Thanh Hóa rà soát hạ tầng thoát nước, đưa chống ngập vào quy hoạch đô thị

Sáng 30/9, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Tô Anh Dũng chủ trì hội nghị đánh giá thực trạng, bàn giải pháp khắc phục ngập úng, bảo đảm an toàn cấp nước và nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý nước thải trên địa bàn tỉnh. Hội nghị có sự tham gia của lãnh đạo các sở, ngành, địa phương, đơn vị chức năng cùng các chuyên gia, nhà khoa học thuộc Trường Đại học Thủy lợi.

Theo báo cáo tại hội nghị, tình trạng ngập úng tại các đô thị trên địa bàn Thanh Hóa xuất hiện từ năm 2017 và có chiều hướng phức tạp hơn. Phạm vi ngập ngày càng rộng, một số khu vực ngập sâu, kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến giao thông, sản xuất, đời sống người dân, môi trường và mỹ quan đô thị.

Qua rà soát, các địa phương xác định toàn tỉnh hiện có 64 điểm thường xuyên xảy ra ngập úng cục bộ khi xuất hiện mưa lớn kéo dài. Đáng chú ý, năng lực hệ thống thoát nước hiện chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa và diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết. Sự kết nối giữa khu dân cư mới với khu dân cư hiện hữu, giữa hệ thống cống nhánh, cống trục và nguồn tiếp nhận còn thiếu đồng bộ; một số dự án chưa hoàn thiện đầy đủ các hạng mục thoát nước.

Từ thực tế này, bài toán chống ngập được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với chất lượng quy hoạch và đầu tư hạ tầng đô thị. Không gian tiêu thoát, trữ nước tại một số khu vực bị thu hẹp, trong khi việc vận hành các công trình thủy lợi chưa đáp ứng tốt yêu cầu tiêu thoát cho đô thị. Tình trạng ngập vì thế không chỉ liên quan đến năng lực cống thoát nước mà còn gắn với tổ chức không gian đô thị và sự kết nối giữa các hệ thống hạ tầng. Cùng với chống ngập, vấn đề bảo đảm an toàn cấp nước và xử lý nước thải cũng được Thanh Hóa xác định là những nhiệm vụ cần giải quyết đồng bộ.

Tại hội nghị, Giám đốc Sở Xây dựng Hoàng Văn Đồng đã báo cáo làm rõ thực trạng, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế liên quan đến việc cấp nước đô thị và nông thôn; hoạt động xử lý nước thải đô thị.

Trong đó, đáng chú ý là một số nhà máy nước chậm đầu tư hoàn thiện hạ tầng theo đúng vùng phục vụ được chấp thuận; 2 dự án cấp nước thô trọng điểm Bỉm Sơn và Quốc lộ 47 chậm tiến độ so với yêu cầu kế hoạch đã đề ra.

Các đại biểu dự hội nghị đã phân tích làm rõ những thuận lợi, khó khăn trong quá trình khắc phục thực trạng ngập úng tại các đô thị; lộ trình triển khai dự án xử lý nước thải tập trung tại các phường trung tâm. Bên cạnh đó, các chuyên gia, nhà khoa học cũng góp ý trực tiếp vào phương án tổng thể khắc phục tình trạng ngập úng, bảo đảm an toàn cấp nước và nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý nước thải trên địa bàn tỉnh.

Phát biểu kết luận hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng ghi nhận, biểu dương tinh thần, ý thức, trách nhiệm của người dân; sự nỗ lực cố gắng của các sở, ngành, UBND các xã, phường, các doanh nghiệp và lực lượng tại chỗ đã tham gia khắc phục hậu quả mưa lũ, khơi thông dòng chảy trong thời gian qua.

Bên cạnh kết quả đạt được, Chủ tịch UBND tỉnh phân tích, chỉ rõ những tồn tại, hạn chế như: Tình trạng ngập úng đô thị kéo dài, tái diễn; trách nhiệm chưa được xác định đến từng điểm ngập. Không gian tiêu thoát, trữ nước bị thu hẹp; vận hành công trình thủy lợi chưa phục vụ tốt tiêu thoát đô thị. An toàn cấp nước khu vực trung tâm chưa được bảo đảm bền vững; nhiều dự án cấp nước chậm kéo dài, chỉ đạo nhiều lần chưa dứt điểm. Cấp nước sạch nông thôn, miền núi còn khoảng cách lớn; hiệu quả khai thác và chất lượng nước tại một số công trình chưa bảo đảm. Một số công trình xử lý nước thải đầu tư nhưng chưa phát huy hiệu quả; thiếu đồng bộ từ thu gom, đấu nối đến xử lý và còn tồn tại về pháp lý, kỹ thuật. Nguồn lực bố trí chưa tương xứng; phân cấp quản lý, vận hành sau sắp xếp chưa rõ trách nhiệm.

