Cụ thể, tại các sông Cửa Đại, Hàm Luông, Cổ Chiên và sông Hậu, ranh mặn 4‰ - ngưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp đã xâm nhập từ 41,4 đến 50,6km tính từ cửa sông. Trong khi đó, ranh mặn 1‰, mức tác động đến nguồn nước sinh hoạt lấn sâu từ 47,8 đến 64km vào nội địa.

Riêng ngày 18/3, trên sông Cổ Chiên, ranh mặn 4‰ được ghi nhận tại các xã Nhuận Phú Tân, Nhị Long, Trung Ngãi, cách cửa sông hơn 50km. Trên sông Hậu, nước mặn đã xâm nhập đến khu vực xã An Phú Tân. Đáng chú ý, ranh mặn 1‰ trên một số tuyến sông đã vượt ngưỡng 60km, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến hệ thống cấp nước sinh hoạt nếu không kiểm soát kịp thời.

Các chuyên gia nhận định, trong giai đoạn cao điểm từ tháng 3 đến tháng 4, độ mặn có thể tiếp tục gia tăng do triều cường kết hợp với lượng nước từ thượng nguồn sông Mekong suy giảm. Trong kịch bản bất lợi, ranh mặn 4‰ có thể lấn sâu 46,2-58,8km, còn ranh mặn 1‰ có thể đạt 55,6-71,4km.

Trước diễn biến trên, tỉnh Vĩnh Long đã sớm triển khai các biện pháp ứng phó. Theo đó, địa phương đã ban hành kế hoạch phòng, chống hạn hán và xâm nhập mặn ngay từ cuối năm 2025, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng ngành, từng địa phương.

Công tác thông tin được tăng cường qua hệ thống truyền thông, website và các nhóm cộng đồng, giúp người dân cập nhật kịp thời tình hình. Đồng thời, mạng lưới quan trắc được củng cố với 22 điểm đo mặn cố định, kết hợp dữ liệu từ các trạm khí tượng thủy văn khu vực.

Tại các công trình thủy lợi và cửa lấy nước, việc đo mặn được thực hiện thường xuyên nhằm điều chỉnh vận hành cống, đập phù hợp. Ngành nông nghiệp khuyến cáo người dân kiểm tra độ mặn trước khi lấy nước, đặc biệt tại các vùng trồng cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản. Nhiều hộ dân đã chủ động trang bị thiết bị đo mặn cầm tay để giảm thiểu rủi ro.

Nhiều công trình thủy lợi lớn trong vùng đang phát huy vai trò điều tiết nguồn nước, tiêu biểu như hệ thống trữ ngọt sông Ba Lai, trục dẫn ngọt Cái Hàng - Sa Kê, Trung Nhuận - Xẻo Rắn và hồ chứa Kênh Lấp.

Bên cạnh đó, các dự án đang được đẩy nhanh tiến độ như đê bao ngăn mặn ven sông Hàm Luông, hệ thống thủy lợi Bắc - Nam Bến Tre, cống Vàm Cái Mơn… Khi hoàn thành, các công trình này sẽ góp phần tăng cường kiểm soát mặn, bảo vệ sản xuất và nguồn nước sinh hoạt cho người dân.

Tại Cần Thơ, ông Nguyễn Tấn Nhơn - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, so với năm 2023, tình hình hạn mặn năm nay không quá nghiêm trọng do nguồn nước ngọt từ thượng nguồn sông Mekong vẫn ở mức khả quan và đang được theo dõi, kiểm soát chặt chẽ.

Trái với một số địa phương, các tỉnh ven biển như Cà Mau và Kiên Giang đang chịu tác động rõ rệt của xâm nhập mặn.

Tại Cà Mau, độ mặn 4‰ đã xâm nhập sâu vào hệ thống kênh rạch nội đồng. Tình trạng sụt lún, sạt lở do mực nước hạ thấp diễn ra nghiêm trọng, với hàng trăm điểm sạt lở được ghi nhận tại huyện Trần Văn Thời. Ở khu vực U Minh Hạ, mực nước dưới tán rừng tràm suy giảm nhanh, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng ở mức cực kỳ nguy hiểm.

Tại Kiên Giang, nước mặn từ biển Tây theo các cửa sông Cái Lớn, Cái Bé lấn sâu vào vùng U Minh Thượng. Dù hệ thống cống Cái Lớn - Cái Bé đã vận hành tối đa, nhiều khu vực chưa khép kín vẫn ghi nhận độ mặn cao, ảnh hưởng đến hàng nghìn ha lúa Đông Xuân muộn và nuôi trồng thủy sản.

Xâm nhập mặn không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất mà còn gây áp lực lớn lên hệ thống cấp nước sinh hoạt. Trước tình hình này, các đơn vị cấp nước đã xây dựng phương án vận hành linh hoạt, trong đó chuẩn bị sẵn hệ thống lọc mặn RO tại nhiều nhà máy.

Ngoài ra, việc vận chuyển nước thô từ nguồn ít mặn, cấp nước theo khung giờ hoặc bằng sà lan cũng được triển khai tại một số địa phương. Người dân được khuyến khích chủ động trữ nước bằng bồn, lu, túi chứa hoặc ao vườn để đảm bảo sinh hoạt trong mùa khô.

Theo các chuyên gia, xâm nhập mặn tại ĐBSCL đang trở thành hiện tượng thường xuyên trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thay đổi dòng chảy sông Mekong. Do đó, bên cạnh các giải pháp trước mắt, các địa phương đang đẩy mạnh chiến lược thích ứng lâu dài, như chuyển đổi cơ cấu sản xuất sang mô hình phù hợp với điều kiện nước mặn, nước lợ (lúa – tôm, cây trồng chịu mặn…).

Sự chủ động của chính quyền, ngành chức năng và người dân được xác định là yếu tố then chốt để bảo vệ sản xuất và đảm bảo sinh kế bền vững cho hàng triệu người dân trong vùng.

Tây Ninh chủ động ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô 2026

Lưu Tô