Sáng 24/2, tại thôn Đông Mẫu, HTX Nam Cường (xã Yên Cường), Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật – Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI), Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình cùng các đối tác trong và ngoài nước tổ chức lễ khởi động mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp.

Ứng dụng cơ giới hóa, giảm chi phí và phát thải khí nhà kính

Tham dự chương trình có ông Cao Đức Phát, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương (nay là Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương); lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đại diện Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam; IRRI; các cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp và đông đảo nông dân địa phương.

Mô hình được triển khai trên diện tích 2,5ha tại HTX Nam Cường, sử dụng giống lúa Thiên ưu 8 với lượng gieo sạ khoảng 45kg/ha, thấp hơn 60–70% so với phương thức truyền thống. Việc giảm mật độ gieo ngay từ đầu vụ góp phần tiết kiệm chi phí, tạo điều kiện để cây lúa sinh trưởng đồng đều, hạn chế sâu bệnh và nâng cao năng suất.

Điểm nổi bật của mô hình là áp dụng cơ giới hóa gieo sạ hàng kết hợp vùi phân bằng máy. Công nghệ này giúp phân bón được đặt đúng vị trí trong quá trình gieo sạ, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây và giảm thất thoát ra môi trường. Song song đó, mô hình thực hiện nguyên tắc bón phân “4 đúng”, quản lý nước theo phương pháp tưới ướt – khô xen kẽ (AWD) và áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Theo các chuyên gia kỹ thuật, việc gieo sạ đúng mật độ và vùi phân chính xác giúp giảm số lần bón, tiết kiệm nước tưới và công lao động. Đây là giải pháp phù hợp trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao và yêu cầu cắt giảm phát thải khí nhà kính ngày càng rõ rệt.

Ninh Bình là địa phương có vùng sản xuất lúa ổn định của Đồng bằng sông Hồng, trong đó hệ thống HTX nông nghiệp đóng vai trò nòng cốt trong tổ chức sản xuất và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật. Việc lựa chọn HTX Nam Cường làm điểm thực hiện mô hình nhằm đánh giá hiệu quả thực tiễn, đồng thời xây dựng mô hình mẫu để nhân rộng trên địa bàn tỉnh.

Trong khuôn khổ sự kiện, các doanh nghiệp đã trình diễn công nghệ gieo sạ hàng kết hợp vùi phân ngay tại ruộng. Nhiều giải pháp kỹ thuật được giới thiệu với sự tham gia của Vinaseed, Công ty Máy nông nghiệp Tư Sang và Công ty Phân bón MTK. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp được kỳ vọng hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu, chuyển giao đến ứng dụng trong sản xuất.

Hướng tới sản xuất lúa xanh, bền vững

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, việc triển khai mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp tại khu vực Đồng bằng sông Hồng là bước cụ thể hóa Đề án sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt. Đây không chỉ là định hướng về mặt kỹ thuật mà còn là hành động thiết thực nhằm chuyển đổi sản xuất lúa theo hướng xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo ông, mục tiêu giảm phát thải chỉ đạt được khi gắn với hiệu quả kinh tế và lợi ích trực tiếp của nông dân. Khi người dân nhận thấy rõ hiệu quả về năng suất, chi phí và thu nhập, mô hình mới có thể duy trì lâu dài và lan tỏa rộng rãi.

Mô hình tại Ninh Bình là sự kiện thứ hai trong chuỗi triển khai tại Đồng bằng sông Hồng vụ Đông Xuân 2026, sau mô hình đã thực hiện tại Hưng Yên. Chương trình thuộc Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050” và Dự án “Sử dụng phân bón đúng” (Fertilize Right) do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ tài trợ.

Các mô hình trong vụ Đông Xuân 2026 sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng để hoàn thiện quy trình canh tác lúa phát thải thấp phù hợp với điều kiện từng địa phương. Thông qua quá trình triển khai, các giải pháp kỹ thuật được kiểm chứng khách quan, tạo nền tảng khoa học cho việc mở rộng quy mô trong thời gian tới.

Việc đẩy mạnh cơ giới hóa, quản lý dinh dưỡng hợp lý và điều tiết nước thông minh không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính mà còn thúc đẩy thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp truyền thống theo hướng hiện đại, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện môi trường. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong lộ trình chuyển đổi xanh ngành trồng trọt, hướng tới nền nông nghiệp bền vững và có trách nhiệm với môi trường.

Ngành lúa gạo chuyển mình theo hướng bền vững từ Đề án 1 triệu hécta

Ngọc Ánh