tránh được những biến động. Chỉ cần một số trung tâm sản xuất nông nghiệp lớn bị ảnh hưởng, nguồn cung và giá cả hàng hóa đã có thể chịu áp lực.
An ninh lương thực trước nguy cơ bất ổn kéo dài
Thực tế cho thấy, những ảnh hưởng của El Niño đã bắt đầu xuất hiện tại nhiều quốc gia. Peru và Bolivia phải triển khai các biện pháp ứng phó khẩn cấp trước tình trạng thiếu nước. Tại Bolivia, gần 80.000 hộ gia đình được ghi nhận gặp khó khăn về nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất.
Ở châu Á, hoạt động canh tác tại Ấn Độ cũng chịu sức ép khi lượng mưa mùa mưa năm nay xuống mức thấp nhất trong khoảng một thập kỷ. Điều này làm gia tăng nguy cơ suy giảm năng suất cây trồng, ảnh hưởng đến thu nhập của người nông dân và nguồn cung nông sản.
Theo các ước tính, thiệt hại kinh tế trong năm đầu tiên của đợt El Niño hiện nay có thể lên tới khoảng 1.000 tỷ USD. Những tổn thất này không chỉ giới hạn trong lĩnh vực nông nghiệp mà còn lan sang các ngành vận tải, năng lượng, thương mại và dịch vụ.
Đáng lo ngại hơn, các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình có nguy cơ chịu tác động nặng nề do hạn chế về nguồn lực tài chính và khả năng đầu tư cho các chương trình thích ứng khí hậu. Khi sản lượng nông nghiệp giảm, chi phí sản xuất tăng và nguồn cung lương thực bị gián đoạn, nhóm dân cư có thu nhập thấp sẽ là đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất.
Lịch sử cũng ghi nhận những hậu quả nghiêm trọng từ các đợt El Niño trước đây. Trong giai đoạn 2015-2016, hiện tượng này đã ảnh hưởng đến đời sống của khoảng 60 triệu người trên thế giới, làm gia tăng nhu cầu hỗ trợ nhân đạo và bảo đảm an ninh lương thực.
Đáng chú ý, tác động của hạn hán thường không dừng lại khi điều kiện thời tiết bắt đầu cải thiện. Theo Chương trình Lương thực thế giới, những hệ lụy như thiếu lương thực, suy dinh dưỡng và mất sinh kế có thể chỉ bộc lộ rõ rệt sau nhiều tháng. Điều này khiến các cộng đồng chịu ảnh hưởng tiếp tục đối mặt với khó khăn ngay cả khi đợt hạn hán đã qua.
Bên cạnh vấn đề lương thực, nhiệt độ tăng cao còn làm gia tăng nguy cơ bệnh tật liên quan đến nắng nóng, dịch bệnh truyền nhiễm và ô nhiễm không khí. Những yếu tố này tiếp tục tạo áp lực lên hệ thống y tế, ngân sách công và khả năng bảo đảm an sinh xã hội của các quốc gia.
Chủ động ứng phó để hạn chế thiệt hại kinh tế
Trước nguy cơ El Niño tiếp tục mạnh lên, việc chuẩn bị các phương án ứng phó sớm được xem là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế tổn thất về kinh tế và xã hội.
Các chính phủ cần tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo sớm và xây dựng phương án quản lý nguồn nước phù hợp với điều kiện khí hậu từng khu vực. Đối với ngành nông nghiệp, việc điều chỉnh mùa vụ, lựa chọn giống cây trồng có khả năng chịu hạn và nâng cao hiệu quả sử dụng nước sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro sản xuất.
Bên cạnh đó, các quốc gia cần quan tâm đến việc duy trì dự trữ lương thực, đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường kết nối chuỗi phân phối. Đây là những giải pháp cần thiết để hạn chế tình trạng thiếu hụt hàng hóa, biến động giá cả và nguy cơ đứt gãy nguồn cung khi thiên tai xảy ra trên diện rộng.
Ở cấp độ quốc tế, sự phối hợp giữa các chính phủ, tổ chức tài chính và cơ quan nhân đạo có ý nghĩa quan trọng. Việc hỗ trợ những quốc gia dễ bị tổn thương, nhất là trong tiếp cận nguồn vốn ứng phó thiên tai và công nghệ thích ứng khí hậu, sẽ góp phần hạn chế nguy cơ khủng hoảng lan rộng.
El Niño là hiện tượng khí hậu có quy luật tự nhiên, nhưng mức độ thiệt hại mà nó gây ra phụ thuộc đáng kể vào năng lực chuẩn bị và ứng phó của con người. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng làm gia tăng tính cực đoan của thời tiết, chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là giải pháp lâu dài để bảo vệ tăng trưởng kinh tế, ổn định đời sống và bảo đảm an ninh lương thực toàn cầu.
