Hạ tầng nguồn nước: Dồi dào nhưng tiềm ẩn rủi ro

Toàn tỉnh hiện có 24 hồ chứa lớn với dung tích trên 1 triệu m³, trong đó gồm 10 hồ thủy lợi và 14 hồ thủy điện. Các công trình trọng điểm như hồ Sơn La, Nậm Chiến, Huội Quảng đều đang tích trữ gần 99% dung tích thiết kế, tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều tiết trong mùa khô. Bên cạnh đó, hệ thống hồ điều hòa đa mục tiêu, hồ cảnh quan tại Phường Tô Hiệu, Chiềng An, Mộc Châu… với tổng diện tích hơn 25 ha không chỉ hỗ trợ tích nước mà còn góp phần cải thiện cảnh quan, môi trường đô thị.

Năm 2025, tỉnh đã đưa Nhà máy nước Bản Mòng vào hoạt động với công suất 27.000 m³/ngày đêm lớn nhất Sơn La hiện nay đồng thời đẩy nhanh tiến độ xây dựng Nhà máy nước Chiềng Dong với tổng mức đầu tư hơn 230 tỷ đồng. Nhờ đó, tỷ lệ người dân đô thị được cấp nước sạch đạt khoảng 94%, tương ứng hơn 69.200 hộ sử dụng nước thường xuyên.

Tuy vậy, khu vực nông thôn vẫn còn nhiều khó khăn. Trong gần 1.840 công trình cấp nước tập trung, chỉ khoảng 75% hoạt động ổn định, khiến không ít hộ ở vùng sâu, vùng xa vẫn phải tự khai thác nước từ giếng khoan, giếng đào hoặc các bể chứa nhỏ lẻ.

Nguy cơ thiếu nước trong mùa khô

Theo dự báo, năm 2026 Sơn La sẽ chịu tác động của các đợt nắng nóng gay gắt, lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm, làm giảm dòng chảy trên các lưu vực sông, đặc biệt là sông Đà. Tại nhiều vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, nguy cơ thiếu nước sinh hoạt và tưới tiêu được cảnh báo có thể lên tới 50%; riêng xã Suối Tọ có thể thiếu từ 70–80% nguồn nước.

Triển khai giải pháp đồng bộ, lâu dài

Trước những thách thức trên, tỉnh đã ban hành kế hoạch khai thác, sử dụng nước cụ thể. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối phối hợp các sở, ngành theo dõi, giám sát và điều tiết nguồn nước theo nhu cầu từng khu vực. Các đơn vị cấp nước sạch tăng cường kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống, kịp thời phát hiện và khắc phục rò rỉ, hư hỏng, bảo đảm vận hành liên tục.

Song song đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh nhằm nâng cao ý thức tiết kiệm nước, khuyến khích người dân chủ động dự trữ, nhất là trong giai đoạn cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 6.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, các địa phương được yêu cầu tổ chức cấp nước phù hợp mùa vụ, linh hoạt điều chỉnh thời điểm xuống giống và ưu tiên nguồn nước cho sản xuất khi xảy ra thiếu hụt, kể cả trong trường hợp phải giảm khai thác ở một số mục tiêu thủy điện.

Cùng với việc bảo đảm an ninh nguồn nước, Sơn La cũng tăng cường bảo vệ môi trường, xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm, hạn chế thất thoát nước và khuyến khích ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài nguyên nước.

Với sự chủ động từ sớm, sự phối hợp liên ngành và đầu tư đồng bộ hạ tầng, tỉnh Sơn La đặt mục tiêu bảo đảm nguồn nước ổn định cho đời sống và sản xuất của người dân trong mùa khô 2026 cũng như những năm tiếp theo.

Sơn La đẩy mạnh chuyển đổi số trong phòng, chống thiên tai

Ngọc Ánh