Cuối mùa trượt tuyết năm 2018, khi resort Céüze 2000 khép lại, các nhân viên vẫn hẹn gặp nhau vào mùa đông năm sau. Khu nghỉ dưỡng biểu tượng này nằm ở phía nam dãy Alps, thuộc tỉnh Hautes-Alpes (Pháp), hoạt động từ năm 1935. Trong văn phòng, bản đồ các tuyến trượt được xếp chồng bên chiếc dập ghim, còn lịch làm việc vẫn được treo trên tường.

Thế nhưng, Céüze 2000 đã không bao giờ mở cửa trở lại. Khi công trình bị tháo dỡ vào cuối năm ngoái, trên bàn vẫn còn một chai nước uống dở cùng tờ báo cũ đề ngày 8/3/2018. Khu nghỉ dưỡng này là một trong hơn 186 “resort ma” trên khắp nước Pháp, bị bỏ hoang do tác động của biến đổi khí hậu. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến ngành du lịch mùa đông của Pháp mà còn đẩy “vành đai tuyết” lên cao hơn trên dãy Alps, dãy núi lớn và cao nhất châu Âu, trung tâm của ngành du lịch mùa đông trị giá khoảng 180 tỷ euro.

Toàn châu Âu hiện có hơn 2.200 khu trượt tuyết. Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature Climate Change, hơn một nửa số này sẽ đối mặt nguy cơ suy giảm lượng tuyết nếu nhiệt độ toàn cầu tăng 2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Với dãy Alps, khoảng một phần ba resort có nguy cơ bị ảnh hưởng, trong khi con số này ở dãy Pyrenees thấp hơn lên tới 89%.

Tại Pháp, nhiều dự án như St-Honoré 1500 đã bị bỏ hoang trước khi hoàn thiện. Ngay cả những khu nghỉ dưỡng lớn cũng đang chật vật để duy trì hoạt động.

Trong 7 năm cân nhắc việc đóng cửa Céüze 2000, ban quản lý đã tìm nhiều phương án để tiếp tục vận hành. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả tài chính, resort cần mở cửa ít nhất ba tháng mỗi mùa. Thực tế, mùa đông cuối cùng nơi đây chỉ hoạt động được một tháng rưỡi, còn hai mùa trước đó hoàn toàn không thể đón khách vì thiếu tuyết.

Chi phí vận hành mỗi mùa lên tới 450.000 euro. Khi lượng tuyết giảm, mùa trượt tuyết ngắn lại, doanh thu không còn đủ bù chi phí, buộc khu nghỉ dưỡng phải đóng cửa để tránh rơi vào vòng xoáy nợ nần.

Trước Céüze 2000, nhiều resort khác trên dãy Alps của Pháp cũng phải ngừng hoạt động như Alpe du Grand Serre, Grand Puy và La Sambuy.

Chia sẻ với CNN, ông Jacques Dalex, đại diện đơn vị quản lý La Sambuy, cho biết trước đây khu này thường có tuyết từ đầu tháng 12 đến cuối tháng 3. Tuy nhiên, năm 2023, tuyết chỉ xuất hiện trong khoảng 4 tuần và với lượng rất thấp. Đá và sỏi nhanh chóng lộ ra trên các đường trượt. Trong bối cảnh đó, việc duy trì hoạt động với chi phí 80.000 euro mỗi năm trở nên không khả thi.

Tình trạng thiếu tuyết khiến nhiều resort phải đầu tư hệ thống bắn tuyết nhân tạo. Theo WWF, để tạo lớp tuyết dày 30 cm trên diện tích 1 ha, cần ít nhất 1 triệu lít nước. Quá trình này tiêu tốn nhiều điện năng, làm tăng phát thải khí nhà kính và khiến khủng hoảng khí hậu thêm nghiêm trọng.

Một ước tính năm 2023 cho thấy lượng điện cần để cung cấp tuyết nhân tạo cho toàn bộ các khu nghỉ dưỡng trên dãy Alps là khoảng 600 GWh, tương đương mức tiêu thụ điện hàng năm của 130.000 hộ gia đình.

Với các resort đã ngừng hoạt động, phần lớn công trình và thiết bị bị bỏ mặc cho xuống cấp, gây tác động tiêu cực tới môi trường. Theo Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Hoang dã vùng núi, hiện có hơn 3.000 công trình cùng 113 tuyến cáp treo, tổng chiều dài 63 km, bị bỏ hoang, làm suy thoái những khu vực hoang dã bậc nhất châu Âu.

Pháp có quy định buộc tháo dỡ thang máy trượt tuyết khi không còn sử dụng, song chỉ áp dụng với các hệ thống lắp đặt sau năm 2017. Với tuổi thọ trung bình 30 năm, sẽ không có thang máy nào được coi là hết hạn trước năm 2047.

Chi phí cao cũng khiến nhiều đơn vị quản lý chần chừ trong việc tháo dỡ. Riêng tại Céüze 2000, quá trình tháo dỡ cuối năm ngoái tiêu tốn 123.000 euro. Các thang máy phải được vận chuyển bằng trực thăng để hạn chế tác động môi trường và tránh nén đất.

Tổ chức phi lợi nhuận Mountain Wilderness đang vận động tháo dỡ các cơ sở hạ tầng trượt tuyết cũ, trả lại không gian cho thiên nhiên. Ông Nicolas Masson, đại diện tổ chức, đặt câu hỏi: khi xây dựng những công trình tưởng như vĩnh cửu, con người có nghĩ đến điều gì sẽ còn lại sau đó hay không. Ông cho rằng con người là hữu hạn, và ngay cả những gì được tạo ra với kỳ vọng tồn tại lâu dài cũng sẽ có lúc không còn giá trị sử dụng.

Trong khi đó, thiên nhiên đang dần hồi sinh tại các “resort ma”. Trên những đường trượt cũ của Céüze 2000, cây tầm xuân dại mọc lên, ra quả, trở thành nguồn thức ăn mùa đông cho chim. Thân cây gai góc còn được chúng dùng làm tổ vào mùa xuân.

Mùa hè, hoa lan nở rộ trên các sườn đồi. Khu vực xung quanh được xếp vào hệ sinh thái Natura 2000, nơi sinh sống của nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm. Những loài có nguy cơ tuyệt chủng như lợn rừng, hoẵng châu Âu và gà gô được hưởng lợi khi khu vực trở nên yên tĩnh hơn.

“Nơi này đang dần biến thành rừng, dù tôi không biết sẽ mất 10, 20 hay 50 năm”, ông Masson chia sẻ.

Thiên tai cực đoan gia tăng trên toàn cầu

Ngọc Ánh