Từ năm 2027, Hà Nội mở rộng kiểm soát phương tiện phát thải tại khu vực trung tâm

Mở rộng phạm vi kiểm soát phương tiện phát thải

Sở Xây dựng Hà Nội vừa có Văn bản số 25617/SXD-GT báo cáo UBND thành phố về kết quả triển khai thí điểm vùng phát thải thấp, đồng thời đề xuất mô hình và lộ trình mở rộng trong thời gian tới.

Theo Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 đã được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 3273/QĐ-UBND ngày 29/6/2026, từ ngày 1/1 đến 31/12/2027, Hà Nội sẽ bước vào giai đoạn 2 với phạm vi triển khai tại ba khu vực thuộc phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam.

Trong đó, khu vực 1 là vùng lõi phố đi bộ và chợ đêm Hoàn Kiếm, có diện tích khoảng 0,45 km², dân số khoảng 20.000 người. Khu vực 2 mở rộng vào phố cổ, diện tích khoảng 1,65 km², với khoảng 90.000 người sinh sống. Khu vực 3 có diện tích khoảng 3,6 km², dân số khoảng 136.947 người.

Việc mở rộng phạm vi thí điểm đi kèm với các biện pháp kiểm soát phương tiện giao thông theo loại hình, tiêu chuẩn khí thải và khung giờ hoạt động. Đây được xem là bước tiếp theo trong lộ trình giảm phát thải từ hoạt động giao thông tại khu vực trung tâm Thủ đô, nơi có mật độ phương tiện và nhu cầu đi lại lớn.

Theo phương án triển khai, tại khu vực 1, các phương tiện giao thông đường bộ, bao gồm ô tô, mô tô và xe gắn máy, bị hạn chế lưu thông từ 19h đến 24h vào các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần, trừ các trường hợp được phép hoạt động theo quy định.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh vận tải thông qua các ứng dụng kết nối, phương án không cho phép lưu thông trong phạm vi hạn chế. Các đơn vị cung cấp ứng dụng có trách nhiệm điều chỉnh, điều hướng phương tiện trên hệ thống quản lý.

Với phương tiện cá nhân, thành phố khuyến khích người dân hạn chế sử dụng xe mô tô sản xuất, nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất, nhập khẩu trước năm 2016; từng bước chuyển sang phương tiện công cộng, phương tiện phi cơ giới hoặc phương tiện đáp ứng quy chuẩn khí thải.

Đối với ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch, yêu cầu đặt ra là phải đáp ứng quy chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên. Một số nhóm phương tiện như xe chở khách trên 16 chỗ, xe tải cũng được áp dụng các điều kiện lưu thông theo khung giờ và phạm vi cụ thể.

Tăng cường giám sát, hoàn thiện hạ tầng giao thông xanh

Cùng với việc kiểm soát phương tiện, Hà Nội đang triển khai nhiều nhiệm vụ nhằm hoàn thiện hệ thống giám sát và hạ tầng phục vụ vùng phát thải thấp.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 gồm 56 nhiệm vụ, trong đó có 18 nhiệm vụ thường xuyên và 38 nhiệm vụ có thời hạn. Sở Xây dựng được giao chủ trì 22 nhiệm vụ, Công an thành phố chủ trì 17 nhiệm vụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì 8 nhiệm vụ; các nhiệm vụ còn lại được phân công cho những cơ quan, đơn vị liên quan.

Trong công tác giám sát giao thông, Công an thành phố đã lắp đặt camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại 12/27 vị trí thuộc khu vực thí điểm giai đoạn 1. Các vị trí còn lại dự kiến tiếp tục được triển khai trong quý IV/2026.

Công tác tuần tra, kiểm soát cũng được tăng cường. Từ ngày 14/9 đến 11/10/2026, lực lượng chức năng đã bố trí 12 tổ tuần tra với 112 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia kiểm soát giao thông tại khu vực thí điểm. Qua đó, xử phạt 39 trường hợp vi phạm, với tổng số tiền 29,9 triệu đồng.

Tại các tuyến đường lân cận như Điện Biên Phủ và Trần Phú, từ ngày 12/9 đến 7/10/2026, lực lượng chức năng tiếp tục xử lý 50 trường hợp dừng, đỗ xe sai quy định, tổng số tiền phạt 11,3 triệu đồng.