Đồng chí yêu cầu các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan nghiêm túc nhìn nhận, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tập thể, cá nhân đối với từng tồn tại; khắc phục dứt điểm, không để kéo dài, không để tái diễn.

Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng nhấn mạnh: Cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải là hạ tầng thiết yếu, tác động trực tiếp đến đời sống hằng ngày của Nhân dân, đến môi trường sống và môi trường đầu tư. Vì vậy các ngành, đơn vị, địa phương cần phải chuyển từ xử lý bị động khi có mưa sang chủ động phòng ngừa trước mùa mưa.

Đáng chú ý, giải pháp chống ngập được yêu cầu gắn trực tiếp với công tác lập và điều chỉnh quy hoạch. Sở Xây dựng được giao phối hợp với Viện Quy hoạch - Kiến trúc Thanh Hóa hướng dẫn các địa phương, chủ đầu tư cập nhật các giải pháp thoát nước, chống ngập trong quá trình lập, điều chỉnh quy hoạch.

Theo định hướng được đưa ra tại hội nghị, quy hoạch phải đóng vai trò dẫn dắt phát triển, định hình không gian dài hạn, thay vì để hạ tầng chạy theo tốc độ xây dựng đô thị. Thanh Hóa yêu cầu ưu tiên hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm, gồm cấp thoát nước, điện, viễn thông và giao thông ngầm trước khi xây dựng các công trình kiến trúc phía trên, hạn chế tình trạng phải đào lên, lấp xuống nhiều lần gây lãng phí và ảnh hưởng giao thông.

Tỉnh cũng định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý cấp thoát nước, xử lý nước thải và chống ngập. Các đơn vị chức năng được yêu cầu nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu hệ thống thoát nước đô thị, lắp đặt thiết bị quan trắc mực nước, camera tại các điểm ngập, trạm bơm và cửa xả để cảnh báo sớm, hỗ trợ điều hành.

Cùng với đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chỉ đạo các công ty thủy lợi điều chỉnh quy trình vận hành cửa phai, đập, trạm bơm trên các kênh tiêu qua đô thị, trước mắt tại kênh Khánh Vân và kênh Đô Cương, theo hướng ưu tiên tiêu nước, hạ mực nước đệm khi có cảnh báo mưa lớn nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu tưới.

Trong lĩnh vực cấp nước, tỉnh yêu cầu xây dựng kịch bản cấp nước an toàn cho khu vực trung tâm khi nguồn nước hoặc tuyến ống truyền tải gặp sự cố; đồng thời xây dựng kế hoạch chuyển đổi 10 nhà máy nước đang sử dụng nước dưới đất sang khai thác nước mặt. Các dự án thoát nước trong Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp cũng phải được hoàn thành đồng bộ, phù hợp quy hoạch.

Đối với hệ thống thoát nước đô thị, Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Thanh Hóa được yêu cầu lập kế hoạch nạo vét định kỳ theo từng lưu vực, hoàn thành trước mùa mưa hằng năm, đồng thời bố trí lực lượng và thiết bị ứng trực tại các điểm ngập sâu khi mưa lớn.

Việc Thanh Hóa đồng thời rà soát các điểm ngập, hệ thống cấp nước, thu gom và xử lý nước thải cho thấy yêu cầu hoàn thiện hạ tầng đô thị đang được đặt trong một bài toán tổng thể hơn. Từ quy hoạch không gian, đầu tư hạ tầng kỹ thuật đến vận hành công trình và quản lý bằng dữ liệu, mục tiêu cuối cùng là giảm ngập, bảo đảm nguồn nước và kiểm soát tốt hơn các nguồn thải, qua đó nâng chất lượng môi trường sống trong quá trình đô thị hóa.

Thanh Hóa: Cần giải pháp lâu dài cho các trường học bị ngập nước tại xã Đồng Tiến