Tối 13/11/2026, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội), Lễ kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam (1076–2026) được tổ chức trọng thể với chủ đề “Tinh hoa đạo học”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu tại buổi lễ.

Dấu mốc 950 năm của nền quốc học Việt Nam

Lễ kỷ niệm do Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và thành phố Hà Nội phối hợp tổ chức.

Tham dự buổi lễ có nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng; Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; cùng nhiều đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, thành phố Hà Nội, các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà giáo, đại diện các dòng họ khoa bảng và các thế hệ học sinh, sinh viên.

Mở đầu chương trình, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đại biểu đã dâng hương tại Nhà Thái học, tưởng nhớ các bậc tiên thánh, tiên hiền và những danh nhân đã có công khai mở, vun đắp nền đạo học Việt Nam. Các đại biểu cũng theo dõi phóng sự tái hiện hành trình gần một thiên niên kỷ hình thành và phát triển của Quốc Tử Giám – trường đại học đầu tiên của dân tộc, nơi đặt nền móng cho truyền thống đào tạo, bồi dưỡng nhân tài của đất nước.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ lòng thành kính tri ân các bậc tiền nhân đã khai mở đạo học, các thế hệ nhà giáo bền bỉ truyền trao tri thức và những người đã đem tài năng, trí tuệ phụng sự đất nước. Theo đồng chí, kế thừa mạch nguồn truyền thống ấy, trách nhiệm của thế hệ hôm nay là mở rộng cánh cửa học tập cho mọi người dân, đồng thời xây dựng môi trường thuận lợi để người có tài, có đức được phát huy năng lực, cống hiến cho đất nước và nhân dân.

Giá trị của đạo học trong kỷ nguyên mới

Nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử của việc hình thành Quốc Tử Giám từ năm 1076, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định tầm nhìn vượt thời gian của các bậc tiền nhân vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn. Muốn đất nước trường tồn, tự chủ và vươn tầm thế giới, nền tảng căn bản vẫn là vun bồi sự học, nuôi dưỡng tài năng và trọng dụng hiền tài.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, sức mạnh của một dân tộc không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế hay tiềm lực quốc phòng, mà trước hết còn được định hình bởi chiều sâu văn hóa, trí tuệ, bản lĩnh, phẩm giá con người và khát vọng vươn lên.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và công nghệ phát triển mạnh mẽ, yêu cầu đặt ra đối với giáo dục không còn đơn thuần là truyền thụ những tri thức có sẵn. Giá trị cốt lõi của nhà trường phải là rèn luyện tư duy độc lập, hình thành nhân cách tốt, nuôi dưỡng khát vọng và năng lực làm chủ bản thân. Công nghệ càng phát triển, con người càng cần học tập để làm chủ tri thức, làm chủ công nghệ và không ngừng hoàn thiện chính mình. Đó cũng là bản chất của tinh thần thực học.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, học phải đi đôi với hành, tri thức phải được vận dụng vào giải quyết những vấn đề của thực tiễn và mỗi người cần có tinh thần trách nhiệm đối với kết quả công việc. Trong một thế giới mà nghề nghiệp và yêu cầu kỹ năng liên tục thay đổi, cơ hội học tiếp, học lại và học tập suốt đời cần trở thành quyền lợi rộng mở đối với mọi người dân.

Cùng với việc nâng cao chất lượng giáo dục, phát hiện, bồi dưỡng và trọng dụng nhân tài phải được thực hiện từ sớm, thông qua trải nghiệm, đánh giá và thử thách trong thực tiễn. Việc sử dụng nhân tài không thể chỉ dừng lại ở những lời kêu gọi mà cần được thể hiện bằng những nhiệm vụ cụ thể, gắn với nhu cầu phát triển của đất nước và đời sống nhân dân.

Đặc biệt, khi đã tin tưởng giao nhiệm vụ cho người có năng lực, cần mạnh dạn trao quyền, bảo đảm nguồn lực và có cơ chế đánh giá công bằng dựa trên hiệu quả công việc. Đây là điều kiện quan trọng để khơi dậy tinh thần chủ động, sáng tạo, tạo động lực cho những người có tài năng phát huy hết khả năng cống hiến.

Bảo tồn di sản, lan tỏa tinh thần hiếu học và trọng dụng nhân tài

Đề cập đến trách nhiệm bảo tồn và phát huy giá trị di sản Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị cần đưa tinh thần và sức sống của di sản hiện diện sinh động hơn trong đời sống học đường, trở thành nguồn cảm hứng giáo dục đối với các thế hệ học sinh, sinh viên.

