Đồng hồ nước đo sai, đơn vị cung cấp phải hoàn trả tiền thu thừa

Bảo vệ quyền lợi người sử dụng nước khi đồng hồ đo sai

Sáng 13/11, với 457/457 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Một trong những nội dung đáng chú ý của luật là quy định trách nhiệm hoàn trả tiền đối với tổ chức, cá nhân thu tiền không đúng do kết quả đo sai lệch. Đây là quy định có ý nghĩa thiết thực đối với các giao dịch thanh toán dựa trên lượng hàng hóa, dịch vụ tiêu thụ, trong đó có điện, nước và xăng dầu.

Theo đó, khi có căn cứ xác định đồng hồ, thiết bị hoặc phần mềm đo lường mắc lỗi chung dẫn đến việc tính toán, thu tiền sai, đơn vị sử dụng kết quả đo để thu tiền có trách nhiệm rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng và thực hiện hoàn trả theo quy định pháp luật.

Điều này đồng nghĩa với việc, nếu hệ thống đồng hồ đo nước hoặc thiết bị đo lường của đơn vị cung cấp dịch vụ gặp lỗi chung khiến lượng nước tiêu thụ bị ghi nhận cao hơn thực tế, trách nhiệm khắc phục không chỉ dừng lại ở những khách hàng trực tiếp gửi khiếu nại. Đơn vị cung cấp dịch vụ còn phải chủ động rà soát những giao dịch có liên quan để xác định và hoàn trả khoản tiền đã thu không đúng.

Quy định mới được xem là bước tiến trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đặc biệt đối với các dịch vụ thiết yếu mà người dân phải sử dụng và thanh toán thường xuyên. Bởi trên thực tế, người sử dụng nước không phải lúc nào cũng có đủ điều kiện hoặc chuyên môn để tự xác định đồng hồ đo có hoạt động chính xác hay không. Khi phát sinh bất thường về lượng nước tiêu thụ, việc tiếp cận dữ liệu đo đếm và xác định trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ có ý nghĩa rất quan trọng.

Không chỉ quy định trách nhiệm hoàn trả tiền thu sai, luật còn bổ sung quyền của người tiêu dùng được yêu cầu đơn vị cung cấp hàng hóa, dịch vụ thiết yếu cung cấp hoặc trích xuất dữ liệu đo lường có liên quan trực tiếp đến giao dịch của mình.

Đây sẽ là cơ sở để người dân kiểm tra lượng nước tiêu thụ, đối chiếu hóa đơn, thực hiện quyền khiếu nại, giải quyết tranh chấp hoặc yêu cầu bồi thường khi phát hiện sai lệch. Việc công khai, minh bạch dữ liệu đo lường cũng góp phần hạn chế tình trạng người tiêu dùng ở thế bị động khi có tranh chấp với đơn vị cung cấp dịch vụ.

Tăng cường giám sát, ngăn chặn can thiệp vào thiết bị đo

Một nội dung khác được luật quan tâm là kiểm soát các thiết bị đo tích hợp phần mềm. Theo đó, những thiết bị này phải có cơ chế ngăn ngừa hoặc phát hiện hành vi can thiệp trái phép, đồng thời lưu lại dấu vết thay đổi phần mềm, thông số và dữ liệu đo.

Việc cập nhật phần mềm không được làm sai lệch kết quả đo. Luật cũng nghiêm cấm hành vi giả mạo, sửa chữa trái phép thông tin kiểm định hoặc cố ý can thiệp vào hệ thống truyền, quản lý dữ liệu nhằm làm sai lệch kết quả đo lường.

Các quy định này có ý nghĩa trong bối cảnh hoạt động đo đếm ngày càng được số hóa, nhiều thiết bị đo được kết nối với hệ thống quản lý và thanh toán tập trung. Việc kiểm soát tính toàn vẹn của dữ liệu không chỉ giúp bảo đảm độ chính xác trong thanh toán tiền nước mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống cung cấp dịch vụ.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân giám sát, phản ánh vi phạm, luật bổ sung quy định xây dựng nền tảng số về hoạt động đo lường. Nền tảng này cho phép tra cứu các thông tin được công khai, tiếp nhận kiến nghị, phản ánh của người dân và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết, đồng thời kết nối với hệ thống tiếp nhận phản ánh tại địa phương.

Đối với các hành vi vi phạm pháp luật về đo lường, tổ chức, cá nhân có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Trường hợp gây thiệt hại phải thực hiện bồi thường theo quy định pháp luật.

Tăng trách nhiệm quản lý đo lường tại địa phương

Bên cạnh việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong các giao dịch, Luật Đo lường sửa đổi cũng tăng cường trách nhiệm kiểm tra, giám sát hoạt động đo lường tại cơ sở.

Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã được giao thực hiện kiểm tra chuyên ngành về đo lường tại chợ, trung tâm thương mại và các địa điểm kinh doanh hàng hóa phục vụ nhu cầu dân sinh.

Nội dung kiểm tra bao gồm phương tiện đo, tình trạng phê duyệt mẫu, kiểm định thiết bị thuộc diện quản lý bắt buộc và việc ghi lượng hàng đóng gói sẵn. Đối với những vụ việc vượt thẩm quyền hoặc khả năng chuyên môn, cấp xã có trách nhiệm lập hồ sơ ban đầu, chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý. Cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn và phương tiện kỹ thuật.

Đối với hàng đóng gói sẵn, luật bãi bỏ quy định về dấu định lượng nhưng vẫn yêu cầu lượng hàng thực tế phải phù hợp với thông tin ghi trên nhãn và yêu cầu kỹ thuật đo lường. Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu có trách nhiệm kiểm soát lượng hàng, lưu giữ hồ sơ và dữ liệu phục vụ công tác kiểm tra.

Đo lường chính xác – nền tảng của quản lý và sử dụng tài nguyên hiệu quả

Không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật Đo lường sửa đổi còn đặt ra yêu cầu phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường quốc gia theo hướng hiện đại, đồng bộ, phục vụ nghiên cứu khoa học, sản xuất và phát triển công nghệ.

Trọng tâm là xây dựng, nâng cấp hệ thống chuẩn đo lường quốc gia; nghiên cứu, làm chủ công nghệ và phương pháp đo mới; mở rộng năng lực kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm; tăng cường kết nối và sử dụng chung hạ tầng giữa các địa phương, tổ chức và doanh nghiệp.

Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về đo lường trên phạm vi cả nước. Các bộ, ngành có trách nhiệm phối hợp xây dựng chính sách, quản lý hoạt động đo lường thuộc lĩnh vực phụ trách, giải quyết khiếu nại và xử lý vi phạm.

Phát biểu giải trình, tiếp thu trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, việc sửa đổi luật nhằm khắc phục những bất cập trong thực tiễn quản lý, bảo vệ quyền lợi người dân, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Vận hành liên hồ chứa: Chủ động giảm lũ, bảo đảm nguồn nước mùa cạn