Nắng ấm đại ngàn

Thanh Hóa có đường biên giới đất liền dài 213,6km, với 159 thôn, bản thuộc 16 xã biên giới, tiếp giáp với các huyện Viêng Xay, Sốp Bâu, tỉnh Hủa Phăn (Lào). Toàn khu vực có hơn 15.720 hộ dân, trên 73.290 nhân khẩu; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 95%, gồm 6 dân tộc sinh sống là Thái, Thổ, Mường, Khơ Mú, Dao, Mông. Đây là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh của tỉnh và cả nước. Những ngày Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 cận kề, khắp các bản làng vùng cao, biên giới xứ Thanh rực rỡ cờ hoa, cành đào khoe sắc trước hiên nhà. Không khí đón xuân lan tỏa từ những con đường bê tông sạch sẽ, đến từng nếp nhà mới khang trang, ấm áp.

Ở các bản tái định cư Chim (xã Nhi Sơn), Nà Ón (xã Trung Lý), vùng cao, biên giới Mường Lát (cũ), nơi 100% đồng bào dân tộc Mông sinh sống, Tết đến rất sớm. Từ khoảng 28 Tết, bà con đã rục rịch mổ lợn, giã bánh dày, sắm sửa cành đào. Giữa khoảng sân chung của bản, tiếng khèn ngân vang, đánh thức núi rừng sau những ngày đông lặng lẽ. Với đồng bào Mông, khèn không chỉ là âm thanh của mùa xuân. Tiếng khèn gắn với đời sống tâm linh, là lời tiễn biệt người đã khuất, là sợi dây kết nối con người trong những ngày hội, ngày vui. Mỗi làn điệu đều gửi gắm ước vọng về sự sum vầy, yên ấm.

Ở khu tái định cư Sa Ná, xã Na Mèo (huyện Quan Sơn cũ), những nếp nhà của đồng bào dân tộc Thái bình yên giữa nắng xuân. Trước sân, những quả gấc đỏ au, những cây mít sai trĩu quả báo hiệu một mùa xuân đủ đầy. Những ngày đầu năm, bà con thăm hỏi, động viên nhau, trao gửi lời chúc mừng năm mới. Trên sân nhà văn hóa bản, các trò chơi cộng đồng như đánh bóng chuyền, đánh mảng thu hút đông đảo người dân tham gia, tạo nên không khí vui tươi, gắn kết.

Rời Sa Ná, chúng tôi đến khu tái định cư Co Hương, thuộc bản Ngàm, xã Tam Thanh. Nằm vững chãi trên đỉnh đồi Poom Phai, khu tái định cư Co Hương hiện ra giữa đại ngàn như một minh chứng cho hành trình an cư của người dân vùng có nguy cơ cao về lũ quét, sạt lở đất. Khu tái định cư được đầu tư xây dựng khẩn cấp từ năm 2021 và hoàn thành cuối năm 2022, phục vụ di dời 36 hộ dân đến nơi ở mới an toàn hơn. Giữa câu chuyện đầu xuân, anh Lò Văn Khương, Phó bản, Trưởng ban Công tác Mặt trận bản Ngàm cho biết: Toàn bản hiện có 139 hộ với gần 700 nhân khẩu, chia thành ba khu dân cư; riêng khu tái định cư Co Hương có 36 hộ, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái. Sau gần bốn năm chuyển đến nơi ở mới, bà con đã dần ổn định cuộc sống, từng bước xây dựng vườn nhà, khu chăn nuôi và phát triển sản xuất. Hiện nay, người dân Co Hương chủ yếu chăn nuôi bò, gà, vịt; trong đó có hơn 20 hộ nuôi khoảng 2.000 con gà, canh tác 13,8ha lúa hai vụ. Một số hộ mạnh dạn thử nghiệm mô hình mới, như gia đình anh Lò Văn Kính với mô hình nuôi dúi mốc, vừa làm giống vừa cung cấp thương phẩm, góp phần đa dạng sinh kế, cải thiện thu nhập. Bên cạnh đó, Co Hương còn sở hữu những tiềm năng thiên nhiên hấp dẫn như thác trượt tự nhiên Cánh Lăng, thác Sao Va, mở ra hướng phát triển du lịch sinh thái trong tương lai. Trên đỉnh đồi Poom Phai, những bông hoa xuân nở lặng lẽ trong nắng ấm đại ngàn, biểu tượng cho sức sống, cho những ước mơ đang dần thành hình nơi bản mới.