Đáng chú ý, việc phát triển hạ tầng phục vụ phương tiện sử dụng năng lượng sạch đang được thành phố quan tâm. Theo số liệu tổng hợp trong báo cáo, trên địa bàn Hà Nội hiện có 2.313 vị trí trạm sạc với 10.209 cổng sạc do V-Green triển khai. Riêng khu vực Vành đai 1 có 43 vị trí với 174 cổng sạc.

Đối với hệ thống đổi pin dành cho xe máy điện, toàn thành phố đã lắp đặt 556 tủ tại 238 vị trí, trong đó 297 tủ đã được đấu nối điện. Tại khu vực Vành đai 1 có 141 tủ đổi pin tại 68 vị trí, với 56 tủ đã hoàn thành đấu nối điện.

Tuy nhiên, quá trình phát triển hạ tầng vẫn gặp một số khó khăn, chủ yếu liên quan đến thủ tục phối hợp với chính quyền địa phương và yêu cầu thi công, đấu nối điện vào ban đêm. Sở Xây dựng đề nghị các đơn vị liên quan tiếp tục phối hợp tháo gỡ để bảo đảm tiến độ triển khai.

Bên cạnh đó, thành phố cũng xây dựng phương án phát triển mạng lưới cơ sở kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy với quy mô khoảng 500-600 cơ sở theo từng giai đoạn. Dự kiến đến tháng 6/2027 có khoảng 107 cơ sở, đến cuối năm 2027 tăng lên khoảng 260 cơ sở và từ năm 2029 đạt khoảng 500-600 cơ sở.

Dù vậy, việc hình thành mạng lưới kiểm định vẫn cần giải quyết các vấn đề về giá dịch vụ, phần mềm quản lý kết quả, trang thiết bị và đào tạo nhân lực.

Phát triển giao thông công cộng, hướng tới giảm phát thải bền vững

Một trong những giải pháp quan trọng để giảm áp lực phát thải từ giao thông là tăng cường năng lực vận tải hành khách công cộng, tạo điều kiện để người dân từng bước thay đổi thói quen đi lại.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, từ ngày 1/7/2026, toàn bộ các tuyến xe buýt hoạt động trong vùng phát thải thấp đã sử dụng phương tiện xanh, thân thiện với môi trường. Thành phố đồng thời điều chỉnh, hợp lý hóa lộ trình của 20 tuyến buýt và nghiên cứu phương án mở mới các tuyến buýt điện để phục vụ Đề án.

Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy việc sử dụng phương tiện công cộng và gửi xe tại các khu vực vùng đệm để tiếp tục di chuyển vào khu vực thí điểm vẫn còn hạn chế. Hệ thống bãi đỗ xe, điểm trung chuyển chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu; tình trạng xe công nghệ dừng, đỗ, đón trả khách tại các điểm giao cắt tiếp giáp không gian đi bộ vẫn diễn ra.

Những vấn đề này cho thấy, để vùng phát thải thấp phát huy hiệu quả, việc hạn chế phương tiện cá nhân cần được triển khai đồng bộ với phát triển vận tải công cộng, hạ tầng giao thông và các điểm trung chuyển thuận tiện.

Trên cơ sở kết quả triển khai bước đầu, Sở Xây dựng kiến nghị UBND thành phố cho phép các phường ngoài Hoàn Kiếm và Cửa Nam chủ động rà soát, nghiên cứu tổ chức thí điểm vùng phát thải thấp theo mô hình riêng, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Trong đó, phường Cầu Giấy đã đề xuất mô hình xây dựng vùng phát thải thấp theo các khu vực trọng điểm. Việc triển khai tại những địa bàn khác sẽ phải bám sát định hướng và nội dung Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 đã được thành phố phê duyệt.

Sở Xây dựng cũng đề nghị các sở, ngành và UBND các phường tiếp tục thực hiện nhiệm vụ được giao, phối hợp báo cáo kết quả về Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, trình UBND thành phố xem xét, chỉ đạo.

Việc từng bước mở rộng vùng phát thải thấp không chỉ hướng tới kiểm soát phương tiện gây ô nhiễm mà còn đặt ra yêu cầu chuyển đổi đồng bộ hệ thống giao thông đô thị. Khi các giải pháp về tiêu chuẩn khí thải, hạ tầng sạc, vận tải công cộng và giám sát phương tiện được triển khai hiệu quả, Hà Nội sẽ có thêm cơ sở để giảm áp lực phát thải, cải thiện chất lượng không khí và xây dựng môi trường sống xanh, bền vững hơn.

Hà Nội tiếp tục hoàn thiện vùng phát thải thấp sau 3 tháng thí điểm