Tây Ninh chủ động ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô 2026

Từ việc theo dõi chặt chẽ diễn biến nguồn nước, vận hành hiệu quả hệ thống công trình thủy lợi đến điều chỉnh cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng thích ứng, địa phương từng bước nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ nay đến tháng 5, dòng chảy từ thượng nguồn về khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có xu hướng giảm dần. Xâm nhập mặn tại các cửa sông được dự báo ở mức tương đương trung bình nhiều năm, trong đó các đợt xâm nhập mặn cao nhất có thể xuất hiện vào cuối tháng 2 và trong tháng 3.

Theo Chi cục Thủy lợi tỉnh, trong 10 ngày đầu tháng 3/2026, độ mặn trên sông Vàm Cỏ Đông đã đạt mức 1,6 g/lít tại khu vực xã Bến Lức, cách cửa sông Soài Rạp khoảng 58km. So với cùng kỳ năm 2025, độ mặn tăng khoảng 1,1 g/lít nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với thời điểm hạn mặn lịch sử năm 2020.

Trên sông Vàm Cỏ Tây, ranh mặn 1 g/lít đã xuất hiện gần cống Chợ Giữa thuộc xã Thuận Mỹ, cách cửa sông Soài Rạp khoảng 50km. Trong khi đó, trên sông Tra, ranh mặn 1 g/lít đã vượt qua cống Rạch Tôm (xã Thuận Mỹ), cách cửa sông Soài Rạp khoảng 43km.

Dự báo trong thời gian tới, xâm nhập mặn có thể ảnh hưởng đến một số khu vực như Tầm Vu, Vĩnh Công, Tân Trụ theo hướng sông Vàm Cỏ Tây và Bình Đức, Bến Lức theo hướng sông Vàm Cỏ Đông.

Trước tình hình trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh yêu cầu các địa phương tăng cường theo dõi diễn biến nguồn nước, chủ động vận hành các công trình thủy lợi, đẩy mạnh nạo vét kênh mương để trữ nước ngọt phục vụ tưới tiêu; đồng thời khuyến khích nông dân sử dụng phân hữu cơ, tận dụng rơm rạ và vật liệu hữu cơ nhằm giữ ẩm cho đất.

Trong bối cảnh nắng nóng kéo dài vào mùa khô, nhiều nông dân Tây Ninh cũng chủ động thích ứng bằng cách ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất. Tại phường Tân Ninh, vườn dưa leo baby của nông dân Nguyễn Tuấn Anh vẫn phát triển tốt dù thời tiết nắng nóng gay gắt.

Theo anh Tuấn Anh, do quả dưa leo chứa tới 96% là nước nên cây trồng này rất nhạy cảm với hạn hán. Trước đây việc sản xuất thường gặp khó khăn do thiếu nước, nhưng những năm gần đây nhờ hệ thống thủy lợi dẫn nước từ hồ Dầu Tiếng về khu vực canh tác, nông dân đã mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất.

Tại Trang trại dưa lưới Phúc Lợi, dù nhiệt độ ngoài trời có lúc lên tới 38-40°C, hoạt động sản xuất và thu hoạch vẫn ổn định nhờ nguồn nước từ kênh thủy lợi TN11. Quản lý trang trại Lê Tấn Thành cho biết, hệ thống tưới thông minh giúp tiết kiệm khoảng 30-60% lượng nước và phân bón, đồng thời hạn chế sâu bệnh, giảm cỏ dại và tiết kiệm đáng kể chi phí nhân công.

Tại Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Tân Thành (xã Mỹ Thạnh), khoảng 50ha chanh đang được trồng theo mô hình ứng dụng công nghệ cao. Hợp tác xã hướng dẫn nông dân nạo vét ao trữ nước ngọt, hạn chế xử lý cây ra hoa trong mùa khô, đồng thời tăng cường sử dụng phân hữu cơ và các chế phẩm sinh học để nâng cao khả năng chống chịu của cây trồng.

Theo bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, để chủ động ứng phó với nguy cơ thiếu nước và xâm nhập mặn, nhiều hợp tác xã và nông dân trong tỉnh đã tích cực áp dụng các mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hiện toàn tỉnh có hơn 115.000ha đất sản xuất áp dụng các hình thức tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt và tưới phun mưa, nâng tỷ lệ tưới tiết kiệm lên khoảng 31%. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm nguồn nước mà còn góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả canh tác.

Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp tỉnh cũng điều chỉnh lịch thời vụ phù hợp với từng vùng sản xuất, đồng thời khuyến cáo người dân không gieo sạ vụ lúa ba tại các khu vực có nguy cơ thiếu nước ngọt nhằm giảm thiểu rủi ro trong mùa khô.

Hiện hệ thống thủy lợi của Tây Ninh có tổng chiều dài hơn 2.000km, bảo đảm cấp nước tưới chủ động cho hơn 50% diện tích đất sản xuất toàn tỉnh. Song song với đó, tỉnh đang đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư hạ tầng cấp nước sạch phục vụ sinh hoạt và phát triển kinh tế - xã hội.

Trong đó, Công ty cổ phần Nước Biwase - Long An đang triển khai dự án tuyến ống truyền tải nước sạch dài 19,6km với tổng vốn đầu tư 791 tỷ đồng nhằm cung cấp nước sinh hoạt cho khu vực hạ lưu và phục vụ các khu, cụm công nghiệp. Dự kiến công trình sẽ được đưa vào vận hành trước ngày 30/4.

Mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn đã phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, trong đó xác định phát triển hệ thống thủy lợi theo hướng đa mục tiêu, nhằm nâng cao diện tích tưới chủ động, phục vụ chuyển đổi cơ cấu cây trồng và tăng cường khả năng phòng chống thiên tai.

Theo quy hoạch, tỉnh sẽ đầu tư xây dựng thêm nhiều hồ chứa nước như Hưng Điền, Bầu Biển, Bình Hiệp, Thạnh An nhằm chủ động nguồn nước; đồng thời xây dựng các cống kiểm soát trên hệ thống sông Vàm Cỏ để hình thành vùng trữ ngọt, ngăn mặn và cải thiện môi trường.

Cùng với đó, Tây Ninh đang tập trung đầu tư hệ thống thủy lợi dọc tuyến biên giới nhằm tăng khả năng tiêu thoát lũ từ thượng lưu kết hợp cấp nước chủ động; nâng cấp hệ thống đê bao, bờ bao tại khu vực Đồng Tháp Mười; xây dựng mới các nhà máy cấp nước và 24 hồ chứa nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất.

Những giải pháp đồng bộ này không chỉ giúp Tây Ninh chủ động ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn mà còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển nông nghiệp bền vững, nâng cao giá trị sản xuất và bảo đảm sinh kế cho người dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

Phát thải carbon của nhóm siêu giàu làm gia tăng bất bình đẳng khí hậu