Việt Nam thúc đẩy tài chính carbon rừng, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng

NETZERO - Ngày đăng : 12:30, 18/11/2026

Tại COP31, Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm triển khai chương trình giảm phát thải từ rừng, đồng thời thúc đẩy đàm phán thỏa thuận mua bán kết quả giảm phát thải (ERPA). Phát triển thị trường carbon rừng được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực tài chính cho bảo vệ rừng, cải thiện sinh kế người dân và đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
NETZERO

Việt Nam thúc đẩy tài chính carbon rừng, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng

Khang Vũ • 18/11/2026 12:30

Tại COP31, Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm triển khai chương trình giảm phát thải từ rừng, đồng thời thúc đẩy đàm phán thỏa thuận mua bán kết quả giảm phát thải (ERPA). Phát triển thị trường carbon rừng được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực tài chính cho bảo vệ rừng, cải thiện sinh kế người dân và đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Trong khuôn khổ Hội nghị COP31, ngày 14/11, tại thành phố Antalya, Việt Nam phối hợp với Emergent - đơn vị điều phối Liên minh Giảm phát thải thông qua tăng cường tài chính lâm nghiệp (LEAF) - tổ chức hội thảo Thúc đẩy bảo vệ rừng quy mô lớn tại châu Á: Bài học kinh nghiệm từ Việt Nam.

rung.png
Ảnh minh họa

Tại hội thảo, ông Nguyễn Hữu Thiện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết quá trình đàm phán Thỏa thuận mua bán giảm phát thải (ERPA) giữa Việt Nam và các đối tác bắt đầu từ tháng 8/2026. Đến nay, hai bên đã thống nhất phần lớn nội dung cốt lõi, đang hoàn thiện dự thảo và hướng tới ký kết sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết.

Hoàn thiện cơ chế carbon rừng, khơi thông nguồn lực bảo vệ hệ sinh thái

Chương trình giảm phát thải vùng Tây Nguyên và Nam Trung Bộ được phát triển trên cơ sở những kết quả ban đầu của Thỏa thuận chi trả giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ. Trước đó, tại COP26 năm 2021, Việt Nam và Emergent đã ký Ý định thư hợp tác trong khuôn khổ Liên minh LEAF. Sau quá trình triển khai, chương trình từng bước hoàn thiện các điều kiện pháp lý, kỹ thuật và thương mại để tiếp cận nguồn tài chính từ kết quả bảo vệ rừng.

Mục tiêu trọng tâm là chuyển giá trị hấp thụ và lưu trữ carbon của hệ sinh thái rừng thành nguồn lực tài chính. Thông qua cơ chế này, những đóng góp của rừng trong giảm phát thải khí nhà kính được lượng hóa, ghi nhận và có thể chuyển đổi thành nguồn thu phục vụ quản lý, bảo vệ và nâng cao chất lượng rừng.

Để phát hành tín chỉ carbon và tham gia các giao dịch quốc tế, chương trình phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt về xác định kết quả giảm phát thải, giám sát và đánh giá độc lập. Theo ông Nguyễn Hữu Thiện, hồ sơ đăng ký và báo cáo giám sát đầu tiên của Việt Nam theo tiêu chuẩn ART/TREES đang ở giai đoạn cuối của quá trình thẩm định, thẩm tra độc lập.

Cùng với đó, Việt Nam đã cơ bản hoàn thiện khung pháp lý trong nước về quản lý, chuyển nhượng kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon rừng. Các kết quả phải được lượng hóa, thẩm tra độc lập, đăng ký minh bạch và có biện pháp ngăn ngừa tình trạng tính trùng, bảo đảm phù hợp với pháp luật Việt Nam và các nguyên tắc của Thỏa thuận Paris.

Việc hoàn thiện cơ chế không chỉ nâng cao chất lượng tín chỉ carbon mà còn củng cố niềm tin của các đối tác quốc tế, tạo điều kiện để giá trị bảo vệ rừng được chuyển hóa thành nguồn tài chính thực tế.

Gắn tài chính carbon với sinh kế cộng đồng và mục tiêu Net Zero

Một trong những vấn đề được Việt Nam đặc biệt quan tâm là cơ chế phân chia lợi ích từ nguồn thu carbon rừng. Theo định hướng được chia sẻ tại COP31, nguồn tiền từ ERPA cần được quản lý, phân bổ minh bạch, bảo đảm các hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng địa phương và chủ rừng có đóng góp vào công tác bảo vệ rừng được hưởng lợi công bằng.

Đây là yếu tố quan trọng quyết định tính bền vững của chương trình. Người dân sinh sống tại khu vực có rừng giữ vai trò trực tiếp trong tuần tra, bảo vệ và duy trì diện tích rừng. Khi những đóng góp này được ghi nhận bằng lợi ích kinh tế cụ thể, tài chính carbon sẽ tạo thêm động lực để cộng đồng gắn bó lâu dài với công tác bảo vệ tài nguyên rừng.

Ông Nguyễn Hữu Thiện nhấn mạnh, toàn bộ nguồn tiền nhận được theo ERPA sẽ được quản lý, phân bổ phù hợp với quy định pháp luật Việt Nam, hướng tới tạo động lực kinh tế lâu dài cho hoạt động bảo vệ rừng và cải thiện sinh kế cộng đồng.

Định hướng này đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng cả nước trên 42%, nâng cao chất lượng rừng và hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Khi giá trị hấp thụ, lưu trữ carbon được lượng hóa và chi trả theo kết quả, rừng có thêm cơ hội tiếp cận các dòng vốn khí hậu quốc tế, giảm sự phụ thuộc vào nguồn ngân sách truyền thống.

Bên cạnh hợp tác bảo vệ rừng, COP31 tiếp tục tập trung thảo luận các cơ chế hợp tác quốc tế theo Điều 6 Thỏa thuận Paris, giảm nhẹ phát thải, chuyển dịch công bằng và tài chính thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo Ban Thư ký Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), hiện có 66 phương thức hợp tác theo Điều 6.2 Thỏa thuận Paris, gồm 1 phương thức đa phương, 34 phương thức song phương và 31 phương thức đơn phương. Hệ thống Đăng ký quốc tế dự kiến ra mắt phiên bản đầu tiên tại COP31, nhằm ghi nhận và theo dõi các giao dịch chuyển giao kết quả giảm nhẹ phát thải giữa các quốc gia.

Trong khi đó, các nước đang phát triển tiếp tục đề nghị tăng nguồn tài chính thích ứng, ưu tiên viện trợ không hoàn lại, bảo đảm nguồn vốn có tính dự báo và dễ tiếp cận. Vấn đề chuyển dịch công bằng cũng được đặt ra với yêu cầu quan tâm đến người lao động, sinh kế cộng đồng và điều kiện phát triển của từng quốc gia.

Những nội dung tại COP31 cho thấy tài chính khí hậu là điều kiện quan trọng để chuyển các cam kết thành hành động thực tế. Với Việt Nam, phát triển tài chính carbon rừng không chỉ mở thêm nguồn lực bảo vệ hệ sinh thái mà còn tạo cơ hội cải thiện sinh kế người dân, thúc đẩy kinh tế xanh và đóng góp thiết thực vào nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu.

Khang Vũ