Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phát triển Bắc Hưng Hải thành không gian xanh, sạch, hiện đại

Phát biểu tại lễ khởi công ngày 9/10/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phát triển tổng thể hệ thống Bắc Hưng Hải gắn với bảo đảm an ninh nguồn nước, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững vùng Đồng bằng sông Hồng.

Đây là trách nhiệm chung của các cấp, ngành, địa phương, doanh nghiệp và toàn xã hội. Tổng Bí thư yêu cầu đổi mới tư duy quản lý theo hướng liên tỉnh, liên ngành, khắc phục quy hoạch và đầu tư cục bộ, bảo đảm kết nối đồng bộ với quy hoạch đô thị, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông và hạ tầng môi trường; trong đó, hạ tầng nước cần được ưu tiên đầu tư, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Xử lý ô nhiễm từ gốc, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng

Đề cập đến thực trạng môi trường nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xác định khôi phục, bảo vệ và nâng cao chất lượng nước là nhiệm vụ cấp bách, có ý nghĩa chiến lược. Yêu cầu đặt ra không chỉ là cải thiện chất lượng nước tại từng đoạn kênh mà phải giải quyết tận gốc các nguồn gây ô nhiễm, kiểm soát chặt chẽ hoạt động xả thải.

Trong đó, cần nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý nước thải từ các khu đô thị, khu công nghiệp, cơ sở sản xuất, làng nghề và khu dân cư. Trách nhiệm của từng địa phương, cơ quan quản lý, cơ sở sản xuất và người dân phải được xác định rõ; công tác kiểm tra, giám sát cần được tăng cường, các hành vi vi phạm phải bị xử lý nghiêm.

Thông điệp không để tình trạng ô nhiễm kéo dài, tái diễn, ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống nhân dân; không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế thể hiện rõ yêu cầu phát triển phải gắn liền với trách nhiệm bảo vệ tài nguyên và môi trường.

Cùng với kiểm soát nguồn thải, việc cải thiện chất lượng nước, phục hồi hệ sinh thái và bảo vệ cảnh quan cần được triển khai đồng bộ, hướng tới xây dựng môi trường nước an toàn, trong lành. Đây cũng là điều kiện quan trọng để bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt và các hoạt động kinh tế khác trong khu vực.

Hiện đại hóa thủy lợi, phát triển Bắc Hưng Hải thành không gian đa giá trị

Một định hướng đáng chú ý trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là không nhìn nhận Bắc Hưng Hải đơn thuần như một hệ thống công trình phục vụ tưới tiêu. Đây còn là không gian có giá trị về kinh tế, sinh thái, cảnh quan, văn hóa và lịch sử, cần được khai thác hợp lý, gắn với quy hoạch phát triển đô thị, giao thông, khu dân cư, nông nghiệp sinh thái, dịch vụ và du lịch.

Để hiện thực hóa định hướng này, việc đầu tư đồng bộ, hiện đại hóa các công trình thủy lợi cần được đẩy mạnh, đi cùng ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, vận hành. Các giải pháp quan trắc tự động, dự báo và điều hành thông minh, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung sẽ góp phần nâng cao khả năng giám sát nguồn nước, chủ động ứng phó với những tình huống bất thường.

Các dự án cũng cần ưu tiên nâng cao năng lực cấp nước, tiêu thoát nước, phòng chống thiên tai, giảm thiểu ngập úng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Công tác quản lý, bảo trì, duy tu công trình phải được chú trọng nhằm bảo đảm hệ thống hoạt động an toàn, linh hoạt và hiệu quả lâu dài.

Bên cạnh khai thác các giá trị kinh tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu quan tâm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị lịch sử của công trình Bắc Hưng Hải. Mọi hoạt động khai thác phải bảo đảm an toàn công trình, bảo vệ môi trường, không ảnh hưởng đến chức năng cấp, thoát nước và lợi ích chung của cộng đồng.

Những định hướng trên được đặt ra trong bối cảnh hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải đã phục vụ phát triển kinh tế - xã hội khu vực trong gần 70 năm. Công trình được khởi công xây dựng ngày 1/10/1958, hiện đảm nhiệm cấp nước cho khoảng 116.655ha đất sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản; tạo nguồn cấp nước sinh hoạt cho khoảng 3,3 triệu người và tiêu, chống ngập úng cho khoảng 198.995ha trên địa bàn Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh và Hải Phòng.

Để nâng cao hiệu quả khai thác, Đề án Phát triển tổng thể hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, phục vụ đa mục tiêu và bảo vệ môi trường bền vững được phê duyệt tại Quyết định số 4160 ngày 8/10/2025. Chủ trương đầu tư Dự án nâng cấp, hiện đại hóa và cải thiện môi trường nước hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải được phê duyệt tại Quyết định số 1479 ngày 23/4/2026, gồm 3 dự án thành phần. Dự án thành phần số 1 được khởi công ngày 9/10/2026, tạo tiền đề triển khai các hạng mục tiếp theo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đề cao trách nhiệm người đứng đầu, phân công rõ trách nhiệm, tiến độ và kết quả thực hiện; chủ động tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách, thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và huy động nguồn lực. Việc triển khai phải bảo đảm tiến độ, chất lượng, công khai, minh bạch, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn lực, kiên quyết phòng chống thất thoát, lãng phí và tiêu cực.

Đồng thời, đầu tư xây dựng phải gắn chặt với kiểm soát nguồn thải, thu gom, xử lý nước thải và phục hồi môi trường nước, tránh tình trạng đầu tư manh mún, thiếu kết nối, công trình hoàn thành nhưng không phát huy hiệu quả tổng thể.

Với định hướng phát triển đa mục tiêu, Bắc Hưng Hải được kỳ vọng từng bước trở thành không gian xanh, sạch, văn minh, hiện đại, kết hợp hài hòa giữa hạ tầng thủy lợi, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng sống của người dân. Đây cũng là cách tiếp cận có ý nghĩa đối với việc bảo đảm an ninh nguồn nước và thúc đẩy phát triển bền vững vùng Đồng bằng sông Hồng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phát triển không gian Bắc Hưng Hải xanh, sạch, bền vững