Giao thông xanh toàn cầu khởi sắc với hơn 520.000 xe tải, xe buýt không phát thải

Theo báo cáo mới nhất của Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT), doanh số xe tải và xe buýt không phát thải trên toàn cầu trong năm 2025 đã vượt mốc 520.000 chiếc. Kết quả này tương đương mức tăng trưởng 86% so với năm 2024, chiếm khoảng 14% tổng thị phần xe thương mại toàn cầu.

Đây được xem là dấu hiệu cho thấy công nghệ phương tiện điện hạng nặng đang ngày càng phát triển, mở ra thêm lựa chọn thay thế các dòng xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong hoạt động vận tải hàng hóa và hành khách.

Trong bức tranh chung của thị trường, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu khi tiêu thụ khoảng 457.300 xe, tương đương 88% tổng doanh số toàn cầu. Tại quốc gia này, xe tải điện hạng trung và hạng nặng chiếm ưu thế, trong khi xe buýt chỉ chiếm khoảng 11% thị phần.

Tuy nhiên, ICCT nhận định tỷ trọng của Trung Quốc trong thị trường xe thương mại không phát thải toàn cầu đang có xu hướng giảm tương đối khi nhiều quốc gia khác bắt đầu đẩy mạnh quá trình chuyển đổi.

Nếu không tính thị trường Trung Quốc, doanh số xe thương mại điện trên thế giới đạt khoảng 63.000 chiếc. Mỹ dẫn đầu nhóm thị trường này với tỷ trọng 40%, chủ yếu tập trung vào phân khúc xe tải điện cỡ trung.

Tại Liên minh châu Âu (EU), quá trình điện hóa diễn ra ở cả hai phân khúc xe tải và xe buýt. Đáng chú ý, tỷ trọng xe tải và xe van điện cỡ trung, có trọng lượng từ 3,5-12 tấn, đã tăng gấp đôi, từ 10,4% năm 2024 lên 21% trong năm 2025.

Trong khi đó, Ấn Độ và Brazil ghi nhận xu hướng phát triển nổi bật ở phân khúc xe buýt điện và xe khách đô thị. Nhóm phương tiện này chiếm hơn một nửa doanh số xe thương mại điện tại hai quốc gia.

Điện hóa giao thông công cộng, góp phần cắt giảm phát thải

Tại khu vực Mỹ Latinh, thành phố Bogotá của Colombia đang đẩy mạnh chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sang sử dụng điện. Thành phố này đã đưa 50 xe buýt điện hai khoang đầu tiên vào vận hành trong hệ thống giao thông TransMilenio.

Mỗi phương tiện có sức chứa tối đa 160 hành khách, được thiết kế với hệ thống cửa ở cả hai bên để có thể hoạt động linh hoạt trên các làn đường dành riêng cho xe buýt cũng như những tuyến đường giao thông thông thường.

Các phương tiện được lắp ráp tại Colombia bởi những nhà sản xuất trong nước như Busscar và Marcopolo. Ngoài hệ thống vận hành bằng điện, xe còn được trang bị Wi-Fi miễn phí, cổng sạc USB, camera an ninh, công nghệ hỗ trợ quan sát điểm mù và không gian phù hợp với người khuyết tật.

Đây là bước khởi đầu trong kế hoạch bổ sung tổng cộng 900 xe buýt điện cho hệ thống giao thông công cộng của Bogotá trong giai đoạn 2026-2029.

Theo dự kiến, khi toàn bộ số phương tiện này được đưa vào khai thác, thành phố có thể giảm khoảng 57.500 tấn CO2 phát thải mỗi năm. Qua đó, số lượng xe buýt điện đang hoạt động tại khu vực Mỹ Latinh được kỳ vọng vượt 10.000 chiếc.

Việc thay thế xe buýt sử dụng nhiên liệu hóa thạch bằng phương tiện chạy điện không chỉ hướng tới giảm phát thải khí nhà kính mà còn góp phần hạn chế khí thải tại các khu vực đô thị đông dân cư, nơi hoạt động giao thông tạo áp lực đáng kể lên chất lượng không khí.

Nhiều quốc gia điều chỉnh chính sách để thúc đẩy phương tiện không phát thải

Bên cạnh sự phát triển của công nghệ và thị trường, chính sách của các chính phủ đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy quá trình điện hóa vận tải.

Tại Australia, xe tải điện hiện chiếm chưa đến 1% doanh số xe hạng nặng. Một trong những nguyên nhân là các quy định về giới hạn tải trọng đối với phương tiện sử dụng pin có trọng lượng lớn, cùng những hạn chế về thời gian hoạt động do lo ngại tiếng ồn từ động cơ truyền thống.

