Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành văn bản hợp nhất số 33/VBHN-BNNMT hướng dẫn xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai các cấp ở địa phương. Điểm đáng chú ý là yêu cầu xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai theo từng khu vực cụ thể sẽ giúp chính quyền địa phương nhận diện chính xác các vùng nguy cơ cao, chủ động xây dựng phương án quản lý và ứng phó hiệu quả.

Nhận diện sớm các vùng có nguy cơ cao

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bản đồ rủi ro thiên tai là công cụ quan trọng giúp địa phương đánh giá chính xác mức độ nguy cơ thiên tai tại từng khu vực. Trên cơ sở đó, các địa phương có thể chủ động xây dựng phương án phòng ngừa, ứng phó và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Trong văn bản hợp nhất số 33/VBHN-BNNMT vừa ban hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn các địa phương xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai với tỷ lệ phù hợp, thể hiện rõ mức độ rủi ro theo từng khu vực. Việc này giúp chính quyền địa phương nhận diện chính xác các vùng nguy cơ cao xảy ra thiên tai, từ đó có phương án quản lý và ứng phó hiệu quả.

Văn bản được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Thông tư số 02/2021/TT-BNNPTNT của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung mới nhất đến năm 2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc ban hành văn bản hợp nhất 33/VBHN-BNNMT là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hệ thống pháp luật về phòng, chống thiên tai liên tục được sửa đổi, bổ sung trong thời gian qua. Trước đây, các quy định liên quan nằm rải rác ở nhiều thông tư khác nhau, gây khó khăn cho địa phương trong quá trình áp dụng và triển khai thực hiện.

Bên cạnh đó, sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, một số cấp trung gian được tinh gọn, đòi hỏi phải làm rõ lại vai trò và trách nhiệm của cấp tỉnh và cấp xã trong công tác phòng, chống thiên tai.

Tăng tính chủ động cho địa phương

Theo quy định mới, việc xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai phải được thực hiện theo quy trình rõ ràng, bao gồm các bước: rà soát và thu thập số liệu; xác định, đánh giá rủi ro; xây dựng dự thảo kế hoạch; tổ chức lấy ý kiến; hoàn thiện và trình phê duyệt trước khi ban hành.

Văn bản lần này cũng điều chỉnh phân cấp quản lý theo hướng tinh gọn, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới. Một số nội dung ở cấp huyện trước đây đã được bãi bỏ, đồng thời tăng cường vai trò trực tiếp của cấp tỉnh và cấp xã trong xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch. Việc điều chỉnh này nhằm rút ngắn khâu trung gian, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong công tác phòng, chống thiên tai.

Các địa phương được yêu cầu xác định đầy đủ các loại hình thiên tai đặc trưng trên địa bàn, đồng thời đánh giá mức độ rủi ro dựa trên dữ liệu lịch sử, chuỗi số liệu trong khoảng 5–10 năm gần nhất và các kịch bản biến đổi khí hậu mới nhất.

Ngoài ra, các biện pháp phòng, chống thiên tai phải được xây dựng toàn diện, bao gồm cả biện pháp phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả. Văn bản hợp nhất cũng nhấn mạnh việc tăng cường lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Đối với cấp cơ sở, nhiều quy định cụ thể được bổ sung nhằm nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ. Các địa phương phải xây dựng phương án ứng phó theo từng loại hình thiên tai, xác định khu vực nguy hiểm, chuẩn bị đầy đủ vật tư, trang thiết bị, nhu yếu phẩm và tổ chức diễn tập thường xuyên.

Bên cạnh đó, nâng cao nhận thức cộng đồng cũng được xác định là yêu cầu quan trọng thông qua các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn kỹ năng phòng, chống thiên tai cho người dân tại địa phương.

Trên cơ sở các quy định mới, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và đơn vị liên quan tổ chức thu thập, phân tích số liệu; xây dựng dự thảo và tham mưu trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt kế hoạch phòng, chống thiên tai 5 năm cũng như kế hoạch thực hiện hằng năm.

Đồng thời, các đơn vị liên quan cũng có trách nhiệm phối hợp xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai của địa phương, trong đó mô tả rõ mức độ rủi ro đối với từng loại hình thiên tai cụ thể, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa và ứng phó trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp.

Hoàn thiện quy trình lập kế hoạch phòng, chống thiên tai

Mai Hạ