Vĩnh Long dự kiến chi 65 tỷ đồng xây 3 đập ngăn mặn, trữ ngọt

Xây dựng 3 đập tạm, dự kiến trữ 15 triệu m³ nước

Trước những diễn biến bất lợi của thời tiết và nguy cơ xâm nhập mặn gia tăng trong mùa khô 2026-2027, ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đang xây dựng phương án đầu tư 3 đập tạm tại các khu vực trọng điểm nhằm chủ động ngăn mặn, giữ ngọt.

Theo phương án đề xuất, một đập tạm có chiều dài khoảng 80 m sẽ được xây dựng gần cầu Ba Lai 1, trên sông Ba Lai. Hai đập còn lại, mỗi đập dài khoảng 40 m, dự kiến đặt trên kênh Phụ Nữ và kênh Chín Thước. Tổng kinh phí đầu tư dự kiến khoảng 65 tỷ đồng.

Đáng chú ý, riêng công trình trên sông Ba Lai được tính toán có khả năng trữ khoảng 15 triệu m³ nước ngọt. Khi hoàn thành, hệ thống đập tạm sẽ góp phần kiểm soát nguồn nước, hạn chế nước mặn xâm nhập, tạo nguồn dự trữ phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt và bảo vệ các vùng chuyên canh cây ăn trái.

Phương án xây dựng 3 đập tạm dự kiến được trình UBND tỉnh xem xét vào ngày 16/11, trong đó làm rõ mục tiêu đầu tư, quy mô từng công trình, tổng mức kinh phí và thời gian triển khai thực hiện.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh công tác chuẩn bị ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn tại khu vực Bến Tre đang được đẩy mạnh. Các cơ quan chuyên môn đang rà soát phương án phòng, chống thiên tai, đánh giá nhu cầu sử dụng nước và khả năng trữ nước tại từng địa bàn để chủ động ứng phó với các tình huống bất lợi.

Theo nhận định của cơ quan khí tượng thủy văn tỉnh, mùa khô 2026-2027, tình hình xâm nhập mặn có khả năng xuất hiện sớm và tiến sâu vào nội đồng. Dự báo từ nửa cuối tháng 11/2026, độ mặn 1‰ có thể xuất hiện tại khu vực cách biển khoảng 25-30 km.

Đáng lưu ý, ranh mặn được dự báo đạt mức xâm nhập sâu nhất vào khoảng tháng 2-3/2027, với cường độ tương đương hoặc cao hơn mùa khô 2015-2016. Đây là giai đoạn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại những khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn nước ngọt từ hệ thống sông, kênh rạch.

Trước nguy cơ trên, tỉnh Vĩnh Long đang xây dựng kịch bản ứng phó với hiện tượng El Niño trong năm 2026-2027, đồng thời yêu cầu các địa phương chủ động xây dựng phương án phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu vực.

Hiện toàn tỉnh đang quản lý hệ thống công trình thủy lợi quy mô lớn, gồm 9.797 công trình cống và 10.193 tuyến kênh các loại. Đây là hạ tầng quan trọng trong điều tiết nguồn nước, kiểm soát mặn, phục vụ tưới tiêu và bảo đảm nước cho các hoạt động dân sinh, kinh tế.

Tuy nhiên, trước những diễn biến khó lường của thời tiết, việc phát huy hiệu quả hệ thống thủy lợi hiện có cần được kết hợp với các giải pháp công trình bổ sung, nhất là tại những khu vực có nguy cơ thiếu nước và chịu tác động trực tiếp của xâm nhập mặn.

Chủ động từ sớm, không để người dân thiếu nước sinh hoạt

Bên cạnh đề xuất xây dựng các đập tạm, công tác ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn được yêu cầu triển khai đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở. Trọng tâm là tăng cường dự báo, cảnh báo sớm, xây dựng phương án ứng phó theo từng tiểu vùng và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để giảm thiểu thiệt hại.

Các xã, phường được yêu cầu rà soát hiện trạng cây trồng, vật nuôi, khả năng trữ nước và các dụng cụ chứa nước của người dân; hoàn thành kịch bản ứng phó theo từng tiểu vùng, đồng thời xây dựng kế hoạch hỗ trợ các hộ nghèo trước ngày 20/11.

Đối với ngành chuyên môn, nhiệm vụ trọng tâm là xác định cụ thể vị trí, quy mô và kinh phí xây dựng các đập tạm; thiết lập hệ thống quan trắc độ mặn từ xa, đồng thời xây dựng lịch thời vụ sản xuất phù hợp với diễn biến nguồn nước. Công tác quan trắc dự kiến hoàn thành trong tháng 11 để phục vụ việc điều hành và cảnh báo.

Cùng với đó, các ngành chức năng phải đánh giá tác động môi trường đối với các công trình đập tạm, cống và hệ thống thủy lợi; xây dựng phương án phòng, chống ô nhiễm nguồn nước và dịch bệnh. Yêu cầu đặt ra là không để xảy ra tình trạng người dân thiếu nước sinh hoạt trong bất kỳ tình huống nào.

Đối với hệ thống công trình thủy lợi hiện hữu, công tác kiểm tra kỹ thuật cửa cống, nắp cống thủy lực cần được thực hiện chặt chẽ. Việc vận hành đóng, mở và xả cống phải có sự phối hợp thường xuyên giữa đơn vị quản lý thủy lợi với chính quyền địa phương; đồng thời thông báo trước cho người dân để chủ động trong sản xuất và sinh hoạt.

Đặc biệt, công tác truyền thông, cảnh báo xâm nhập mặn phải được thực hiện liên tục, thông tin cần được chuyển tải đến người dân qua nhiều kênh khác nhau. Mỗi địa phương, đơn vị phải chủ động theo dõi diễn biến thời tiết, nguồn nước và kịp thời triển khai các biện pháp ứng phó, tránh tâm lý chủ quan, bị động.

Trong bối cảnh nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn có thể diễn biến phức tạp ngay từ đầu mùa khô, việc đầu tư các công trình ngăn mặn, trữ ngọt tại Vĩnh Long không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu trước mắt mà còn góp phần củng cố năng lực chủ động nguồn nước cho sản xuất và đời sống. Tuy nhiên, hiệu quả của các công trình sẽ phụ thuộc vào tính toán thủy văn, khả năng vận hành, sự phối hợp giữa các địa phương và ý thức chủ động trữ nước của người dân.

Siết quy trình vận hành liên hồ, chủ động ứng phó lũ và hạn hán