Để tháo gỡ những rào cản này, Chính phủ Australia đã thông qua gói cải cách đối với phương tiện hạng nặng, với ngân sách 400 triệu AUD. Nguồn kinh phí được phân bổ cho các bang và vùng lãnh thổ nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn quy trình cấp phép lưu hành đối với xe tải không phát thải.

Ngoài ra, những hạn chế về khung giờ hoạt động và tiếng ồn đối với xe tải điện cũng được xem xét điều chỉnh do đặc tính vận hành êm ái của loại phương tiện này.

Theo đánh giá của Hội đồng Xe điện Australia, những thay đổi chính sách có thể tạo bước ngoặt đối với ngành vận tải đường bộ. Không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện, giảm phụ thuộc vào dầu diesel nhập khẩu, chương trình còn được kỳ vọng đóng góp thêm khoảng 4,4 tỷ AUD vào GDP của nước này mỗi năm.

Trong khi Australia lựa chọn giải pháp hỗ trợ đầu tư và tháo gỡ rào cản pháp lý, Ấn Độ lại áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch nhằm cải thiện chất lượng không khí.

Ủy ban Quản lý Chất lượng Không khí (CAQM) của Ấn Độ đã ban hành quy định cấm đăng ký mới đối với các dòng xe chở hàng nhẹ không phải xe điện tại khu vực Delhi-NCR theo lộ trình.

Từ ngày 1/1/2027, quy định trước tiên áp dụng đối với xe tải hạng N1, có tải trọng dưới 3,5 tấn, sử dụng xăng, dầu diesel hoặc khí nén tự nhiên tại khu vực trung tâm New Delhi. Sau đó, phạm vi áp dụng sẽ mở rộng sang 5 quận lân cận có mật độ giao thông cao.

Đến năm 2028, quy định tiếp tục được mở rộng đối với xe tải hạng N2, có tải trọng từ 3,5-7,5 tấn.

Theo số liệu của CAQM, mặc dù xe chở hàng nhẹ chỉ chiếm khoảng 1,2% tổng số phương tiện hoạt động tại khu vực Delhi, nhóm phương tiện này lại đóng góp tới 3,3% lượng phát thải bụi mịn siêu nhỏ. Đáng chú ý, trong năm 2025, khu vực Delhi-NCR ghi nhận 2.744 xe chở hàng nhẹ thuộc phân hạng N2 được đăng ký mới nhưng không có phương tiện nào là xe điện.

Hoạt động vận chuyển hàng hóa với tần suất cao để phục vụ thương mại điện tử, logistics và phân phối hàng tiêu dùng được xác định là một trong những yếu tố khiến nhóm phương tiện này tạo áp lực lên môi trường đô thị.

Quy định mới được kỳ vọng thúc đẩy các doanh nghiệp vận tải và nhà sản xuất ô tô tại Ấn Độ đẩy nhanh đầu tư, phát triển phương tiện thương mại chạy điện, từng bước thay thế các dòng xe sử dụng nhiên liệu truyền thống.

Điện khí hóa vận tải trở thành xu hướng trong chuyển dịch năng lượng xanh

Từ sự tăng trưởng của thị trường xe thương mại điện tại Trung Quốc, Mỹ và châu Âu đến những chương trình phát triển xe buýt điện tại Colombia, các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện tại Australia và Ấn Độ, có thể thấy điện khí hóa vận tải đang được nhiều quốc gia xác định là một hướng đi quan trọng trong chiến lược giảm phát thải.

Đối với lĩnh vực vận tải hàng hóa và hành khách, việc thay thế phương tiện sử dụng xăng, dầu bằng xe điện có thể góp phần giảm phát thải trực tiếp từ động cơ, hạn chế ô nhiễm không khí và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Tuy nhiên, hiệu quả môi trường của quá trình chuyển đổi còn phụ thuộc vào nguồn điện sử dụng, quy trình sản xuất pin, khả năng tái chế và xử lý pin sau khi hết vòng đời. Vì vậy, phát triển phương tiện không phát thải cần được đặt trong chiến lược chuyển đổi năng lượng và kinh tế tuần hoàn tổng thể.

Với tốc độ tăng trưởng của thị trường cùng những điều chỉnh về chính sách và hạ tầng, điện hóa phương tiện vận tải đang từng bước trở thành một giải pháp quan trọng, góp phần định hình hệ thống giao thông bền vững và giảm áp lực môi trường trong tương lai.

TP Hồ Chí Minh thúc đẩy giao thông xanh, đặt mục tiêu 100% xe buýt nội thành chạy điện vào năm 2027