El Nino mạnh lên, gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán và thiếu nước toàn cầu

Nguy cơ thời tiết cực đoan gia tăng

Tại cuộc họp báo trong khuôn khổ Hội nghị COP31 ở Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ), Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo cảnh báo El Nino có thể làm gia tăng các bệnh liên quan đến nắng nóng, ô nhiễm không khí và nguy cơ lây lan một số bệnh truyền nhiễm.

El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên, hình thành khi nhiệt độ bề mặt nước biển ở khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương nhiệt đới tăng bất thường. Hiện tượng này làm thay đổi hoàn lưu khí quyển, khiến một số khu vực phải đối mặt với nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, trong khi những nơi khác có thể xuất hiện mưa lớn và ngập lụt.

Theo WMO, đợt El Nino hiện nay được dự báo tiếp tục mạnh lên, đạt đỉnh vào tháng 12/2026 và duy trì ảnh hưởng trong những tháng đầu năm 2027. Nhiệt độ trung bình toàn cầu trong 9 tháng đầu năm 2026 đã cao hơn khoảng 1,47 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Những biến động thời tiết này đang tạo sức ép đối với sản xuất nông nghiệp và tài nguyên nước. Tại Indonesia, khô hạn làm gia tăng nguy cơ cháy rừng; tại Brazil, mưa lớn ảnh hưởng đến hoạt động thu hoạch mía. Ở bang California (Mỹ), sự phát triển của thảm thực vật trong mùa mưa có thể làm tăng nguy cơ cháy rừng khi thời tiết chuyển sang khô nóng.

Tại Việt Nam, nền nhiệt từ tháng 8 đến tháng 10/2026 cao hơn trung bình nhiều năm. Lượng mưa giảm, cùng với số lượng bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng đến nước ta ít hơn, đã tác động đến khả năng bổ sung nước cho các hồ chứa trước mùa khô.

Dự báo trong tháng 11 và 12/2026, lượng mưa trên cả nước phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm. Dòng chảy đến các hồ chứa có thể thiếu hụt 25-40% ở miền Bắc và 30-50% tại miền Trung, Nam Bộ; một số hồ có mức thiếu hụt trên 65%.

Chủ động ứng phó, bảo đảm an ninh nguồn nước

Không chỉ ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên, El Nino còn tiềm ẩn nguy cơ đối với an ninh lương thực, sức khỏe cộng đồng và tăng trưởng kinh tế. Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cảnh báo hiện tượng này có thể khiến ít nhất 49 triệu người rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng vào cuối năm 2027.

Trước những rủi ro trên, WMO đang phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhằm chuyển tải thông tin dự báo khí tượng thành các cảnh báo và khuyến nghị bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Nhiều quốc gia cũng đang tăng cường hệ thống cảnh báo sớm, xây dựng phương án bảo vệ nguồn nước và điều chỉnh kế hoạch sản xuất nông nghiệp. Trong đó, các giải pháp như sử dụng nước tiết kiệm, thay đổi lịch thời vụ, lựa chọn giống cây trồng phù hợp với điều kiện khô hạn và nâng cao năng lực dự báo cháy rừng được đặc biệt chú trọng.

Thực tế cho thấy, mức độ thiệt hại do El Nino không chỉ phụ thuộc vào cường độ của hiện tượng khí hậu mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng chuẩn bị và ứng phó của từng quốc gia. Vì vậy, chủ động quản lý tài nguyên nước, tăng cường dự báo, cảnh báo sớm và xây dựng các phương án thích ứng là những yêu cầu cấp thiết nhằm giảm thiểu tác động của El Nino trong thời gian tới.

El Niño làm giảm nguồn nước về hồ thủy điện