Thành phố Hà Nội cần phối hợp chặt chẽ với ngành văn hóa, giáo dục và các cơ quan nghiên cứu sớm hoàn thiện hệ thống tài liệu mở, số hóa về di tích. Trong đó, các tấm bia Tiến sĩ cần được số hóa với hình ảnh sắc nét, bản dịch chính xác và chú giải khoa học, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên ở mọi vùng miền có thể tiếp cận, tìm hiểu và tự hào về truyền thống hiếu học của dân tộc.

Không chỉ dừng ở việc bảo tồn các giá trị vật thể, những triết lý văn hóa được gửi gắm trong di sản như lòng hiếu học, đạo đức liêm chính và tinh thần phụng sự cần được chuyển tải vào chương trình giáo dục công dân, lịch sử, góp phần hình thành nhân cách và trách nhiệm xã hội cho thế hệ trẻ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh yêu cầu mở rộng bình đẳng trong cơ hội học tập, giải phóng sức sáng tạo cho đội ngũ nhà giáo và xây dựng văn hóa học tập suốt đời. Cần dành sự quan tâm đặc biệt đến vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và học sinh khuyết tật được tiếp cận giáo dục đầy đủ.

Đối với hệ thống giáo dục, việc tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy, cắt giảm thủ tục hành chính là yêu cầu cần thiết nhằm tạo thêm không gian và thời gian để giáo viên tập trung cho hoạt động giảng dạy, nghiên cứu, nuôi dưỡng nhân cách và khơi dậy ước mơ của người học. Các trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, đưa tri thức vào thực tiễn và tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo.

Một nội dung được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt nhấn mạnh là trách nhiệm của người đứng đầu trong phát hiện, tuyển chọn, trao quyền và bảo đảm điều kiện để nhân tài phát huy năng lực. Cần có cơ chế khuyến khích, bảo vệ những người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Hiệu quả của chính sách trọng dụng nhân tài phải được đánh giá bằng những kết quả cụ thể, bằng khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn phục vụ sự phát triển bền vững của đất nước.

Đối với Thủ đô Hà Nội, trách nhiệm lịch sử không chỉ là bảo tồn nguyên vẹn các giá trị di sản của Văn Miếu – Quốc Tử Giám, mà còn phải tiếp nối mạch nguồn đạo học bằng việc xây dựng môi trường học tập, nghiên cứu và làm việc cởi mở, năng động, sáng tạo. Thành phố cần chủ động đặt hàng các trường đại học, viện nghiên cứu lớn giải quyết những bài toán cấp thiết của Thủ đô; đồng thời tạo cơ hội để các nhà khoa học trẻ tham gia thực tiễn, biến ý tưởng và công trình nghiên cứu thành những sản phẩm có giá trị cho đời sống.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cấp ủy Đảng triển khai quyết liệt Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Kết luận số 105 của Trung ương về những định hướng chiến lược thu hút và trọng dụng nhân tài; Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Khẳng định tầm vóc của một Thủ đô phát triển phải được xây dựng trên nền tảng chiều sâu văn hóa và trí tuệ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ mong muốn đến năm 2076, khi Quốc Tử Giám tròn 1.000 năm tuổi, các thế hệ hôm nay sẽ trao truyền cho mai sau không chỉ một di sản nghìn năm được gìn giữ nguyên vẹn, mà còn cả những giá trị tư tưởng, khát vọng hiền tài và tinh thần đạo học tiếp tục tỏa sáng.

Khép lại buổi lễ, đại diện thế hệ trẻ bày tỏ niềm tự hào về truyền thống hiếu học, trọng tri thức, quý hiền tài của dân tộc; đồng thời khẳng định quyết tâm tiếp nối những giá trị ấy bằng những hành động thiết thực: học tập nghiêm túc, làm việc trách nhiệm, trung thực với tri thức, không ngừng đổi mới sáng tạo và sẵn sàng cống hiến cho cộng đồng, đất nước.

Trong không gian cổ kính của Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chương trình nghệ thuật với chủ đề “Mạch nguồn đạo học” và “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” đã tái hiện hành trình lịch sử của nền giáo dục dân tộc, đồng thời lan tỏa khát vọng xây dựng đất nước bằng tri thức, tài năng và tinh thần phụng sự.

Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không chỉ là dịp nhìn lại một dấu mốc lịch sử đặc biệt của nền giáo dục Việt Nam, mà còn đặt ra yêu cầu tiếp nối và phát huy những giá trị đạo học trong bối cảnh phát triển mới. Từ truyền thống tôn sư trọng đạo, hiếu học và quý trọng hiền tài, đất nước cần xây dựng một nền giáo dục khai phóng, thực học, thực tài, nơi mọi người dân đều có cơ hội học tập và mỗi tài năng đều có điều kiện cống hiến cho sự phát triển của dân tộc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phát triển Bắc Hưng Hải thành không gian xanh, sạch, hiện đại

Mai Hạ