Con đường lên bản Mùa Xuân, xã Sơn Thủy (huyện Quan Sơn cũ) hôm nay đã không còn khó khăn, vất vả như trước. Bản Mùa Xuân có 123 hộ, 573 nhân khẩu, đồng bào Mông di cư từ huyện Mường Lát sang Quan Sơn (cũ) từ những năm 1990. Ổn định nơi ở, có đường, có điện, bà con tích cực lao động, chăn nuôi, sản xuất, phấn khởi dựng xây cuộc sống mới.

Chia sẻ về việc gìn giữ bản sắc văn hóa, anh Thao Văn Dia, người có uy tín bản Mùa Xuân cho biết: Đồng bào Mông nơi đây vẫn giữ gìn các giá trị truyền thống thông qua ẩm thực, nhà ở, trang phục, nghi lễ cưới hỏi, ma chay. Những người thổi khèn hay, múa khèn giỏi như ông Thao Văn Ly, Thao Văn Nhia, Sông Văn Sự, Sông Văn Đua luôn góp phần làm nên không khí rộn ràng mỗi dịp xuân về.

Những ngày giáp Tết, từ khoảng 28 âm lịch, các gia đình cùng nhau giã bánh dày, mổ lợn, chuẩn bị đón năm mới. Tết của đồng bào Mông đầm ấm, giản dị, chan hòa như chính cuộc sống nơi vùng cao.

“Xuân biên phòng – ấm lòng dân bản”

Những ngày giáp Tết, cùng với việc quan tâm ổn định đời sống lâu dài cho người dân tại các khu tái định cư, chính quyền địa phương và các đoàn thể đã tập trung chăm lo để bà con đón Tết trong không khí ấm áp, đủ đầy. Thông qua các hoạt động thăm hỏi, động viên, nắm bắt tâm tư, đời sống của các hộ tái định cư, nhất là những gia đình còn khó khăn, địa phương kịp thời hỗ trợ, sẻ chia, giúp bà con yên tâm đón xuân nơi ở mới. Sự quan tâm ấy không chỉ dừng lại ở những phần quà Tết, mà còn thể hiện trách nhiệm đồng hành cùng người dân trong việc ổn định sinh kế, xây dựng nếp sống mới, để mỗi mùa xuân đến, các khu tái định cư thực sự trở thành chốn an cư bền vững giữa đại ngàn.

Cùng với sự đổi thay trong đời sống người dân, mỗi độ xuân về, hình ảnh người lính biên phòng lại trở nên thân thuộc hơn trên các bản làng vùng cao, biên giới. Trong chuỗi hoạt động “Xuân biên phòng – Ấm lòng dân bản” Bính Ngọ 2026, hướng tới kỷ niệm 67 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng (3/3/1959 – 3/3/2026) và 37 năm Ngày Biên phòng toàn dân (3/3/1989 – 3/3/2026), Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa cùng các đồn biên phòng tuyến biên giới đất liền đã tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa, chăm lo Tết cho đồng bào. Với tinh thần “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt”, những người lính biên phòng không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, mà còn đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền địa phương trong phát triển kinh tế – xã hội, đảm bảo an sinh trên địa bàn. Dịp Tết, bên cạnh công tác tuần tra, kiểm soát, sẵn sàng chiến đấu, các đồn biên phòng còn phối hợp tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao; gói bánh chưng, giao lưu văn nghệ “Mừng Đảng quang vinh, vui Xuân, đón Tết” tại các bản làng, thu hút đông đảo bà con tham gia.

Đặc biệt, 11 đồn biên phòng trên tuyến biên giới các huyện Mường Lát, Quan Hóa, Quan Sơn, Lang Chánh, Thường Xuân (cũ) đã tổ chức chương trình “Xuân biên phòng – Ấm lòng dân bản” với nhiều phần quà ý nghĩa dành tặng các gia đình chính sách, hộ có hoàn cảnh khó khăn, người bảo vệ đường biên cột mốc, người có uy tín, trưởng bản và các em học sinh trong Chương trình “Nâng bước em đến trường – Con nuôi đồn biên phòng”.

Những phần quà xuân không chỉ góp phần mang lại một cái Tết đủ đầy hơn, mà còn thắt chặt thêm tình quân – dân nơi biên giới. Giữa đại ngàn xứ Thanh, mùa xuân vì thế không chỉ ấm lên từ nắng mới, mà còn ấm từ nghĩa tình, từ niềm tin vào một cuộc sống bình yên, bền vững nơi phên dậu Tổ quốc.

Thanh Hóa khẩn trương di dời các hộ dân vùng nguy cơ sạt lở ở Xuân Sơn

Hải Yến